Ο συν-εισηγητής του ευρωπαϊκού νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) και Ευρωβουλευτής, Brando Benifei, μιλά στο WIRED Greece για το μέλλον της ψηφιακής κυριαρχίας της Ευρώπης.
Από τις εξαρτήσεις από τους αμερικανικούς κολοσσούς μέχρι το Ψηφιακό Ευρώ και τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» στην Ελλάδα, μας αποκαλύπτει πώς η ΕΕ σχεδιάζει να προστατεύσει τους πολίτες της χωρίς να μείνει πίσω στον παγκόσμιο τεχνολογικό ανταγωνισμό.
– Βλέποντας πόσο έχει εξελιχθεί η ΤΝ τον τελευταίο χρόνο, υπάρχει κάποιο μέρος της νομοθεσίας που θεωρείτε ήδη ξεπερασμένο ή ότι χρειάζεται άμεση αναθεώρηση;
Το AI Act σχεδιάστηκε σκόπιμα ως ένα τεχνολογικά ουδέτερο, οριζόντιο πλαίσιο. Οι βασικοί ορισμοί και οι υποχρεώσεις του καλύπτουν ήδη συστήματα που δεν προβλέπαμε πριν από δύο χρόνια, όπως τους AI agents. Η πράξη διαθέτει όμως και προσαρμόσιμα εργαλεία, όπως κατευθυντήριες γραμμές, πρότυπα, κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις και τον Κώδικα Ορθής Πρακτικής για την ΤΝ Γενικού Σκοπού (GPAI) που διαμορφώνεται από τους ενδιαφερόμενους φορείς, ώστε η ρύθμιση να μπορεί να προσαρμόζεται δυναμικά χωρίς να απαιτούνται συνεχείς νομοθετικές αναθεωρήσεις.
Η εξάπλωση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, σε συνδυασμό με τη ΤΝ, είναι ένα μείζον ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε συνολικά. Και ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος πρέπει να αντιμετωπιστεί στην πηγή.
Η πραγματική πρόκληση σήμερα δεν είναι η διασφάλιση της μελλοντικής ισχύος, αλλά η εφαρμογή. Πρέπει να αντισταθούμε σθεναρά στο lobbying από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας που επιδιώκουν να εξασθενήσουν τις δικλείδες ασφαλείας μας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία ΤΝ διαθέτει τους πόρους για την εγγύηση της συμμόρφωσης.
– Οι αμερικανικοί κολοσσοί όπως η Microsoft και η Google εξακολουθούν να ελέγχουν περίπου το 70% της ευρωπαϊκής αγοράς. Υπάρχει Plan B αν μια μεγάλη γεωπολιτική κρίση απέκοπτε την Ευρώπη αύριο;
Όχι ακόμη, αλλά ξέρουμε πώς να φτιάξουμε ένα. Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρούς παίκτες σε κάθε επίπεδο, από την ASML έως τη Mistral και την OVHcloud, οι οποίοι όμως εγκλωβίζονται από τον ανταγωνισμό με τους αμερικανικούς κολοσσούς αλλά και την έλλειψη κεφαλαίων κλιμάκωσης. Το Plan B είναι μια βιομηχανική πολιτική συν τις δημόσιες συμβάσεις. Οι δημόσιοι αγοραστές δαπανούν τεράστια ποσά. Αυτά τα χρήματα θα πρέπει να χτίζουν την ευρωπαϊκή ικανότητα αντί να βαθαίνουν την εξάρτησή μας από ξένους παρόχους.
Βλέπουμε ήδη τη Γαλλία και τη Γερμανία να απομακρύνονται από τους Αμερικανούς παρόχους σε κρίσιμους δημόσιους τομείς, όπως η άμυνα, με τις ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις να παίρνουν τη σκυτάλη. Πρέπει να αλλάξουμε, όμως, εντελώς νοοτροπία. Η προτεινόμενη Πράξη για το Υπολογιστικό Νέφος και την Ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (CADA) μπορεί να μας βοηθήσει να το πετύχουμε αυτό.
– Εάν η Ευρώπη καταφέρει να δημιουργήσει τη δική της υποδομή, σύμφωνα με την Πράξη για τα Μικροκυκλώματα 2.0 (Chips Act 2.0), μήπως κατευθυνόμαστε προς έναν εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ ή τη Κίνα;
Ο στόχος του Chips Act 2.0 και της Πράξης για την Ανάπτυξη του Νέφους και της ΤΝ είναι η ανοιχτή στρατηγική αυτονομία, όχι η αυτάρκεια. Το Chips 2.0 κινητοποιεί 120 δισεκατομμύρια ευρώ για τη δημιουργία ικανοτήτων που μας λείπουν, δεν κλείνει την αγορά μας. Θα συνεχίσουμε να αγοράζουμε και να πουλάμε στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, και θα συνεχίσουμε τις διαπραγματεύσεις για τις πρώτες ύλες και τους ελέγχους εξαγωγών.
