«To Seattle είναι η μόνη μεγάλη πόλη στον κόσμο όπου μετακομίζει κόσμος για να είναι πιο κοντά στη Φύση» είχε πει ο Βρετανός συγγραφέας Τζόναθαν Ράμπαν, που μετακόμισε εδώ το 1990. Η θέα από το αεροπλάνο λίγο πριν προσγειωθείς επιβεβαιώνει εύκολα την άποψή του, καθώς λίγα τετράγωνα έξω από το (όχι πολύ μεγάλο για τα αμερικανικά μέτρα) κέντρο με τους ουρανοξύστες, βλέπεις πανύψηλα κωνοφόρα να μπερδεύονται με τα σπίτια, το λιμάνι να ανοίγεται στον κόλπο του Puget Sound («Πιούτζετ Σάουντ», ένα από το πολλά δυσπρόφερτα τοπωνύμια της περιοχής) με ένα σωρό καταπράσινα νησιά ανάμεσα σε κολπίσκους και κανάλια, τη λίμνη Ουάσινγκτον να χωρίζει το κέντρο της πόλης από τα ανατολικά προάστια, και στο βάθος -αλλά όχι πολύ μακριά- να κόβει τον ορίζοντα η οροσειρά των Cascades. Και πιο επιβλητικός από όλα, ο ηφαιστειακός κώνος του όρους Ρενίερ (ή «Ταχόμα» για τις φυλές των αυτόχθονων), που υψώνεται 4.000 μέτρα από τη βάση του, με την κορυφή του καλυμμένη με παγετώνες να τρυπάει τα σύννεφα.
Είπα «σύννεφα»; Α ναι, ξέχασα να σας πω ότι για να τα δείτε όλα αυτά από το αεροπλάνο, θα πρέπει να πετύχετε μια από τις μόλις 70 μέρες το χρόνο με λιακάδα, ή την κατάλληλη στιγμή σε μια από τις 90 μέρες που ο ουρανός καθαρίζει για λίγο. Το κόστος που πληρώνουμε για το ατελείωτο πράσινο της «Σμαραγδένιας Πόλης», για τις λίμνες, τα ποτάμια και τους καταρράκτες σε απόσταση αναπνοής, είναι η σχεδόν συνεχής βροχή. Οπότε ίσως ακούγεται παράξενο ότι το μακρινό 1979 αποφάσισε να μετακομίσει εδώ μια startup από το Αλμπουκουέρκι του Νιου Μέξικο (από τις πιο ηλιόλουστες πόλεις των ΗΠΑ). Οι ιδρυτές της όμως, που είχαν μεγαλώσει στο Seattle, πίστευαν (ορθώς) ότι εδώ θα μπορούσαν πιο εύκολα να βρουν στελέχη με την κατάλληλη κατάρτιση για τον αναδυόμενο τότε κλάδο της Πληροφορικής.
Αν δεν το μαντέψατε ήδη, μιλάμε για τον Μπιλ Γκέιτς και τον Πολ Άλεν, που είχαν ιδρύσει τη Microsoft 4 χρόνια νωρίτερα. To Seattle ήταν μέχρι τότε γνωστό κυρίως για τα κεντρικά εργοστάσια της Boeing στα περίχωρα, αλλά η ραγδαία ανάπτυξη της Microsoft την επόμενη δεκαετία άλλαξε δραστικά το επαγγελματικό τοπίο. Από μόλις 30 εργαζόμενους το 1979, έφτασε τους 15.000 το 1994, όταν ένας άλλος startupper έψαχνε κάποια πόλη με εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και χαμηλότερο κόστος ζωής από την (ήδη πανάκριβη) Silicon Valley. Ο Τζεφ Μπέζος μετακόμισε στα ανατολικά προάστια του Seattle για να ξεκινήσει την Amazon από το σπίτι του, και η σταδιακή επέκτασή της στο κέντρο της πόλης με χιλιάδες υπαλλήλους σφράγισε το status του Seattle ως τεχνολογικό κέντρο.
