Απελευθέρωση έως και 32 εκατομμυρίων στείρων κουνουπιών στην Καλιφόρνια και τη Φλόριντα. Αυτή είναι η πρόταση, της οποίας η έγκριση εκκρεμεί από την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Πολιτειών (EPA), που υπέβαλε πρόσφατα η Google στο πλαίσιο του προγράμματος «Debug», το οποίο στοχεύει στην εξάλειψη των κουνουπιών, των πιο θανατηφόρων ζώων στον πλανήτη. Σύμφωνα με τον τεχνολογικό γίγαντα, τα κουνούπια μεταφέρουν ιούς που σκοτώνουν περισσότερους ανθρώπους από όλα τα άλλα ζώα μαζί, προκαλώντας θανατηφόρες μολυσματικές ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Ζίκα, ο κίτρινος πυρετός και η Τσικουνγκούνια, οι οποίες εξαπλώνονται με ολοένα και ταχύτερους ρυθμούς.
Στείρα κουνούπια
Δεδομένου ότι η καταπολέμηση των κουνουπιών με φυτοφάρμακα δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική, καθώς εκτός από την τοξικότητά τους, η αποτελεσματικότητά τους μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, ενώ η εξάλειψη των λιμνάζοντων υδάτων προφανώς δεν αρκεί για την εξάλειψή τους, το πρόγραμμα Debug προσπαθεί να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα με βάση μια μέθοδο βιολογικού ελέγχου που ονομάζεται «Τεχνική των Στείρων Εντόμων» (SIT). Αυτή συνίσταται στην εξάλειψη επιβλαβών κουνουπιών, όπως το περίφημο Aedes aegypti, μέσω της εκτροφής τους σε βιοεργοστάσια και στη συνέχεια της απελευθέρωσης εκείνων του ίδιου είδους, που όμως θεωρούνται «καλά», στη φύση. Αυτό που τα καθιστά «καλά» είναι το βακτήριο Wolbachia, ένα από τα πιο κοινά παράσιτα στον κόσμο, αβλαβές για τον άνθρωπο, το οποίο δρα στο αναπαραγωγικό σύστημα των κουνουπιών, καθιστώντας τα στείρα. Συγκεκριμένα, εμποδίζει τα αρσενικά δείγματα που το φιλοξενούν να αναπαραχθούν με θηλυκά κουνούπια της φύσης, μειώνοντας έτσι τον αριθμό των επιβλαβών κουνουπιών με την πάροδο του χρόνου. «Αυτή η τεχνική χρησιμοποιεί ένα φυσικό βακτήριο και δεν περιλαμβάνει χημικά, τοξίνες ή γενετική τροποποίηση», αναφέρει ο ιστότοπος της Debug. «Παρόμοιες προσεγγίσεις έχουν χρησιμοποιηθεί για δεκαετίες για την ασφαλή καταπολέμηση άλλων παρασίτων.»
Μια αποτελεσματική μέθοδος καταπολέμησης
Στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για μια εντελώς νέα εξέλιξη. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, για παράδειγμα, μια ιταλική μελέτη της ENEA πρότεινε το 2018 την έγχυση στελεχών Wolbachia στο κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus) με σκοπό τον περιορισμό της αναπαραγωγής αυτών των εντόμων και, κατά συνέπεια, την πρόληψη της μετάδοσης ιών. Η μέθοδος αυτή αποδείχθηκε αποτελεσματική στην εξάλειψη της ικανότητας μετάδοσης του ιού Ζίκα στα θηλυκά και στη σημαντική μείωση (σε λιγότερο από 5%) της ικανότητας μετάδοσης των ιών του δάγκειου πυρετού και του τσικουνγκούνια. «Οι μέθοδοι ελέγχου των κουνουπιών που βασίζονται στην απελευθέρωση στείρων αρσενικών αποτελούν μια εξαιρετικά στοχευμένη και φιλική προς το περιβάλλον εναλλακτική λύση έναντι των εντομοκτόνων και, ως εκ τούτου, μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια ακόμη και σε αστικά κέντρα», εξήγησε ο Riccardo Moretti, ερευνητής της ENEA. Και πάλι: το 2023, το World Mosquito Program, μια μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία υπό την ηγεσία του Ινστιτούτου Εντομομεταδιδόμενων Ασθενειών του Πανεπιστημίου Monash, ξεκίνησε μια εκστρατεία πρόληψης κατά των ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια στη Βραζιλία χρησιμοποιώντας ακριβώς αυτή τη μέθοδο, δηλαδή χρησιμοποιώντας το βακτήριο Wolbachia για να μολύνει τα κουνούπια και να τα καταστήσει στείρα.
Σε αναμονή για το πράσινο φως
Δεν είναι η πρώτη προσπάθεια της Debug. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάρτηση στο blog, η πρωτοβουλία αποδεικνύεται επιτυχής και στη Σιγκαπούρη, όπου υποστηρίζει το Πρόγραμμα Wolbachia της Εθνικής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος από το 2018. Η Debug ανέφερε ότι το Project Wolbachia «πέτυχε μείωση κατά 80-90% του πληθυσμού των κουνουπιών Aedes aegypti και μείωση άνω του 70% των κρουσμάτων δάγκειου πυρετού εντός 6-12 μηνών από την απελευθέρωση». Δεν είναι ακόμη σαφές πότε η Google σχεδιάζει να απελευθερώσει τα στείρα κουνούπια στην Καλιφόρνια και τη Φλόριντα, αλλά μια ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στο Ομοσπονδιακό Μητρώο δείχνει ότι η EPA εξετάζει το αίτημα και θα αποφασίσει αν θα το εγκρίνει μετά από μια περίοδο δημόσιας διαβούλευσης που αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στον Ιούνιο.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο WIRED Italy και μεταφράστηκε από τα ιταλικά.
