ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ και ιστορικές αναφορές έχουν τεκμηριώσει τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών κατά τη διάρκεια του «capac cocha», μιας από τις σημαντικότερες τελετές της Αυτοκρατορίας των Ίνκας. Ωστόσο, λίγα είναι γνωστά για τις συγκεκριμένες ουσίες που χρησιμοποιούνταν σε αυτή την τελετή, η οποία περιελάμβανε ανθρωποθυσίες, κυρίως παιδιών και νεαρών γυναικών, με σκοπό τη διατήρηση της κοσμικής τάξης, την τιμή των θεών ή τον εορτασμό σημαντικών γεγονότων, όπως στρατιωτικές νίκες.
Τώρα, μια νέα αρχαιολογική και τοξικολογική μελέτη, υπό την ηγεσία ερευνητών του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, όχι μόνο επιβεβαιώνει ότι τα φύλλα κόκας ήταν ένα από τα πιο χρησιμοποιούμενα στοιχεία κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών της πανηγυρικής τελετής, αλλά αποκαλύπτει επίσης ότι συνδυάζονταν με άλλες ουσίες, πιθανώς ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε τελετής και τις θεότητες στις οποίες αφιερώνονταν οι θυσίες.
Σκοπός της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Antiquity, ήταν να προσδιοριστεί ποιες φυτικές ουσίες χορηγούνταν σε όσους επιλέγονταν για το «capac cocha», με στόχο να διαπιστωθούν τα πρότυπα κατανάλωσης που θα μπορούσαν να προσφέρουν νέες γνώσεις σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής της τελετής σε διάφορα μέρη της Αυτοκρατορίας των Ίνκας.
Ειδικοί ανέλυσαν δείγματα νυχιών και μαλλιών από οκτώ μουμιοποιημένα πτώματα παιδιών και εφήβων που είχαν θυσιαστεί, ηλικίας από έξι έως 14 ετών. Τα λείψανα βρέθηκαν στα ηφαίστεια Ampato, Chuscha, Llullaillaco, Quehuar και Sara Sara, τα οποία βρίσκονται στο Περού και την Αργεντινή.
Συγκεκριμένα, οι αρχαιολόγοι εξέτασαν έξι δείγματα μαλλιών και δύο δείγματα νυχιών, αναζητώντας δέκα ενώσεις και μεταβολίτες, μεταξύ των οποίων κοκαΐνη, βενζοϋλεκγονίνη, κοκααιθυλένιο, μεσκαλίνη, ατροπίνη, σκοπολαμίνη, αρμίνη, αρμαλίνη, καθώς και διάφορες ουσίες που ανήκουν στην ομάδα των τρυπταμινών.
Η ανάλυση εντόπισε κοκαΐνη σε όλες τις μούμιες που εξετάστηκαν. Ωστόσο, το πιο σημαντικό εύρημα ήταν ο ποικίλος συνδυασμός αυτού του διεγερτικού με άλλες ενώσεις. Για παράδειγμα, σε μία μούμια που βρέθηκε στη Chuscha και σε μια άλλη που εντοπίστηκε στο Llullaillaco, οι ερευνητές κατέγραψαν την παρουσία κοκααιθυλενίου, μιας ουσίας που σχηματίζεται στο ήπαρ όταν ο οργανισμός μεταβολίζει ταυτόχρονα αλκοόλ και κοκαΐνη.
Παρά την ομοιότητα αυτή, η μελέτη υποδηλώνει ότι η συνδυασμένη χρήση κοκαΐνης και αλκοόλ διέφερε μεταξύ αυτών των περιοχών των Άνδεων. Στην περίπτωση των λειψάνων της Chuscha, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση κόκας παρουσίαζε διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια των έξι μηνών πριν από το θάνατο του κοριτσιού που θυσιάστηκε, με σημαντική μείωση κατά τον τελευταίο μήνα. Η κοκααιθυλένη, από την άλλη πλευρά, ανιχνεύθηκε μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που αντιστοιχούσε στο τελικό στάδιο της τελετής θυσίας.
Αντίθετα, στη μούμια του Λουγιαϊλάκο, η παρουσία κοκααιθυλενίου συνδέθηκε με την κατανάλωση αλκοόλ για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενισχύοντας την πιθανότητα ότι κάθε τελετή είχε διαφορετική προετοιμασία.
Μια άλλη σημαντική ανακάλυψη ήταν η παρουσία αρμίνης στα νύχια ενός ατόμου που βρέθηκε στο Αμπάτο του Περού, γνωστού στο ευρύ κοινό ως «Η μούμια της Χουανίτα». Η ουσία αυτή είναι ένα αλκαλοειδές που συνδέεται με είδη του γένους Banisteriopsis, μιας από τις ομάδες φυτών που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή της αγιαχουάσκα.