Σήμερα η Microsoft και η Amazon έχουν περίπου 50.000 υπαλλήλους η κάθε μία σε αυτή την περιοχή, κάτι που παρέσυρε κι άλλες μεγάλες εταιρείες όπως η Google και η Meta (Facebook) να ανοίξουν τοπικά γραφεία. Το University of Washington ενισχύθηκε από τις δωρεές των εκατομμυριούχων στελεχών όλων αυτών των εταιρειών κι έχει γίνει ένας σημαντικός παράγοντας του τεχνολογικού οικοσυστήματος, καθώς βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις των ακαδημαϊκών κατατάξεων παγκοσμίως. Και βέβαια οι εκατοντάδες startups (μεταξύ τους κι αρκετές unicorns, με αποτίμηση πάνω από 1 δις δολάρια) συμπληρώνουν την εικόνα του tech hub.
City vibes και suburbia
Παρόλο που έζησα στην περιοχή του Seattle τα τελευταία δέκα χρόνια (κι άλλα 2 στα νιάτα μου), προτίμησα να μιλήσω και με μερικούς φίλους για να μεταφέρω μια πιο σφαιρική άποψη. Ξεκινάμε με την Ελένη, που μένει στο κέντρο της πόλης και ζει το ρυθμό της καθημερινά:
«Στο Seattle μπορείς να είσαι οπουδήποτε σε πολύ λίγο χρόνο, δεν είναι μεγαλούπολη σαν την Νέα Υόρκη ή το Λος Άντζελες», μου λέει. Πράγματι, ο πληθυσμός είναι περίπου 800 χιλιάδες, όσο η ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης (αν και μαζί με τα προάστια και τη γειτονική πόλη Tacoma, φτάνει τα 3,5 εκατομμύρια). «Η μουσική σκηνή της πόλης καλύπτει όλα τα γούστα, από όπερα και τζαζ, μέχρι ροκ, λάτιν και έθνικ.» Θα προσθέσω εγώ ότι εδώ είναι και η πατρίδα του Grunge (Nirvana, Pearl Jam, Soundgarden, Alice in chains κλπ). «Η γειτονιά του Capitol Hill για παράδειγμα, παρά το gentrification, έχει δρόμους με έντονη ζωή, με πολλά μπαρ κι εστιατόρια από δημιουργικούς ιδιοκτήτες. Αλλά και γειτονιές κοντά στο πανεπιστήμιο, όπως το Wallingford, το Fremont και το Ballard είναι πολύ ζωντανές, ειδικά με τις μπυραρίες.»
Οι μπυραρίες είναι όντως το καμάρι του Seattle. Δεν μπορείς να ζεις εδώ και να μην έχεις κάνει ένα γύρο στις δεκάδες μικροζυθοποιίες, η καθεμία με πολλές διαφορετικές μπύρες που εναλλάσσονται μέσα στη χρονιά. Κι αν αρχικά απορείς που όλοι πίνουν τις εξαιρετικά πικρές India Pale Ale, μέχρι να γίνεις ντόπιος τις έχεις συνηθίσει και τις αποζητάς κι εσύ.
Παρόλο που η μπύρα είναι δημοφιλής παντού, το κρασί έχει την τιμητική του όταν διασχίσουμε τη λίμνη Ουάσινγκτον (όχι σε ώρα αιχμής, γιατί οι γέφυρες μπλοκάρουν από την κίνηση) και βρεθούμε στο «Eastside», δηλαδή τα ανατολικά προάστια όπως το Redmond, όπου έχει τα γραφεία της η Microsoft. Εδώ οι κάτοικοι είναι πιο συχνά οικογενειάρχες που θέλουν σπίτι με κήπο για να παίζουν τα παιδιά τους (όταν δε βρέχει!) και που ίσως προτιμούν την πιο ήσυχη ζωή του αμερικανικού suburbia. «Στο Woodinville υπάρχει μια πολύ όμορφη γειτονιά όπου είναι μαζεμένοι όλοι οι οινοπαραγωγοί της περιοχής και πηγαίνουμε για wine tasting”, μου λέει ο φίλος μου ο Πάτρικ. (Το ξέρω Πάτρικ, ήταν πέντε λεπτά από το σπίτι μου και πηγαίναμε κι εμείς όλη την ώρα!) Οι απέραντες αγροτικές εκτάσεις στα ανατολικά της Πολιτείας έχουν εξαιρετική παραγωγή κρασιών, και οι κάτοικοι της περιοχής είναι ιδιαίτερα περήφανοι γι’αυτά.
