Ο Δαίδαλος εγκαινιάζεται σήμερα, 19 Οκτωβρίου, στο Λαύριο, φέρνοντας στο προσκήνιο το επόμενο στοίχημα: πώς η υπολογιστική ισχύς θα μετατραπεί σε έρευνα, εφαρμογές και επιχειρηματική δραστηριότητα. Με αφορμή τα εγκαίνια του εθνικού υπερυπολογιστή, επιστρέφουμε στο ρεπορτάζ του πρώτου τεύχους του WIRED Greece για τη μηχανή, τους ανθρώπους και το οικοσύστημα του PHAROS που φιλοδοξούν να δώσουν στην Ελλάδα μεγαλύτερο ρόλο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Στον ιστορικό ηλεκτρικό σταθμό της παλιάς Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων, στους εμβληματικούς χώρους του Τεχνολογικού Πολιτιστικού Πάρκου του ΕΜΠ στο Λαύριο, πήρε σχήμα τους τελευταίους μήνες ένα «καράβι». Όχι σαν τα άλλα, του γειτονικού λιμανιού, ούτε σαν εκείνα που κατασκευάζονται στα γύρω μικρά ναυπηγεία.
Αρχιτεκτονικά το σχήμα είναι γνώριμο, όμως το «φορτίο» του θα είναι η τελευταία λέξη της τεχνολογίας στους επεξεργαστές. Αποστολή του είναι να γεφυρώσει τη 2η Βιομηχανική Επανάσταση, εκείνη του ηλεκτρισμού, στην οποία παραπέμπουν ο διατηρητέος χώρος και τα αιωνόβια μηχανήματα, με την 4η που βιώνουμε σήμερα, εκείνη των ψηφιακών υποδομών και της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια επιλογή η οποία θα καθορίσει τη θέση της στην ψηφιακή εποχή: θα περιοριστεί στον ρόλο του χρήστη τεχνολογίας ή θα γίνει παραγωγός γνώσης και καινοτομίας;
Το «καράβι» που ολοκληρώνεται δεν είναι άλλο από το σπίτι, τη βασική υποδομή που στεγάζει τον Δαίδαλο, τον πρώτο μεγάλο ελληνικό υπερυπολογιστή. Με τις επιδόσεις και την υπολογιστική ισχύ του φιλοδοξεί να καλύψει κρίσιμες ανάγκες τεχνολογικών υποδομών της χώρας.
Πάνω σε αυτήν τη βάση θα στηριχτεί και ένας «φάρος», ή μάλλον PHAROS: το πρώτο ελληνικό «εργοστάσιο» τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για ένα από τα 19 AI Factories που εγκρίθηκαν από τον ευρωπαϊκό οργανισμό EuroHPC JU, στο πλαίσιο της προσπάθειας των Βρυξελλών να αποκτήσει ισχυρή υποδομή στην εποχή του AI. Ως μία από τις πρώτες επτά εγκαταστάσεις που επιλέχθηκαν, ο PHAROS θα αποτελέσει μέρος του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος υπερυπολογιστών και τεχνητής νοημοσύνης, προσφέροντας υπηρεσίες σε ερευνητές, επιχειρήσεις και οργανισμούς στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.
Πέρα από τις τεχνικές προδιαγραφές και τις επιδόσεις του, το εγχείρημα του Δαίδαλου και του PHAROS αφορά κάτι βαθύτερο: τη θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης. Σε μια περίοδο που οι υπολογιστικές υποδομές αποκτούν κρίσιμη γεωπολιτική και οικονομική ισχύ, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος χρησιμοποιεί την τεχνολογία αλλά και ποιος τη δημιουργεί.
«Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια επιλογή η οποία θα καθορίσει τη θέση της στην ψηφιακή εποχή: θα περιοριστεί στον ρόλο του χρήστη τεχνολογίας ή θα γίνει παραγωγός γνώσης και καινοτομίας;» λέει στο WIRED Greece ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου. «Ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής “Δαίδαλος” και το AI Factory PHAROS αποτελούν μια συνειδητή απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα».
