Ένα γλωσσικό μοντέλο γενικής χρήσης, όπως τα δημοφιλή GPT-5 και Claude Opus, «καυχιέται» πως μπορεί να κάνει τα πάντα. Ένα προσαρμοσμένο ανοιχτό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, από την άλλη, υπόσχεται κάτι διαφορετικό: εξειδίκευση στις ανάγκες της εταιρείας που το χρησιμοποιεί, αλλά και ιδιοκτησία.
Τα λεγόμενα customized open models είναι μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που ξεκινούν από κάτι ήδη διαθέσιμο: ένα μοντέλο του οποίου οι εκπαιδευμένες παράμετροι, τα λεγόμενα «βάρη», προσφέρονται για χρήση και τροποποίηση, πάντοτε με τους όρους της εκάστοτε άδειας. Μια εταιρεία, έπειτα, μπορεί να προσαρμόσει ένα τέτοιο μοντέλο στα δικά της δεδομένα, στις διαδικασίες και στις εργασίες της, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν ψηφιακό ειδικό για τις ανάγκες της.
Εταιρείες όπως η Fireworks AI προσφέρουν την υποδομή που κάνει αυτή τη διαδικασία ευκολότερη. Οι προγραμματιστές μπορούν να πάρουν ένα υπάρχον μοντέλο και να το εκπαιδεύσουν περαιτέρω με δικά τους δεδομένα και παραδείγματα, μια διαδικασία γνωστή ως fine-tuning. Μάλιστα, τεχνικές όπως η LoRA περιορίζουν τις παραμέτρους που χρειάζεται να εκπαιδευτούν, μειώνοντας τις απαιτήσεις σε υπολογιστικούς πόρους. Η πλατφόρμα αναλαμβάνει επίσης τη λειτουργία του προσαρμοσμένου μοντέλου, ακόμη κι αν αυτό έχει εκπαιδευτεί αλλού.
Για τον Δημήτρη Νικολάου, Field CTO της Fireworks AI, αυτή είναι η κατεύθυνση της επόμενης εποχής του ΑΙ για την οποία δεν μιλάμε αρκετά. Αντί να βασίζεται στα γενικά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα της αγοράς, ο ίδιος πιστεύει πως κάθε εταιρεία θα διαθέτει ένα μοντέλο εκπαιδευμένο στις δικές της εργασίες, στις ροές δουλειάς και στα δεδομένα της.
Πότε, όμως, αξίζει να ακολουθήσει κανείς τη διαδρομή των customized open models; «Η σύντομη απάντηση είναι ότι η “εξειδικευμένη νοημοσύνη” υπερέχει της γενικής μόλις αποκτήσεις πραγματικά δεδομένα χρήσης», εξηγεί ο Νικολάου στο WIRED Greece.
Τα κορυφαία κλειστά μοντέλα όπως τα γνωστά εργαλεία της OpenAI και της Anthropic σχεδιάζονται για να ανταποκρίνονται σε ένα τεράστιο εύρος εργασιών. Αυτή η ευελιξία έχει μεν αξία, αλλά σημαίνει, όπως υποστηρίζει, ότι μια επιχείρηση «πληρώνει και για δυνατότητες που ενδέχεται να μη χρησιμοποιήσει ποτέ».
Ο ίδιος προτιμά μια αυτοκινητιστική αναλογία. «Ένα κορυφαίο μοντέλο είναι μια Lamborghini. Εντυπωσιακό, αλλά φτιαγμένο για άλλες ανάγκες από τις καθημερινές σου. Εσύ θέλεις κάτι που να εξυπηρετεί τη διαδρομή προς το σχολείο, να παίρνει χειμερινά ελαστικά και να παραμένει γρήγορο στον αυτοκινητόδρομο», αναφέρει.
Η προσαρμογή, λοιπόν, επιτρέπει να κρατήσεις τις δυνατότητες που χρειάζεται η συγκεκριμένη εργασία και κυρίως να περιορίσεις το περιττό υπολογιστικό φορτίο. Κατά τον Νικολάου, αυτό μεταφράζεται σε «χαμηλότερο κόστος, μικρότερους χρόνους απόκρισης και μεγαλύτερο έλεγχο».
