Σχεδόν 50.000 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο προς την ισπανική πόλη σε λίγο περισσότερο από μία ημέρα. Οι Αρχές αποδίδουν μέρος της κινητοποίησης σε μηνύματα που διαδόθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Για ώρες, η περίμετρος που χωρίζει το Μαρόκο από την ισπανική πόλη της Θέουτα παραβιάστηκε. Χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν προς την ακτή και εισήλθαν κολυμπώντας, περπατώντας σε αβαθή νερά ή διασχίζοντας πεζοί διάφορα σημεία των συνόρων. Η πλειονότητα ήταν νεαροί άνδρες, αλλά υπήρχαν επίσης γυναίκες, οικογένειες και ανήλικοι. Οι Αρχές υποπτεύονται ότι μηνύματα που διαδόθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βοήθησαν στην ώθηση αυτών των διελεύσεων.
Η μετακίνηση εντατικοποιήθηκε την Πέμπτη 30 Ιουλίου και συνεχίστηκε τα ξημερώματα της Παρασκευής. Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών εκτίμησε ότι περίπου 50.000 άνθρωποι είχαν εισέλθει στη Θέουτα, ενώ ο Χουάν Χεσούς Βίβας, πρόεδρος της πόλης, ανέβασε τον υπολογισμό στις 60.000, κοντά στο 70% του τοπικού πληθυσμού. Μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής, 37.500 άνθρωποι είχαν ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο αφού πέρασαν ώρες χωρίς φαγητό ή κατάλυμα και αφού διαπίστωσαν ότι δεν μπορούσαν συνεχίσουν προς τη χερσόνησο.
Η Κυβερνητική Αντιπροσωπεία ενημέρωσε για 57 σορούς που ανασύρθηκαν στην ισπανική πλευρά. Κάποιοι πέθαναν από πνιγμό και άλλοι καταπατήθηκαν κατά τη διάρκεια του συνωστισμού δίπλα στον κυματοθραύστη που συγκρατεί τον συνοριακό φράχτη. Οι Αρχές προειδοποίησαν ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν περισσότεροι νεκροί από τη μαροκινή πλευρά.
Η Ισπανία ανέπτυξε μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων και ενίσχυσε την επιχειρησιακή δύναμη με περισσότερους από 400 πράκτορες της Εθνικής Αστυνομίας και της Πολιτοφυλακής (Guardia Civil). Οι υπηρεσίες υποδοχής δεν είχαν επαρκή χωρητικότητα για να εξυπηρετήσουν όλα τα άτομα, γι’ αυτό πολλοί πέρασαν τη νύχτα σε δρόμους, πάρκα και παραλίες.
Η κινητοποίηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Οι άμεσες αιτίες της διέλευσης δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί πλήρως. Η ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα δίκτυα που αφοσιώνονται στη διακίνηση ανθρώπων εκμεταλλεύτηκαν μια παραπλανητική ερμηνεία μιας απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου που εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου για να ενθαρρύνουν τις αφίξεις, κυρίως νέων.
Η απόφαση όρισε ότι η διαδικασία που είναι γνωστή ως «απόρριψη στα σύνορα» δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε όσους ανακόπτονται όταν προσπαθούν να εισέλθουν από τη θάλασσα, καθώς προβλέπεται για όσους προσπαθούν να ξεπεράσουν τα «στοιχεία συνοριακής συγκράτησης», όπως οι φράχτες. Η απόφαση δεν τους δίνει αυτόματα διαμονή, άσυλο ούτε άδεια να ταξιδέψουν στη χερσόνησο, καθώς όσοι φτάνουν δια θαλάσσης πρέπει να περάσουν από τις τακτικές διαδικασίες που προβλέπονται στη μεταναστευτική νομοθεσία, οι οποίες μπορούν επίσης να καταλήξουν σε επιστροφή.
Μαροκινά μέσα ενημέρωσης απέδωσαν μέρος της κινητοποίησης σε καλέσματα που διαδόθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η εφημερίδα Ajbarona μετέδωσε ότι η διέλευση ήταν οργανωμένη από μια «εκστρατεία ψηφιακής κινητοποίησης» σε ομάδες του WhatsApp και του Facebook. Σε αυτούς τους χώρους, σύμφωνα με το μέσο, είχαν καλέσει νέους να συγκεντρωθούν σε συγκεκριμένο μέρος και ώρα και μοιράζονταν οδηγίες για να διασχίσουν τα σύνορα.
Άλλα μέσα ενημέρωσης, όπως το Alyaoum24, υποστήριξαν ότι αυτές οι δημοσιεύσεις επεδίωκαν να δείξουν το Μαρόκο ως μια χώρα ανίκανη να προσφέρει ευκαιρίες, ειδικά στους νέους ανθρώπους. Η κινητοποίηση συνέπεσε με τους εορτασμούς για την Ημέρα του Θρόνου, που σηματοδοτεί την επέτειο της άφιξης του Μοχάμεντ ΣΤ’ στην εξουσία το 1999. Σύμφωνα με την εφημερίδα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν βίντεο με νέους να διασχίζουν τα σύνορα με μηνύματα που παρουσίαζαν τις εικόνες ως απόδειξη της «αποτυχίας» της χώρας.
