Ένα από τα πιο κοινά, αλλά και δυσεπίλυτα προβλήματα στο χρηματοοικονομικό οικοσύστημα, όπου όλοι θέλοντας και μη μετέχουμε, είναι η διασφάλιση ενός ιδιαίτερα κρίσιμου παράγοντα, της εμπιστοσύνης μεταξύ χρηστών/πελατών και ιδρυμάτων. Αν αυτή δεν είναι γερά εδραιωμένη, απλώς δεν υπάρχουν δοσοληψίες – ουδείς επιθυμεί να «κάνει δουλειές» με ένα ίδρυμα που έχει χάσει την «έξωθεν καλή μαρτυρία». Και, αντίστροφα, η τράπεζα από τη δική της πλευρά δεν μπορεί να εμπιστευτεί κάποιον βασιζόμενη μονάχα στον λόγο του.
Η διαφοροποίηση από μια απλή ψηφιακή ταυτότητα έγκειται στο ότι κάθε οργανισμός του δικτύου —πχ. μια τράπεζα— μπορεί να ταυτοποιήσει τα στοιχεία ενός χρήστη και, στη συνέχεια, να αμείβεται γι’ αυτή την ταυτοποίηση κάθε φορά που κάποιος άλλος οργανισμός τα αξιοποιεί, με τη συναίνεση του ίδιου του χρήστη.
Ζητά στοιχεία και αποδείξεις για την ταυτότητα και την οικονομική του κατάσταση, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας διεθνώς γνωστής με τα αρχικά KYC (Know Your Customer), πριν από την όποια συνεργασία.
Στην ψηφιακή εποχή που σήμερα βιώνουμε, τα κάθε λογής «χαρτιά» έχουν δώσει τη θέση τους σε ψηφιακά πιστοποιητικά και δεδομένα, με τα οποία επιχειρήσεις, κρατικές υπηρεσίες και θεσμικά όργανα επιβεβαιώνουν ως αληθή τα ζητούμενα προσωπικά στοιχεία. Μάλιστα, υπάρχει και άλλη διαδικασία, γνωστή ως KYB (Know Your Business) η οποία προσφέρει στις επιχειρήσεις αντίστοιχη ψηφιακή εναλλακτική στην προσκόμιση εγγράφων σε πιστωτικά ιδρύματα και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, για τη βεβαίωση των απαιτούμενων στοιχείων, όπως επιβάλλουν οι κανονισμοί ελέγχου εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (AML – Anti Money Laundering), το κοινώς λεγόμενο «ξέπλυμα» χρήματος.
Όμως, αυτή η πρώτη γραμμή άμυνας των ιδρυμάτων δεν παύει να είναι μια εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία, καθώς επαναλαμβάνεται σε κάθε νέα σχέση του πελάτη με έναν οργανισμό και ανανεώνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, στο πλαίσιο της αναγκαίας επικαιροποίησης των στοιχείων του.
Τη λύση έρχεται να δώσει η norbloc, μια διεθνής μεν, αλλά με ελληνικό DNA (καθώς ο CEO και τρία στελέχη από το εξαμελές management team είναι Έλληνες) εταιρία RegTech (Regulation Technology – εξειδικευμένος κλάδος που εστιάζει στο κανονιστικό οικοσύστημα), με έδρα τη Στοκχόλμη.
Ο επικεφαλής της, Αστυάναξ Κανακάκης, μίλησε στο WIRED Greece γι’ αυτήν και τις ιστορίες επιτυχίας της. «Η norbloc ιδρύθηκε στη Στοκχόλμη το 2016 και ξεχωρίζει διεθνώς ως η μόνη που έχει υλοποιήσει σε παραγωγική κλίμακα δίκτυο διαμοιρασμού ταυτοποιημένων στοιχείων πελατών — γνωστών ως KYC», εξηγεί. Η πλατφόρμα τέθηκε σε παραγωγή τον Φεβρουάριο του 2020 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αποσπώντας άμεσα την αναγνώριση του οίκου Moody’s ως λύση «άκρως θετική για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού χώρου».