Συνεχίζοντας τη συζήτηση με τον Πάτρικ, μου λέει για την πρώτη του εντύπωση όταν έφτασε εδώ από την Ελλάδα: «Δεν νοιώθεις ξένος όταν πρωτοέρχεσαι εδώ, γιατί όλοι έχουν έρθει από κάπου αλλού». Την ίδια αίσθηση είχα κι εγώ, αλλά κάνω ένα γρήγορο γκουγκλάρισμα για fact-checking: Όντως, μόνο το 30% των κατοίκων γεννήθηκαν εδώ! Βέβαια το 80% είναι Αμερικανοί, αλλά στις εταιρείες τεχνολογίας είναι πολύ μεγαλύτερο το ποσοστό των ξένων (ιδιαίτερα Ασιατών), και τα προάστια κυριαρχούνται από αυτό τον κόσμο. «Έχω αλλάξει 4 σπίτια, κάθε φορά ο σπιτονοικοκύρης ήταν από τη Microsoft», συνεχίζει ο Πάτρικ. «Κι αυτό δημιουργεί εύκολα μια σχέση εμπιστοσύνης, γιατί κι εγώ εκεί δούλευα αρχικά. Ακόμα και σε ένα τρακάρισμα που είχα τις πρώτες μέρες, το άλλο αυτοκίνητο το οδηγούσε συνάδελφος της Microsoft! Ανταλλάξαμε τα επαγγελματικά μας email και βρήκαμε την άκρη πολύ γρήγορα.»
Startup scene
Καθώς η Ελένη είχε δουλέψει κάποια χρόνια σε startup εδώ, και η τωρινή της δουλειά είναι επίσης σχετική, της ζήτησα να μου δώσει μια γρήγορη εικόνα. «Την περίοδο της πανδημίας εκτοξεύτηκαν οι επενδύσεις, ενδιαφέρθηκαν και πολλές εταιρείες Venture Capital από το Bay Area (San Francisco / Silicon Valley). Ένα startup σήκωσε εκείνη την εποχή 750 εκατομμύρια δολάρια! Το 2022-23 είχαμε μια σημαντική πτώση στο ενδιαφέρον, αλλά από το 2025 είδαμε πάλι άνοδο, με επενδύσεις πάνω από 4 δις δολάρια. Δυστυχώς τα περισσότερα τοπικά VC είναι μικρά, με εξαίρεση τη Madrona, που ιδρύθηκε από πρώην στελέχη της Microsoft. Είναι ενδιαφέρον πάντως ότι δεν ασχολούνται όλοι με την Πληροφορική. Παρόλο που βλέπουμε περίπου 7 στα 10 startups να είναι στο χώρο του ΑΙ και του cybersecurity, άλλα 3 στα 10 είναι σε βιοτεχνολογία, health tech (βοηθάει εδώ και η παρουσία του Fred Hutch Cancer Center, του University of Washington) και στην πράσινη ενέργεια.»