Στην πράξη, οι δύο υποδομές λειτουργούν συμπληρωματικά. Ο Δαίδαλος αποτελεί τη βασική υπολογιστική μηχανή: την ισχύ που απαιτείται για την επεξεργασία μεγάλων όγκων δεδομένων, την εκπαίδευση σύνθετων μοντέλων και την ανάπτυξη εφαρμογών που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν πρόσβαση σε μεγάλες διεθνείς υποδομές. Σύμφωνα με τον υπουργό, το σύστημα «έχει ήδη ολοκληρωθεί και βρίσκεται στο στάδιο των τελικών δοκιμών πριν από τη μεταφορά και την εγκατάστασή του στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο του ΕΜΠ, το οποίο συμμετέχει ενεργά στο εγχείρημα από την πρώτη στιγμή».
Ο PHAROS, από την άλλη, είναι το οικοσύστημα που φιλοδοξεί να μετατρέψει αυτή την ισχύ σε πραγματικές εφαρμογές. «Ο PHAROS είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή η ισχύς μετατρέπεται σε αποτέλεσμα», σημειώνει ο Δ. Παπαστεργίου. «Ένας ανοιχτός κόμβος συνεργασίας που φέρνει κοντά ερευνητές, επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς, ώστε η τεχνολογία να μεταφράζεται σε λύσεις για την οικονομία και την κοινωνία».
Το πραγματικό στοίχημα για την Ελλάδα δεν είναι μόνο η ύπαρξη μιας ισχυρής υποδομής αλλά η πρόσβαση σε αυτήν. «Για πρώτη φορά, ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικές ομάδες αποκτούν συστηματικά πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους και τεχνογνωσία που έως πρόσφατα αποτελούσαν προνόμιο λίγων χωρών και μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών», αναφέρει χαρακτηριστικά ο υπουργός. «Έτσι δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε η καινοτομία να παράγεται εδώ και να μετατρέπεται σε πραγματική οικονομική και κοινωνική αξία».
Αν το σχέδιο πετύχει, η σημασία του θα ξεπεράσει κατά πολύ τις επιδόσεις ενός υπερυπολογιστή. Θα αφορά τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος στο οποίο η τεχνολογία δεν θα εισάγεται απλώς αλλά θα παράγεται στην Ελλάδα.
Ο Δαίδαλος δεν προέκυψε ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα μιας προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια, όταν η Ευρώπη άρχισε να επενδύει συστηματικά στις δικές της υποδομές υπερυπολογιστών. Ο ευρωπαϊκός οργανισμός EuroHPC ιδρύθηκε το 2018 για να ενισχύσει την υπολογιστική ισχύ της ηπείρου, και τα επόμενα χρόνια αρκετές χώρες προχώρησαν στην εγκατάσταση υπερυπολογιστών μικρής και μεσαίας κλίμακας.
Η Ελλάδα, που έγινε μέλος το 2019, δεν συμμετείχε στο πρώτο κύμα αυτών των υποδομών. Για τη χώρα η προσπάθεια ξεκίνησε ουσιαστικά το 2020, όταν διαμορφώθηκε το σχέδιο για τη δημιουργία ενός εθνικού υπερυπολογιστή που θα μπορούσε να υποστηρίξει απαιτητικές επιστημονικές εφαρμογές και μεγάλης κλίμακας επεξεργασία δεδομένων.
«Η ιστορία πίσω από τον πρώτο μεγάλο ελληνικό υπερυπολογιστή ξεκίνησε πριν από λίγα χρόνια», λέει στο WIRED Greece ο Νεκτάριος Κοζύρης, καθηγητής Αρχιτεκτονικών Υψηλών Επιδόσεων και Μεγάλης Κλίμακας στο ΕΜΠ και εθνικός εκπρόσωπος στον EuroHPC. «Ξεκινήσαμε το 2020, με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το σχέδιο ανάπτυξης εθνικής υπερυπολογιστικής υποδομής ώστε και οι Έλληνες επιστήμονες να έχουν στη διάθεσή τους μια προηγμένη μηχανή για απαιτητικές εφαρμογές μεγάλης κλίμακας».
O Δαίδαλος σχεδιάστηκε την κατάλληλη στιγμή: λίγο προτού η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης μετατρέψει τους υπερυπολογιστές σε μία από τις πιο κρίσιμες τεχνολογικές υποδομές της εποχής.
Η σχεδίαση του συστήματος αναπτύχθηκε από μια ομάδα που περιλάμβανε το Εργαστήριο Υπολογιστικών Συστημάτων του ΕΜΠ (CSlab), το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας και Έλληνες μηχανικούς της διασποράς. Με αφορμή νέα πρόσκληση του EuroHPC το 2021, η ομάδα κατέθεσε πρόταση για ένα σύστημα πολλών δεκάδων petaflops, σε συνδυασμό με την κατασκευή ενός νέου κέντρου δεδομένων στο Λαύριο που θα το φιλοξενούσε.
