Σε μια κίνηση που αποσκοπεί στη μείωση της εξάρτησης των ευρωπαϊκών θεσμών από αμερικανικές ψηφιακές πλατφόρμες, έστω και συμβολικά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να αντικαταστήσει την Google ως προεπιλεγμένη μηχανή αναζήτησης στους υπολογιστές του, στρεφόμενο στη γαλλική εναλλακτική λύση Qwant.
Σύμφωνα με εσωτερικό σημείωμα της ψηφιακής διοίκησης του Κοινοβουλίου που διέρρευσε σε ΜΜΕ, η αλλαγή τίθεται σε ισχύ στους περιηγητές Firefox και Edge. «Όταν πραγματοποιείται αναζήτηση από τη γραμμή διευθύνσεων, τα αποτελέσματα θα παρέχονται πλέον από το Qwant, μια ευρωπαϊκή μηχανή αναζήτησης που εστιάζει στην ιδιωτικότητα, σχεδιασμένη να αποφεύγει την ιχνηλάτηση των χρηστών ή τη συλλογή προσωπικών δεδομένων», αναφέρει το σχετικό email.
Αν και η Google διατηρεί ένα συντριπτικό μερίδιο αγοράς κοντά στο 90% στην Ευρώπη, η στροφή του Ευρωκοινοβουλίου δείχνει ότι η πολιτική βούληση για απεξάρτηση αρχίζει να μετουσιώνεται σε πράξη.
Αν και οι ευρωβουλευτές διατηρούν το δικαίωμα να επαναφέρουν χειροκίνητα την Google, η αλλαγή της προεπιλογής αποτελεί πολιτικό μήνυμα, συμπίπτοντας με το νέο πακέτο νομοθετικών προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας του μπλοκ.
Το Qwant και η μάχη για ένα ανεξάρτητο ευρωπαϊκό ευρετήριο
Το Qwant, με έδρα τη Γαλλία, αποτελεί εδώ και χρόνια τη «σημαία» της ευρωπαϊκής ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο. Η βασική του φιλοσοφία στηρίζεται στη μη καταγραφή των cookies και του ιστορικού αναζητήσεων, προσφέροντας αποτελέσματα χωρίς εξατομίκευση, που δεν φιλτράρονται από εμπορικά προφίλ χρηστών.
Ωστόσο, το «αγκάθι» για το Qwant (όπως και για τις περισσότερες εναλλακτικές μηχανές) ήταν η τεχνική του εξάρτηση από την υποδομή της Microsoft (Bing) για την άντληση των αποτελεσμάτων του. Για να σπάσει αυτός ο κύκλος, το Qwant ένωσε πρόσφατα τις δυνάμεις του με τη γερμανική Ecosia δημιουργώντας το Staan (γνωστό και ως European Search Perspective). Πρόκειται για μια προσπάθεια δημιουργίας ενός ανεξάρτητου ευρωπαϊκού ευρετηρίου (search index), το οποίο φιλοδοξεί σταδιακά να μειώσει την εξάρτηση από τις αμερικανικές υποδομές.
To Qwant είχε καταγγείλει παλαιότερα τη Microsoft για χειραγώγηση της ποιότητας των αποτελεσμάτων του Bing, ωστόσο η γαλλική αρχή ανταγωνισμού απέρριψε την υπόθεση
Από το Qwant στο Visio: Το γαλλικό δόγμα της απεξάρτησης
Η κίνηση του Ευρωκοινοβουλίου δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ψηφιακής κυριαρχίας, με τη Γαλλία να ηγείται της προσπάθειας. Πρόσφατα, το Παρίσι προχώρησε σε μια παρόμοια κίνηση, αντικαθιστώντας σταδιακά τη χρήση του Zoom και του Microsoft Teams στον δημόσιο τομέα.
Στη θέση τους, η γαλλική κυβέρνηση προώθησε τη μετάβαση στο Visio, μια εγχώρια πλατφόρμα τηλεδιασκέψεων που αναπτύχθηκε από τη Διακυβερνητική Ψηφιακή Διεύθυνση (DINUM). Το Visio τρέχει αποκλειστικά σε γαλλικούς διακομιστές με πιστοποίηση υψηλής ασφάλειας (SecNumCloud), διασφαλίζοντας ότι οι ευαίσθητες κυβερνητικές συνομιλίες, τα επιστημονικά δεδομένα και οι στρατηγικές αποφάσεις δεν θα βρεθούν ποτέ υπό τη δικαιοδοσία αμερικανικών νόμων (όπως ο CLOUD Act), ο οποίος επιτρέπει στις αρχές των ΗΠΑ να αποκτούν πρόσβαση σε δεδομένα που φιλοξενούνται σε αμερικανικές πλατφόρμες, ανεξάρτητα από το πού βρίσκονται γεωγραφικά οι διακομιστές.
Πάντως, η πρόσφατη αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων δεν τροφοδοτείται μόνο από γεωπολιτικούς λόγους, αλλά και από τη δυσαρέσκεια μέρους των χρηστών απέναντι στη νέα AI-first εμπειρία της Google.
Η απόφαση των Βρυξελλών έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου η αγορά των search engines βιώνει μια μεγάλη τεκτονική μετατόπιση. Η πρόσφατη απόφαση της Google να μεταμορφώσει ριζικά τη μηχανή της, επιβάλλοντας λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης ως την κυρίαρχη εμπειρία αναζήτησης, πυροδότησε ένα αναπάντεχο κύμα αντιδράσεων, όπως τη μεγάλη αύξηση χρήσης του αμερικανικού DuckDuckGo.
Προς την ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες επιχειρούν να μετατρέψουν την κανονιστική ισχύ τους σε βιομηχανική πολιτική. Μετά τον DMA, τον DSA και το AI Act, το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πώς θα ρυθμιστούν οι αμερικανικές πλατφόρμες, αλλά αν μπορούν να δημιουργηθούν βιώσιμες ευρωπαϊκές εναλλακτικές.
Παρά τη μακρόχρονη παρουσία του, το Qwant εξακολουθεί να κατέχει μικρό μερίδιο της ευρωπαϊκής αγοράς αναζήτησης. Αν και η Google διατηρεί ένα συντριπτικό μερίδιο αγοράς κοντά στο 90% στην Ευρώπη, η στροφή του Ευρωκοινοβουλίου δείχνει ότι η πολιτική βούληση για απεξάρτηση αρχίζει να μετουσιώνεται σε πράξη. Ωστόσο, η μάχη αναμένεται μακρά. Η ψηφιακή διοίκηση της ΕΕ παραμένει εξαρτημένη από ξένο λογισμικό, με τα Windows και το Office της Microsoft να αποτελούν ακόμα τη ραχοκοκαλιά των ευρωπαϊκών θεσμών. Η αντικατάσταση της μπάρας αναζήτησης είναι ένα πρώτο βήμα, αλλά η πλήρης ψηφιακή αυτονόμηση της Ευρώπης απαιτεί ακόμα βαθιές τομές.
Για πρώτη φορά, όμως, η ΕΕ δείχνει να δοκιμάζει κάτι διαφορετικό: να χτίσει δικές της ψηφιακές υποδομές αντί να περιορίζεται στη ρύθμιση των αμερικανικών.