Σε αυτό το θέμα βρήκα χρήσιμη και την άποψη του Brad Silverberg, του ιστορικού στελέχους της Microsoft που ήταν υπεύθυνος για το λανσάρισμα των Windows 95. Σε μια παλιότερη απάντησή του στο Quora (το 2016) για τη σύγκριση Seattle και Silicon Valley, έγραφε: «Έφυγα από το Bay Area το 1990 για να δουλέψω στη Microsoft και ένας από τους σημαντικότερους λόγους ήταν ότι ένιωθα πως είναι καλύτερο μέρος για να μεγαλώσω μια οικογένεια.[…]. Ένα πράγμα που μου αρέσει ιδιαίτερα στο Seattle, αφού έζησα προηγουμένως για 13 χρόνια στο Bay Area, είναι ότι υπάρχει μεγαλύτερη οικονομική ποικιλομορφία εδώ – δεν είναι όλα τεχνολογία, όλη την ώρα. […] Η τεχνολογική σκηνή κυριαρχείται από μερικούς σημαντικούς παίκτες, όπως η Microsoft και η Amazon, που αποτελούν μαγνήτες για κορυφαίους ανθρώπους της τεχνολογίας. Οι άνθρωποι εδώ τείνουν να είναι λίγο πιο απρόθυμοι να ρισκάρουν και γενικά λιγότερο επιχειρηματικοί. Δεν μεταπηδούν από δουλειά σε δουλειά όπως κάνουν οι άνθρωποι στην Bay Area. Αυτό έχει τα θετικά και τα αρνητικά του, φυσικά. Στο Bay Area, το να εργάζεσαι σε startup είναι ο κανόνας.»
Τα πράγματα μπορεί να έχουν αλλάξει κάπως τα τελευταία δέκα χρόνια, με τη μεγαλύτερη παρουσία startups που μου περιέγραψε η Ελένη και με περισσότερη κινητικότητα, αλλά σίγουρα παραμένει κατά βάσιν η διαφορά νοοτροπίας σε σχέση με τη Silicon Valley.
Μια «εναλλακτική» πόλη
Θα ήταν μεγάλη παράλειψη να κλείσουμε αυτό το γρήγορο οδοιπορικό χωρίς μια αναφορά στην «εναλλακτική» κουλτούρα της πόλης. Ακούγεται αρχικά οξύμωρος ένας τέτοιος χαρακτηρισμός για την έδρα δύο παγκόσμιων κολοσσών της Πληροφορικής, αλλά στην πραγματικότητα οι χιλιάδες εργαζόμενοι που ήρθαν εδώ από όλα τα μέρη του κόσμου ενίσχυσαν την προϋπάρχουσα πολυπολιτισμική και προοδευτική παράδοση. Στο Capitol Hill μπορεί να ζουν πλέον τριαντάρηδες εκατομμυριούχοι σε πανάκριβα διαμερίσματα με θέα, αλλά μερικά τετράγωνα πιο κάτω είχαμε τον Ιούνιο του 2020 την C.H.A.Z., την «αυτόνομη ζώνη» που ανακήρυξαν οι διαδηλωτές του Black Lives Matter. Οι προοδευτικοί πολιτικοί υπερισχύουν με διαφορά, βοηθούμενοι και από την ανησυχία για τα προβλήματα που προκαλεί η εκτίναξη στην τιμή των κατοικιών. Άλλωστε οι εκατοντάδες άστεγοι στους δρόμους είναι δυστυχώς μια διαρκής υπενθύμιση.
Μέρος του «εναλλακτικού» προφίλ είναι όμως και η τόσο άμεση επαφή με τη Φύση που λέγαμε αρχικά. Δέκα λεπτά από τα κεντρικά γραφεία της Microsoft, στο αγαπημένο μας μέρος για βόλτα, βλέπαμε γαλάζιους ερωδιούς, σμήνη από αγριόχηνες, καμιά φορά φαλακρούς αετούς, και κοντά στο σούρουπο να ξεμυτίζουν οι κάστορες. Οι geeks μπορεί να γράφουν υπερωρίες πάνω από τους υπολογιστές όλη την εβδομάδα, αλλά το Σαββατοκύριακο θα πάνε πεζοπορία στους γύρω εθνικούς δρυμούς, θα ψαρέψουν σολομούς στα ποτάμια, θα πάνε με τα παιδιά τους στα νησιά να δουν τις όρκες να πετάγονται έξω από το νερό. Κι όταν, κουρασμένοι από τη συνεχή συννεφιά, δουν να σπάει η θολούρα στον ορίζοντα, θα νοιώσουν ότι ανταμείβονται για την επιλογή τους να μένουν εδώ μόλις ξεπροβάλλει ο γιγαντιαίος όγκος του Ταχόμα: «The Mountain’s out!»