Στην πορεία προέκυψε και ένα κρίσιμο τεχνολογικό δίλημμα: αν η Ελλάδα θα ακολουθούσε την κλασική αρχιτεκτονική υπερυπολογιστών, με ξεχωριστούς επεξεργαστές και κάρτες επιτάχυνσης, ή μια νεότερη αρχιτεκτονική που συνδύαζε CPU και GPU στο ίδιο superchip. Η δεύτερη επιλογή, η οποία μόλις τότε έκανε την εμφάνισή της στην αγορά, θεωρούνταν πιο ριψοκίνδυνη αλλά και πιο αποδοτική.
«Η NVIDIA, αλλά και η AMD, είχαν ανακοινώσει μόλις τον Μάρτιο του 2021 την ανάπτυξη τέτοιων superchips, τα οποία θα κυκλοφορούσαν στις αρχές του 2023», αναφέρει ο Ν. Κοζύρης. «Η σχεδίαση του Δαίδαλου ήταν, τελικά, αρκετά πρωτοποριακή: ένα σύστημα πλήρους και απευθείας υδρόψυξης, αποκλειστικά με superchips, που θα είχε κορυφαίο δείκτη ενεργειακής απόδοσης (GFlops/Watt) και υψηλές επιδόσεις, τόσο σε πράξεις διπλής ακρίβειας (64 bit) που απαιτούνται σε επιστημονικούς υπολογισμούς όσο και σε πράξεις μειωμένης ακρίβειας (32, 16 και 8 bit) για εφαρμογές μηχανικής μάθησης, οι οποίες απαιτούν και μεγάλη ποσότητα μνήμης».
Τελικά, ο Δαίδαλος σχεδιάστηκε ως ένα σύστημα πλήρους υδρόψυξης, βασισμένο αποκλειστικά σε superchips και βελτιστοποιημένο τόσο για επιστημονικούς υπολογισμούς υψηλής ακρίβειας όσο και για εφαρμογές μηχανικής μάθησης. Την ίδια περίοδο, το ΑΙ άρχισε να περνά από τα ερευνητικά εργαστήρια στο ευρύ κοινό.
«Η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης στο ευρύ κοινό την ίδια χρονιά, καθώς το ChatGPT έκανε την εμφάνισή του τον Νοέμβριο του 2022, έστρεψε όλες τις υπερυπολογιστικές υποδομές, και τις ευρωπαϊκές, προς αυτές τις νέες τεχνολογίες superchips και ΑΙ optimized υπερυπολογιστών», σημειώνει ο Ν. Κοζύρης.
Με άλλα λόγια, ο Δαίδαλος σχεδιάστηκε την κατάλληλη στιγμή: λίγο προτού η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης μετατρέψει τους υπερυπολογιστές σε μία από τις πιο κρίσιμες τεχνολογικές υποδομές της εποχής.
Η συγκυρία αποδείχθηκε καθοριστική. Στις 24 Ιανουαρίου 2024, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε ένα πακέτο πρωτοβουλιών για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών AI startups και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με βασικό άξονα τη δημιουργία ενός δικτύου «AI Factories» σε όλη την Ευρώπη.
«Έχοντας σχεδιάσει και προκηρύξει τον Δαίδαλο, με συνολικό προϋπολογισμό 59 εκατ. ευρώ, η Ελλάδα διέθετε ήδη υποδομή πάνω στην οποία θα μπορούσε να βασίσει την πρότασή της για να μπει σ’ αυτόν τον χώρο», σχολιάζει ο Ν. Κοζύρης. Με την ανακοίνωση του σχεδίου για τα AI Factories, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η συμβουλευτική επιτροπή Τεχνητής Νοημοσύνης υπό τον πρωθυπουργό έθεσαν ως βασικό στόχο την ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα μέσω του PHAROS.