Η ανακάλυψη αυτή δεν αποδεικνύει οριστικά ότι η μούμια, η οποία είχε προηγουμένως ταυτοποιηθεί ως «η Κόρη του Αμπάτο», είχε καταναλώσει αγιαχουάσκα πριν από το θάνατό της. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η αρμίνη θα μπορούσε να προέρχεται από άλλα φυτά ή να είχε χορηγηθεί για ιατρικούς σκοπούς. Ωστόσο, υποδεικνύουν ότι οι αρχαίοι Ίνκας της περιοχής αυτής ενδέχεται να χρησιμοποιούσαν κάποιο ρόφημα ή άλλο παρασκεύασμα που περιείχε αυτή την ένωση ως μέρος ενός συγκεκριμένου τελετουργικού πρωτοκόλλου.
«Ενώ η χρήση κόκας φαίνεται να ήταν συνηθισμένη, διαπιστώσαμε σημαντικές διαφορές στη χρήση άλλων ουσιών. Αυτό υποδηλώνει ότι η προετοιμασία των παιδιών ήταν πολύ πιο περίπλοκη και ποικίλη από ό,τι πιστεύαμε», δήλωσε η Ντάγκμαρα Σόχα, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας και κύρια συγγραφέας της μελέτης, σε δήλωση που αναφέρθηκε από το ScienceAlert.
Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι η ανάλυση δεν αποδεικνύει με σαφήνεια ποιες τελετουργικές ή πρακτικές λειτουργίες εξυπηρετούσαν οι ουσίες που βρέθηκαν. Ωστόσο, υποδεικνύουν ότι η κόκα, το αλκοόλ και, ενδεχομένως, η αρμίνη ενδέχεται να χρησιμοποιούνταν κυρίως για τη βελτίωση της σωματικής και συναισθηματικής ευεξίας των παιδιών κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας τους για τη θυσία.
Η επιστημονική βιβλιογραφία τεκμηριώνει ότι αυτός ο προκολομβιανός αμερικανικός πολιτισμός χρησιμοποιούσε φύλλα κόκας ως φαρμακευτικό μέσο για την καταπολέμηση των επιπτώσεων του υψομέτρου, την ανακούφιση πεπτικών προβλημάτων και τη μείωση της αίσθησης της πείνας.
Επιπλέον, τα ιστορικά αρχεία αναφέρουν συχνά τη χρήση της τσίτσα στην Αυτοκρατορία των Ίνκας. Οι χρονογραφίες υποδεικνύουν ότι αυτό το ζυμωμένο ποτό από καλαμπόκι, με ορισμένη περιεκτικότητα σε αλκοόλ, προσφερόταν στις θεότητες, καταναλωνόταν κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων εορτασμών και χορηγούνταν στα παιδιά κατά τη διάρκεια του «capac cocha» για να αμβλύνει τις αισθήσεις τους και να τα ηρεμήσει κατά το τελικό στάδιο του τελετουργικού.
«Τα παιδιά θεωρούνταν ιεροί αγγελιοφόροι που θα συνέχιζαν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο μετά το θάνατο. Επομένως, είναι πιθανό η προετοιμασία τους να είχε ως στόχο να τα βοηθήσει να αντεπεξέλθουν στο ταξίδι και να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους στην καλύτερη δυνατή κατάσταση», εξήγησε ο Σότσα.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι, παρά τους περιορισμούς της ανάλυσης, τα αποτελέσματά τους προσφέρουν νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι ψυχοδραστικές φυτικές ουσίες αποτελούσαν μέρος της θρησκευτικής, ιατρικής και τελετουργικής ζωής της Αυτοκρατορίας των Ίνκας. Αποδεικνύουν επίσης ότι το «capac cocha» (τελετουργικός καθαρισμός) δεν ακολουθούσε μια ενιαία διαδικασία, γεγονός που αντανακλά την πολιτισμική και θρησκευτική ποικιλομορφία αυτού του αρχαίου πολιτισμού.
«Πιστευόταν ότι οι θεότητες των βουνών είχαν τα δικά τους χαρακτηριστικά και ότι επηρέαζαν διάφορες πτυχές της ζωής των ανθρώπων, ιδίως το νερό, τον καιρό και τη γεωργική γονιμότητα. Αυτό που παρατηρήσαμε είναι ότι το «capac cocha» δεν ήταν ένα τυποποιημένο τελετουργικό, αλλά μάλλον ότι οι Ίνκας φαίνεται να το είχαν προσαρμόσει σε διαφορετικές τοπικές θρησκευτικές λατρείες και παραδόσεις», κατέληξε ο Socha.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο WIRED En Espanol και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