Ένας νέος ονόματι Μοχάμεντ, 18 ετών, ταξίδεψε από τη Φεζ αφού έλαβε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες θα είχε κατάλυμα και βίζα για να συνεχίσει προς την Αλχεθίρας. Αφού πέρασε μια νύχτα στη Θέουτα, αποφάσισε να επιστρέψει στο Μαρόκο. «Μας είχαν πει ότι θα είχαμε ένα μέρος υποδοχής και μια βίζα για να ταξιδέψουμε στην Αλχεθίρας, αλλά όλα ήταν ψέματα», είπε στην El País.
Ένας άλλος νέος, ο Αγιούμπ Ελ Αμπιάντ, 16 ετών, είπε στο Reuters ότι ο ίδιος και ο ξάδερφός του βρίσκονταν περίπου 12 ώρες μακριά από τα σύνορα όταν είδαν στο Instagram βίντεο ανθρώπων που είχαν ήδη περάσει, οπότε αποφάσισαν να ταξιδέψουν προς τη Θέουτα. «Η μετάναστευση έχει να κάνει με τη βελτίωση της ζωής μας. Συμφωνήσαμε ότι θα δοκιμάζαμε την ιδέα να διασχίσουμε και να εμπιστευτούμε τον Θεό», διηγήθηκε.
Αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι τα δίκτυα διευκόλυναν την κυκλοφορία καλεσμάτων και πληροφοριών σχετικά με τη διέλευση, οι Αρχές δεν έχουν αναγνωρίσει δημόσια τους λογαριασμούς που δημιούργησαν τα μηνύματα ούτε έχουν παρουσιάσει δεδομένα που να επιτρέπουν τη μέτρηση του πόσο επηρέασαν μια κινητοποίηση αυτού του μεγέθους.
Η Ισπανία ενισχύει τα σύνορα και αποφεύγει τη αντιπαράθεση με το Μαρόκο
Μπροστά σε μια άφιξη αυτού του μεγέθους και με χιλιάδες ανθρώπους ακόμα στη Θέουτα, η ισπανική κυβέρνηση ενίσχυσε τη στρατιωτική και αστυνομική παρουσία. Οι μονάδες υποστήριξαν την επιτήρηση, τη φροντίδα εκτάκτων αναγκών και τον έλεγχο των διάφορων σημείων πρόσβασης. Η πίεση έφτασε επίσης στη Μελίγια, όπου το πέρασμα του Μπένι Ενσάρ έκλεισε προσωρινά αφού διάφορες ομάδες προσπάθησαν να εισέλθουν από διάφορα σημεία των συνόρων.
Ο Πέδρο Σάντσεθ ταξίδεψε στη Θέουτα και χαρακτήρισε το συμβάν ως «παραβίαση της κυριαρχίας» της Ισπανίας. Ο πρόεδρος ανακοίνωσε ότι θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες επιστροφής, ενώ οι Αρχές προσπαθούσαν να φροντίσουν όσους παρέμεναν στην πόλη και να οργανώσουν την επιστροφή των ατόμων που αποφάσισαν να επιστρέψουν στο Μαρόκο.
Παρά το μέγεθος της διέλευσης και τις αμφιβολίες για το πώς τόσοι άνθρωποι έφτασαν την ίδια στιγμή στα σύνορα, το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας υπογράμμισε την «παραδειγματική συνεργασία» μεταξύ των δύο χωρών και δήλωσε ότι οι μαροκινές δυνάμεις είχαν εμποδίσει χιλιάδες απόπειρες εισόδου. Η Ισπανία και το Μαρόκο συμφώνησαν να ενισχύσουν την επιτήρηση και να επιταχύνουν τις επιστροφές, αν και ακόμη δεν εξηγούν γιατί οι έλεγχοι ήταν ανεπαρκείς κατά τις πρώτες ώρες.
Θέουτα, ευρωπαϊκό σύνορο στην Αφρική
Η Θέουτα και η Μελίγια είναι ισπανικές πόλεις που βρίσκονται στη Βόρεια Αφρική και μοιράζονται τα μοναδικά σύνορα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτής της ηπείρου. Το Μαρόκο διεκδικεί την κυριαρχία και των δύο, ενώ η Ισπανία τις θεωρεί μέρος της επικράτειάς της.
Οι αφίξεις στη Θέουτα είχαν ήδη αυξηθεί πριν από τις 30 Ιουλίου. Μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου του 2026 εισήλθαν 2.582 άνθρωποι, έναντι 978 την ίδια περίοδο του 2025. Το πιο κοντινό προηγούμενο συνέβη τον Μάιο του 2021, όταν περισσότεροι από 8.000 άνθρωποι διέσχισαν τα σύνορα κατά τη διάρκεια μιας διπλωματικής κρίσης μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου.
Πέντε χρόνια αργότερα, τα σύνορα δείχνουν ξανά ότι, πέρα από φράχτες και πράκτορες, η περιφερειακή ειρήνη εξαρτάται από τη σχέση μεταξύ των δύο χωρών, τις εσωτερικές συνθήκες που οδηγούν πολλούς νέους στο να θέλουν να μεταναστεύσουν και, τώρα, από τις πληροφορίες που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
To άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED En Espanol και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