Το αποτέλεσμα ήρθε λίγους μήνες αργότερα, δικαιώνοντας την αρχική απόφαση. «Τον Σεπτέμβριο του 2024, η χώρα μας έγινε μία από τις πρώτες επτά που επιλέχθηκαν να αναπτύξουν ευρωπαϊκό AI Factory, καθώς ο Δαίδαλος διαθέτει ακριβώς τις προϋποθέσεις για επιτάχυνση των μεγάλων μοντέλων μηχανικής μάθησης, ενσωματώνοντας πάνω από 2.000 πανίσχυρα superchips, τεχνολογίας NVIDIA Grace Hopper (GH200)», καταλήγει ο εθνικός εκπρόσωπος στον EuroHPC. Με δυνατότητα άνω των 89 τετράκις εκατομμυρίων (89×1015) αριθμητικών πράξεων διπλής ακρίβειας κάθε δευτερόλεπτο, ο Ν. Κοζύρης προβλέπει πως ο Δαίδαλος θα συγκαταλέγεται στα επτά ισχυρότερα συστήματα υπερυπολογιστών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν τεθεί σε πλήρη λειτουργία.
Πέρα από τη γεωπολιτική και επιστημονική του σημασία, ο Δαίδαλος είναι και ένα από τα πιο προηγμένα τεχνολογικά συστήματα που έχουν κατασκευαστεί ποτέ στην Ελλάδα. Πρόκειται για έναν υπερυπολογιστή κατηγορίας HPC (High Performance Computing) κατασκευασμένο από τη Hewlett Packard Enterprise και σχεδιασμένο να υποστηρίξει εφαρμογές μεγάλης υπολογιστικής έντασης, από την τεχνητή νοημοσύνη και την ανάλυση μεγάλων δεδομένων έως την εξατομικευμένη ιατρική, τη μετεωρολογία και τα έξυπνα συστήματα μεταφορών.
«Ο Δαίδαλος είναι ένας σύγχρονος υπολογιστής υψηλών επιδόσεων που θα ενισχύσει την επιστημονική έρευνα και την καινοτομία σε πολλούς τομείς», λέει στο WIRED Greece ο Μιχάλης Κασιμιώτης, Managing Director της Hewlett Packard Enterprise για την Ελλάδα και την Κύπρο. «Θα συμβάλει σε έρευνα παγκόσμιας κλάσης και θα μπορεί να εξυπηρετεί τις ανάγκες τόσο μικρομεσαίων επιχειρήσεων όσο και της βιομηχανίας».
Το σύστημα βασίζεται στην αρχιτεκτονική Cray EX της HPE, μια υγρόψυκτη υποδομή υψηλής πυκνότητας που αποτελεί τη βάση για μερικούς από τους ισχυρότερους υπερυπολογιστές στον κόσμο. Με συνολική απόδοση περίπου 89 petaflops, ο Δαίδαλος αναμένεται να συγκαταλέγεται «στους 40 κορυφαίους υπερυπολογιστές παγκοσμίως κατά την έναρξη λειτουργίας του», σύμφωνα με τον Managing Director της HPE, τοποθετώντας για πρώτη φορά την Ελλάδα στον διεθνή χάρτη της υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων.
Ωστόσο, ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα δεν είναι μόνο η ισχύς της νέας υποδομής αλλά και η κατανάλωση ενέργειας. Η βιωσιμότητα και η εξοικονόμηση ενέργειας παραμένουν προκλήσεις, ειδικά όσο οι ανάγκες επιβάλλουν τη δημιουργία περισσότερων data centers σε κορεσμένες ή πιεσμένες περιοχές όπως η Αττική. Η ψύξη των συστημάτων αποτελεί συχνά την πιο ενεργοβόρα διαδικασία, απορροφώντας μεγάλο μέρος της συνολικής κατανάλωσης, «άνω του 40% της συνολικής ενέργειας με τις παραδοσιακές μεθόδους ψύξης του αέρα», σύμφωνα με τον Μ. Κασιμιώτη.
Η απάντηση του Δαίδαλου βρίσκεται στην τεχνολογία άμεσης υγρόψυξης (Direct Liquid Cooling), η οποία επιτρέπει την αποδοτικότερη διαχείριση της θερμότητας. «Σε αντίθεση με την παραδοσιακή ψύξη που χρησιμοποιεί ανεμιστήρες, στην άμεση υγρή ψύξη το ψυκτικό υγρό απορροφά τη θερμότητα που εκπέμπεται από τους επεξεργαστές κι αυτή μεταφέρεται σε σύστημα ανταλλαγής θερμότητας, εκτός κέντρου δεδομένων», εξηγεί. «Μάλιστα, θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε κοντινά κτίρια για τη θέρμανσή τους, όπως έχει γίνει σε παρόμοιες εγκαταστάσεις, π.χ. στο υπερυπολογιστικό κέντρο LUMI στη Φινλανδία».