Υπάρχουν, βέβαια, περιπτώσεις στις οποίες ο ίδιος προκρίνει ένα μοντέλο γενικής χρήσης: στις προσωπικές συνομιλίες, όπου ο χρήστης μπορεί να ρωτήσει οτιδήποτε, ή στα πρώτα βήματα ενός προϊόντος, όταν η ομάδα ακόμη δοκιμάζει τη ζήτηση και δεν έχει συγκεντρώσει δεδομένα και σταθερές διαδικασίες.
Η εξειδίκευση ωστόσο αρχίζει να αποδίδει όσο συσσωρεύονται πραγματικές αλληλεπιδράσεις, ιδιαίτερα σε πεδία με λίγα δημόσια διαθέσιμα δεδομένα.
Ως παράδειγμα αναφέρει τη Harvey, με την οποία συνεργάζεται η Fireworks. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εταιρεία αξιοποίησε ιδιόκτητα δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο οι νομικές ομάδες χρησιμοποιούν το ΑΙ, εκπαιδεύοντας μοντέλο που ξεπέρασε τα κορυφαία κλειστά μοντέλα της περιόδου σε ποιότητα, ταχύτητα και κόστος. Αντίστοιχα, αναφέρει ότι η Cursor εκπαίδευσε μοντέλο για συγκεκριμένες εργασίες προγραμματισμού, πετυχαίνοντας επιδόσεις αντίστοιχες των κορυφαίων μοντέλων, τρέχοντας περίπου δέκα φορές ταχύτερα και με περίπου το ένα δέκατο του κόστους.
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά το πού συσσωρεύεται η αξία μιας επιχείρησης. «Επί είκοσι χρόνια, το λογισμικό έτρωγε τον κόσμο και οι εταιρείες κωδικοποιούσαν τις διαδικασίες τους σε ντετερμινιστικούς κανόνες. Τώρα το ΑΙ “τρώει” το λογισμικό», εξηγεί ο Νικολάου. Οι επιχειρήσεις μπορούν πλέον να εκπαιδεύουν ένα μοντέλο ώστε να εκτελεί μια διαδικασία που προηγουμένως περιέγραφαν με γραμμένους κανόνες. Κατά την εκτίμησή του, λοιπόν, η πνευματική ιδιοκτησία μετακινείται από το επίπεδο του λογισμικού στο επίπεδο του μοντέλου.
Όταν μια εταιρεία εκπαιδεύει ένα μοντέλο με δεδομένα από τη συμπεριφορά των χρηστών της, ενσωματώνει σε αυτό γνώση που οι ανταγωνιστές της ενδέχεται να μη διαθέτουν. Όσοι καλούν το ίδιο δημόσια διαθέσιμο κλειστό μοντέλο μέσω API έχουν πρόσβαση στην ίδια βασική νοημοσύνη. Μπορούν να διαφοροποιηθούν με το λογισμικό που χτίζουν γύρω της, όμως ο Νικολάου θεωρεί σχετικά περιορισμένο το πλεονέκτημα που προσφέρει αυτό το επίπεδο.
«Όταν το μοντέλο είναι δικό σου, το πλεονέκτημα βρίσκεται στα βάρη του».
Σε βάθος χρόνου, ο Field CTO της Fireworks φαντάζεται διεπαφές που θα βασίζονται κυρίως στη συνομιλία: έναν κεντρικό πράκτορα AI που θα καταλαβαίνει την πρόθεση του χρήστη και θα αναθέτει την εργασία στο κατάλληλο εξειδικευμένο μοντέλο. Σε αυτό το μέλλον, η πιο πολύτιμη τεχνογνωσία μιας εταιρείας θα βρίσκεται μέσα στα συστήματα που έχει μάθει να εκπαιδεύει.
Όπως το θέτει ο ίδιος, «τα μοντέλα που σου ανήκουν είναι το προϊόν».
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