Η Ουάσινγκτον διερευνά ήδη τους ψηφιακούς μας κανόνες βάσει του Άρθρου 301. Η τριβή είναι αναπόφευκτη. Η απάντηση βρίσκεται στη διαφοροποίηση, την εμβάθυνση των δεσμών με τις λεγόμενες δημοκρατικές μεσαίες δυνάμεις – την Ιαπωνία, την Κορέα, την Ινδία και τον Καναδά – καθώς και τη διαπραγμάτευση από μια θέση ισχύος.
– Ο κόσμος ανησυχεί ότι το Chat Control 1.0 (Οδηγία για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών – CSAM) μπορεί να είναι το τέλος της ψηφιακής ιδιωτικότητας. Ποιά είναι η άποψή σας;
Η εξάπλωση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, σε συνδυασμό με τη ΤΝ, είναι ένα μείζον ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε συνολικά. Και ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος πρέπει να αντιμετωπιστεί στην πηγή. Στην οριζόντια νομοθεσία για την ΤΝ, πίεσα για την απαγόρευση των εργαλείων που δημιουργούν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Πέρα από αυτό, η ΕΕ εναρμονίζει το ποινικό δίκαιο για την τιμωρία του ίδιου του εγκλήματος.
Τώρα, όσον αφορά το ζήτημα της ιδιωτικότητας, το Κοινοβούλιο υπήρξε συνεπές, υπερασπιζόμενο την ιδιωτικότητα τόσο στον μόνιμο κανονισμό CSAM – ο οποίος πάει πέρα από την ανίχνευση για να καταπολεμήσει την σεξουαλική κακοποίηση – όσο και στις εξαιρέσεις εφαρμογής του νόμου. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι διαδικαστικοί ελιγμοί του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι επικίνδυνοι, καθώς κινδυνεύουμε να έχουμε παραπάνω καθυστερήσεις.
– Το νομοθετικό πλαίσιο για το Ψηφιακό Ευρώ κινείται με κρίσιμο ρυθμό. Χρειάζεται η Ευρώπη ένα κεντρικό ψηφιακό νόμισμα τώρα; Και αν ναι, μπορεί να το υποστηρίξει;
Το βαθύτερο ζήτημα εδώ είναι η νομισματική κυριαρχία. Οι Ευρωπαίοι δεν πρέπει να χάσουν την πρόσβαση στο δημόσιο χρήμα απλώς επειδή οι πληρωμές μεταφέρονται στο διαδίκτυο. Σήμερα, μια γεωπολιτική διαμάχη, ένα περιστατικό στον κυβερνοχώρο ή μια εμπορική απόφαση ενός μη ευρωπαίου παρόχου θα μπορούσε να διακόψει μια κρίσιμη υπηρεσία – τα «σταθερά ψηφιακά νομίσματα» (stablecoins) που βασίζονται στο δολάριο θα μπορούσαν να βαθύνουν αυτή την εξάρτηση.
Αντ’αυτού, ένα ψηφιακό ευρώ θα παρείχε μια ευρωπαϊκή δημόσια υποδομή πληρωμών, που θα λειτουργούσε συμπληρωματικά στα μετρητά και τις ιδιωτικές τράπεζες. Η εμπιστοσύνη του κοινού, ωστόσο, είναι μη διαπραγματεύσιμη: το ευρωσύστημα δεν θα πρέπει να ταυτοποιεί τους χρήστες, και οι offline πληρωμές θα χρειάζονται ιδιωτικότητα αντίστοιχη με εκείνη των φυσικών.
– Όταν οι Βρυξέλλες συζητούν για την ευρωπαϊκή τεχνολογική ανταγωνιστικότητα, η χρηματοδότηση και η προσοχή πηγαίνουν σχεδόν αποκλειστικά στον Βορρά, όπως σε Γαλλία ή Γερμανία. Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τα οικοσυστήματα του Νότου χωρίς να διευρύνουμε το χάσμα εντός της ίδιας της ΕΕ;
Η Ευρώπη δεν μπορεί να ανεχθεί μια ψηφιακή μετάβαση δύο ταχυτήτων. Πρωτοβουλίες όπως τα Εργοστάσια ΤΝ (EU AI Factories) αποδεικνύουν ότι οι υπολογιστές υψηλής τεχνολογίας ανήκουν σε ολόκληρη την ΕΕ, ενισχύοντας άμεσα τα οικοσυστήματα του Νότου, με την Ελλάδα, μάλιστα να φιλοξενεί ζωτικές υποδομές EuroHPC, όπως ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος».
Ωστόσο, οι δημόσιες επενδύσεις μόνο δεν αρκούν. Πρέπει να ολοκληρώσουμε την Ένωση Κεφαλαιαγορών αλλά και να θέσουμε σε εφαρμογή το πλαίσιο EU Inc., ώστε όλες οι νεοφυείς επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτυχθούν διασυνοριακά. Οι κατανεμημένες υποδομές σε συνδυασμό με την κατάρτιση σε ψηφιακές δεξιότητες μπορεί να διασφαλίσει ότι η καινοτομία θα ευδοκιμήσει με ισότιμο τρόπο σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