«Σήμερα περιλαμβάνει περίπου 20 τράπεζες και κυβερνητικούς οργανισμούς, καθώς και περίπου ένα εκατομμύριο εταιρικούς φακέλους», συμπληρώνει ο συνίδρυτής και CEO της norbloc. «Μάλιστα, μόλις πριν από λίγες ημέρες, η Κεντρική Τράπεζα των ΗΑΕ μας επέλεξε για την ανάπτυξη της εθνικής, ενοποιημένης υπηρεσίας e-KYC — ενός δικτύου που θα καταστήσει τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες ταχύτερες, ασφαλέστερες και πιο προσβάσιμες για περισσότερα από 10 εκατομμύρια άτομα και εταιρείες».
Ταυτοποίηση και εμπιστοσύνη
Όπως εξηγεί ο συνιδρυτής της (μαζί με τον Ουκρανο-Σουηδό Vitalii Demianets), η norbloc δημιουργεί δίκτυα ευαίσθητων και πιστοποιημένων δεδομένων, όπως οι φάκελοι KYC. Μέσω αυτών, οι πελάτες των εταιρειών-μελών του δικτύου μπορούν να δημιουργήσουν μια ψηφιακή ταυτότητα, πιστοποιημένη από τράπεζες και κρατικούς οργανισμούς, και να τη χρησιμοποιούν σε όλες τις συναλλαγές τους.
Η διαφοροποίηση από μια απλή ψηφιακή ταυτότητα έγκειται στο ότι κάθε οργανισμός του δικτύου —πχ. μια τράπεζα— μπορεί να ταυτοποιήσει τα στοιχεία ενός χρήστη και, στη συνέχεια, να αμείβεται γι’ αυτή την ταυτοποίηση κάθε φορά που κάποιος άλλος οργανισμός τα αξιοποιεί, με τη συναίνεση του ίδιου του χρήστη. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα, όμως, είναι ότι αυτός παρέχει τα στοιχεία του μία και μόνη φορά, ανεξαρτήτως του πόσες τραπεζικές σχέσεις διατηρεί, και έχει πλήρη έλεγχο επ’ αυτών.
Όσον αφορά στο «φλέγον» θέμα της εμπιστοσύνης, «αυτή αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία νέες εταιρείες και neobanks εμφανίζονται με αυξανόμενο ρυθμό, ενώ παράλληλα εντείνεται η χειραγώγηση δεδομένων και διαδικασιών μέσω εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης», εξηγεί ο κ. Κανακάκης. «Έτσι, η πλατφόρμα της norbloc —η οποία διαφυλάσσει ευαίσθητες πληροφορίες ταυτότητας, τις οποίες αντλεί απευθείας από κρατικούς και διαπιστευμένους φορείς— καθίσταται ακόμη πιο επίκαιρη, καθώς επιτρέπει στους πελάτες να προστατεύουν ό,τι τους είναι πολύτιμο και στις νέες εταιρείες να τους εξυπηρετούν πιο αποτελεσματικά, με πλήρη κανονιστική συμμόρφωση».
Ανάγκα και οι τράπεζες πείθονται
Παραδοσιακά, οι τράπεζες και γενικότερα οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί ήταν από τη φύση τους συντηρητικά και ανθεκτικά απέναντι στην αλλαγή ιδρύματα -δεν έπαιρναν γρήγορα αποφάσεις. Όμως, λίγο οι καιροί που άλλαξαν, με τον ψηφιακό μετασχηματισμό των πάντων, λίγο τα αιτήματα των πελατών κι ακόμα περισσότερο το νομικό πλαίσιο, με την εκ Βρυξελλών κανονιστική πίεση, ήρθαν να επιτείνουν την ανάγκη για μια πλατφόρμα διαμοιρασμού δεδομένων και να ασκήσουν πίεση στις τράπεζες.
Οι ρυθμιστικές αρχές απαιτούν πλέον από αυτές όχι μόνο να επιτρέπουν στους πελάτες τους τη μεταφορά των δεδομένων τους σε άλλη, αλλά παράλληλα τις υποχρεώνουν αυτά να είναι πάντα επικαιροποιημένα και έγκυρα.
Θα μας ενδιέφερε ιδιαίτερα να συνεργαστούμε με το ελληνικό δημόσιο, καθώς έχουμε βιώσει από πρώτο χέρι τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει και πιστεύουμε ότι μπορούμε να προσφέρουμε λύσεις σε ορισμένες.