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα υψηλής ενεργειακής απόδοσης που συνδυάζει ισχυρή υπολογιστική δυνατότητα με χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Σύμφωνα με τους σχεδιαστές του έργου, ο συνδυασμός αυτών των τεχνολογιών καθιστά τον ελληνικό υπερυπολογιστή ιδιαίτερα ανταγωνιστικό ακόμη και σε διεθνές επίπεδο, όχι μόνο σε επιδόσεις αλλά και σε κόστος ανά μονάδα υπολογιστικής ισχύος. «Όσον αφορά στον συντελεστή τιμής/απόδοσης, o Δαίδαλος θα μπορούσε να διεκδικήσει ακόμα και την πρώτη θέση παγκοσμίως σε κόστος ανά PFLOP», υποστηρίζει ο Μ. Κασιμιώτης.
Ο PHAROS, ως συνεργατικό οικοσύστημα, υλοποιείται από μια εθνική κοινοπραξία. Επικεφαλής είναι το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας & Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε.), εποπτευόμενος φορέας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης, και βασικοί εταίροι είναι το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος», το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» και το Υπερταμείο. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 30 εκατ. ευρώ, με ισόποση συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εθνικούς πόρους.
Παρά το όνομά του, το «εργοστάσιο» τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι μια βιομηχανική εγκατάσταση με τη συμβατική έννοια. Στην πράξη λειτουργεί ως μια πλατφόρμα υποδομών, εργαλείων και τεχνογνωσίας που θα παρέχονται δωρεάν κατά την πρώτη πενταετία, αν και με αυστηρά κριτήρια. Αντλώντας υπολογιστική ισχύ από τον Δαίδαλο, θα λειτουργεί ως one-stop shop για έργα AI μεγάλης κλίμακας και θα επιτρέπει σε ερευνητικές ομάδες, startups και επιχειρήσεις να αναπτύσσουν μοντέλα και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
«Στόχος είναι να λειτουργήσει ως ένα ολοκληρωμένο “εργοστάσιο” ανάπτυξης λύσεων τεχνητής νοημοσύνης», σημειώνει η Αφροδίτη Σεβαστή, διευθύνουσα σύμβουλος του PHAROS, της εταιρείας που έχει ήδη συσταθεί για να αναλάβει την παροχή υπηρεσιών στο οικοσύστημα καινοτομίας και τη συνέχιση της λειτουργίας του έργου μετά την ολοκλήρωση της αρχικής χρηματοδότησης. «Επενδύουμε στο ταλέντο της χώρας, ώστε η τεχνογνωσία να μεταφράζεται σε πραγματική οικονομική αξία σε τομείς όπως η υγεία, ο πολιτισμός και η βιωσιμότητα» προσθέτει, θέτοντας ως στόχο την αξιοποίηση του ΑΙ για μείωση δαπανών και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Οι τρεις βασικοί πυλώνες υπηρεσιών που θα παρέχει ο PHAROS αφορούν την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, την υγεία και τη βιωσιμότητα, δηλαδή το περιβάλλον, την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή.
«Έχει ήδη αρχίσει η σχεδίαση των υπηρεσιών, των δεδομένων και των μοντέλων που θα παρέχει ο PHAROS στο οικοσύστημα καινοτομίας της χώρας», λέει στο WIRED Greece ο πρόεδρος του ΕΔΥΤΕ, καθηγητής Στέφανος Κόλλιας. Παράλληλα, εξηγεί πως ο PHAROS θα λειτουργεί ως κόμβος για μια ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία. Στο οικοσύστημά του θα συνδεθούν και τέσσερις λεγόμενες AI Factory Antennas σε γειτονικές χώρες, την Κύπρο, τη Μάλτα, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, δημιουργώντας ένα δίκτυο υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Οι δραστηριότητες του PHAROS θα οργανωθούν γύρω από τρεις βασικούς θεματικούς πυλώνες με στόχο να συνδέσουν την υπολογιστική ισχύ του Δαίδαλου με εφαρμογές πραγματικής κοινωνικής και οικονομικής αξίας.
«Οι τρεις βασικοί πυλώνες υπηρεσιών που θα παρέχει ο PHAROS αφορούν την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, την υγεία και τη βιωσιμότητα, δηλαδή το περιβάλλον, την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή», εξηγεί ο πρόεδρος του ΕΔΥΤΕ. Στον πρώτο τομέα περιλαμβάνεται η ανάπτυξη ελληνικού Large Language Model και νέων ψηφιακών εφαρμογών πολιτισμού. Στον δεύτερο, η αξιοποίηση δεδομένων και αλγορίθμων για την υποστήριξη της ιατρικής έρευνας και την ανάπτυξη νέων μεθόδων αντιμετώπισης ασθενειών. Στο κομμάτι της βιωσιμότητας, φιλοδοξία είναι η δημιουργία εργαλείων πρόβλεψης και ανάλυσης για φαινόμενα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και την ενεργειακή μετάβαση, αξιοποιώντας ακόμη και δεδομένα από ελληνικούς μικροδορυφόρους.
Το εγχείρημα θα στεγαστεί σε νέο κτίριο που ολοκληρώνεται στο campus του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», όπου θα λειτουργεί και η εταιρεία PHAROS S.A. «Στόχος είναι η δημιουργία ενός αξιόπιστου και βιώσιμου οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης που θα γεφυρώνει την έρευνα, την επιχειρηματικότητα και τη δημόσια διοίκηση», σημειώνει ο δρ. Στέλιος Καρόζης, αναπληρωτής τεχνικός συντονιστής του εγχειρήματος στον Δημόκριτο.
Στην πράξη, εξηγεί ο Σ. Καρόζης, ο PHAROS φιλοδοξεί να καλύψει όλα τα βασικά στάδια ανάπτυξης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης: από την πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους και επιμελημένα σύνολα δεδομένων έως την τεχνική υποστήριξη για τη βελτιστοποίηση μοντέλων, τη σύνδεση με επενδυτικά και ερευνητικά δίκτυα και την εκπαίδευση νέων επιστημόνων και επαγγελματιών στον χώρο της AI.
Για τον CEO του Υπερταμείου, Γιάννη Παπαχρήστου, υπάρχει και μια διάσταση του Δαίδαλου και του PHAROS που συχνά υποτιμάται. «Μέσω εξειδικευμένων συνόλων δεδομένων για την ελληνική γλώσσα, το PHAROS διασφαλίζει ότι τα ελληνικά θα παραμείνουν ζωντανά στο οικοσύστημα του ΑΙ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη διασύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με το επιχειρείν και για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας γενικότερα», αναφέρει.
Όπως θυμίζει ο Ν. Κοζύρης, στην ελληνική μυθολογία ο Δαίδαλος ήταν ο θρυλικός τεχνίτης και εφευρέτης, δημιουργός πολύπλοκων μηχανισμών και αρχιτεκτονικών έργων. Το ρήμα «δαιδάλω» στα αρχαία ελληνικά σημαίνει «εργάζομαι επιδέξια, με ευφυΐα και δεξιοτεχνία».
Αυτό ακριβώς φιλοδοξεί να κάνει πράξη και ο νέος ελληνικός υπερυπολογιστής: να δώσει στους ερευνητές, στις ομάδες και στις εταιρείες της χώρας τα εργαλεία για να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν τις δικές τους τεχνολογικές λύσεις στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
«Το πραγματικό στοίχημα του Δαίδαλου και του PHAROS είναι να δημιουργήσουν έναν νέο κύκλο γνώσης και παραγωγής αξίας μέσα στη χώρα», λέει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου. «Υποδομές σαν κι αυτές δεν μετριούνται μόνο σε υπολογιστική ισχύ αλλά και με τις ιδέες που επιτρέπουν να υλοποιηθούν και με τις ευκαιρίες τις οποίες ανοίγουν για τους ανθρώπους που θέλουν να δημιουργήσουν εδώ».
Αν το εγχείρημα πετύχει, η σημασία του δεν θα περιοριστεί στην εγκατάσταση ενός ακόμη υπερυπολογιστή. Θα αφορά τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος στο οποίο η τεχνολογία δεν θα καταναλώνεται αλλά θα σχεδιάζεται και θα παράγεται στην Ελλάδα. Είναι ένα μεγάλο στοίχημα και μια φιλόδοξη πορεία, αλλά το «καράβι» και ο «φάρος» που θα τη φωτίσουν βρίσκονται πλέον εδώ.
By signing up, you agree to our user agreement (including class action waiver and arbitration provisions), and acknowledge our privacy policy.