Ο Αστυάναξ Κανακάκης είχε πολλά να μας πει για τις εξελίξεις τόσο στην Ευρώπη, όσο και διεθνώς: «Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ προωθεί ενεργά ένα ενιαίο χρηματοοικονομικό τοπίο μέσω δύο βασικών πυλώνων, του eIDAS 2.0 (European Digital Identity Framework) και του FiDA (Financial Data Access Regulation). Το FiDA αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό βήμα προς τη χρηματοοικονομική απελευθέρωση, με πρωταρχικό στόχο τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των διαφόρων χώρων δεδομένων», εξηγεί.
Σ’ αυτό το πλαίσιο, η λύση της norbloc, Fides, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως τεχνολογική υποδομή για ασφαλή, ιδιωτική και διαφανή κοινή χρήση δεδομένων, τοποθετώντας στο επίκεντρο την ενδυνάμωση των υποκειμένων των δεδομένων, σύμφωνα με το GDPR και τους κανονισμούς της ΕΕ. «Κι εμείς, άλλωστε, εξελισσόμαστε μαζί με την εποχή μας, ενσωματώνοντας πλέον Τεχνητή Νοημοσύνη τόσο στις λύσεις, όσο και στις εσωτερικές διαδικασίες μας», αναφέρει ο συνίδρυτής της norbloc. «Ήδη, σημαντικό μέρος της έρευνας και της ανάπτυξης λογισμικού γίνεται από εσωτερικούς AI agents. Όσον αφορά στις πλατφόρμες μας, σύντομα θα έχουμε σχετική ανακοίνωση συνεργασίας γύρω από το GenAI / Agentic, στο πλαίσιο του eKYC».
Λύσεις eKYC υπάρχουν, βεβαίως, και εκτός Ευρώπης. Η Σιγκαπούρη διαθέτει από το 2016–17 το εθνικό digital ID myInfo για eKYC, σε πραγματικό χρόνο. Η Ινδία το Aadhaar eKYC και το Central KYC Registry, πάνω στο οποίο χτίστηκε το 2021 το Account Aggregator (AA) Framework — η βασική υποδομή διαμοιρασμού χρηματοοικονομικών δεδομένων στη χώρα κι ένα από τα πιο προχωρημένα παραδείγματα παγκοσμίως. Στα ΗΑΕ, η norbloc λειτουργεί από το 2020 το UAE eKYC Blockchain Platform με βάση το Fides, το οποίο πλέον μετατρέπεται σε unified eKYC utility της Κεντρικής Τράπεζας, για το σύνολο της χώρας.
Η ελληνική πραγματικότητα
Και η Ελλάδα; Μιλά η norbloc με τον δημόσιο τομέα; Τις τράπεζες;
«Στην Ελλάδα έχουμε συνομιλήσει επανειλημμένα με φορείς του δημόσιου τομέα, από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας έως τα υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Μετανάστευσης. Υπάρχει σημαντικό περιθώριο εφαρμογής της πλατφόρμας μας —για παράδειγμα, στη διασύνδεση των υπουργείων που εμπλέκονται στη νόμιμη μετανάστευση, ώστε να ανταλλάσσουν δεδομένα, να επιταχύνουν τις διαδικασίες και να ενισχύουν τη διαφάνεια και τη νομική τους συμμόρφωση», απαντά ο CEO της norbloc. «Θα μας ενδιέφερε ιδιαίτερα να συνεργαστούμε με το ελληνικό δημόσιο, καθώς έχουμε βιώσει από πρώτο χέρι τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει και πιστεύουμε ότι μπορούμε να προσφέρουμε λύσεις σε ορισμένες. Όσο για τις τράπεζες, ευελπιστούμε το παράδειγμα της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΑΕ να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και αξιοπιστίας, ώστε τόσο αυτές, όσο και οι ρυθμιστικές αρχές να ξεπεράσουν τον φόβο της αλλαγής».
Η norbloc άνοιξε γραφείο στην Ελλάδα ήδη από το 2017 και σήμερα πάνω από 20 εργαζόμενοί της, όπως και δύο μέλη της διοικητικής ομάδας έχουν ως έδρα την Αθήνα, όπου πραγματοποιείται το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης. «Κάτι που διακρίνω έντονα στους Έλληνες συναδέλφους μου είναι το φιλότιμο», καταλήγει ο κ. Κανακάκης. «Δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους και εργάζονται με απίστευτο ζήλο, αν θεωρούν ότι η προσπάθεια αξίζει τον κόπο. Κι είναι στην ευθύνη του κάθε manager η φροντίδα ώστε η προσπάθεια όντως να αξίζει».
