Κάποτε έκανες σεμινάρια επί πληρωμή για να μάθεις να χειρίζεσαι το Excel. Σήμερα μπορείς να πληρώσεις για να μάθεις να χρησιμοποιείς εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Μέσα σε λίγα χρόνια τα chatbots έγιναν καθημερινά βοηθήματα για εκατομμύρια ανθρώπους. Γράφουν κείμενα, αναλύουν δεδομένα, συνοψίζουν έγγραφα, δημιουργούν παρουσιάσεις και βοηθούν στη λήψη αποφάσεων. Όμως, ανάμεσα στο «μιλάω με chatbot» και στο «αξιοποιώ αποδοτικά το ΑΙ στη δουλειά μου» υπάρχει μια απόσταση.
Η Anthropic Academy διαθέτει μαθήματα όπως το Claude 101 για αρχάριους, το AI Fluency για επαγγελματίες, αλλά και πιο τεχνικά courses για developers, όπως το Claude Platform 101 και το Claude Code.
Αυτή επιχειρούν να καλύψουν νέα προγράμματα εκπαίδευσης γύρω από το AI. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και διαφημισμένα παραδείγματα στην Ελλάδα είναι το πρόγραμμα «Claude AI: Σύγχρονες Μέθοδοι Παραγωγικότητας και Ψηφιακής Οργάνωσης» του Πανεπιστημίου Πατρών σε συνεργασία με το ΕΚΕΚ ΑΤΗΕΝΑ ΚΔΒΜ.
Πρόκειται, σύμφωνα με τους διοργανωτές, για το πρώτο ελληνικό πρόγραμμα αποκλειστικά αφιερωμένο στο Claude AI και οδηγεί στην απόκτηση Πιστοποιητικού Επιμόρφωσης με μονάδες ECTS από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Πατρών. Το πρόγραμμα είναι διάρκειας 200 ωρών και κόστους 300-500 ευρώ.
Το ενδιαφέρον όμως είναι η ίδια η Anthropic, η εταιρεία πίσω από το Claude, προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση. Η Anthropic Academy διαθέτει μαθήματα όπως το Claude 101 για αρχάριους, το AI Fluency για επαγγελματίες, αλλά και πιο τεχνικά courses για developers, όπως το Claude Platform 101 και το Claude Code.
H δομή του πανεπιστημιακού προγράμματος εγείρει ένα καίριο ερώτημα. Όταν η ίδια η Anthropic παρέχει δωρεάν τη γνώση και τα tutorials online, τι ακριβώς αγοράζεις; Χρειάζεται κάποιος να πληρώσει για να μάθει να χρησιμοποιεί ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, όταν η γνώση υπάρχει ελεύθερα προσβάσιμη και δωρεάν;
Η απάντηση του Πανεπιστημίου: Παιδαγωγική δομή εναντίον χαοτικής πληροφορίας
Αφού θέσαμε το ερώτημα στους διοργανωτές, η Φαίδρα Σφαντού, Διευθύντρια του συνεργαζόμενου φορέα ΕΚΕΚ ΑΤΗΕΝΑ, ξεκαθαρίζει στο WIRED Greece τη φιλοσοφία πίσω από την πρωτοβουλία.
«Η δημιουργία ενός εξειδικευμένου προγράμματος για το Claude AI προέκυψε από την ανάγκη να περάσουμε από τη γενική ενημέρωση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη στην ουσιαστική και πρακτική αξιοποίησή της», εξηγεί. «Οι επαγγελματίες δεν χρειάζονται πλέον μόνο μια εισαγωγή στο AI, αλλά οργανωμένη εκπαίδευση πάνω σε συγκεκριμένα εργαλεία και πραγματικά εργασιακά σενάρια», συμπληρώνει η κ. Σφαντού.
Tο πρόβλημα στην αγορά εργασίας δεν είναι ότι οι άνθρωποι δεν έχουν ακούσει για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ότι πολλοί τη χρησιμοποιούν επιφανειακά.
Η ίδια ξεκαθαρίζει γιατί επιλέχθηκε το Claude συγκεκριμένα και όχι κάποιο άλλο chatbot. Σύμφωνα με όσα εξηγεί, η επιλογή αυτή έγινε επειδή το εργαλείο της Anthropic «προσφέρει σημαντικές δυνατότητες στην επεξεργασία εγγράφων, στην παραγωγή επαγγελματικού περιεχομένου, στην ανάλυση πληροφοριών, στη δημιουργία παρουσιάσεων, στην οργάνωση έργων και στην αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών».
Εξηγώντας τους στόχους του προγράμματος, η κ. Σφαντού σημειώνει πως δεν είναι «απλώς να μάθει κάποιος να συνομιλεί με ένα εργαλείο AI, αλλά να μπορεί να το εντάξει μεθοδικά, υπεύθυνα και αποδοτικά στην επαγγελματική του καθημερινότητα».
Σχετικά με τη σύγκριση με τα δωρεάν courses των εταιρειών τεχνολογίας, υποστηρίζει ότι η ειδοποιός διαφορά έγκειται κυρίως στην παιδαγωγική μεθοδολογία και την προσαρμογή στην ελληνική γλώσσα.
«Σε σχέση με τα δωρεάν online courses των εταιρειών τεχνολογίας, ένα πανεπιστημιακό πρόγραμμα επιμόρφωσης προσφέρει μια ολοκληρωμένη και παιδαγωγικά οργανωμένη μαθησιακή διαδρομή», σημειώνει η κ. Σφαντού. Και εξηγεί περαιτέρω: «Περιλαμβάνει δομημένο εκπαιδευτικό υλικό στα ελληνικά, αναλυτικά βιντεομαθήματα με real-time επιδείξεις, πρακτικές εφαρμογές και αξιολόγηση. Παράλληλα, παρουσιάζει όχι μόνο τις δυνατότητες του AI, αλλά και τα όριά του, τους κινδύνους της άκριτης χρήσης και την ανάγκη ελέγχου των παραγόμενων αποτελεσμάτων».
Έτσι, υποστηρίζει η κ. Σφαντού, όσοι συμμετέχουν στο πρόγραμμα «δεν μαθαίνουν μόνο τι μπορεί να κάνει το Claude, αλλά βλέπουν στην πράξη πώς μπορεί να αξιοποιηθεί στην εργασία τους και στην καθημερινότητά τους».
Η Anthropic παρουσιάζει την AI Fluency όχι ως εκμάθηση ενός συγκεκριμένου εργαλείου, αλλά ως σύνολο δεξιοτήτων: πότε να αναθέτεις μια εργασία στην AI, πώς να περιγράφεις σωστά το πρόβλημα, πώς να αξιολογείς το αποτέλεσμα και πώς να χρησιμοποιείς υπεύθυνα την τεχνολογία.
Σύμφωνα με την κ. Σφαντού, το πρόβλημα στην αγορά εργασίας δεν είναι ότι οι άνθρωποι δεν έχουν ακούσει για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ότι πολλοί τη χρησιμοποιούν επιφανειακά.
«Πολλοί επαγγελματίες έχουν δοκιμάσει τέτοια εργαλεία, αλλά λιγότεροι γνωρίζουν πώς να διατυπώνουν σωστά τις οδηγίες, να αξιολογούν τα αποτελέσματα, να προστατεύουν ευαίσθητα δεδομένα και να δημιουργούν σταθερές ροές εργασίας με μετρήσιμο όφελος», σημειώνει.
Το μέλλον της AI εκπαίδευσης στα ελληνικά ΑΕΙ
Πίσω από την ακαδημαϊκή συζήτηση κρύβεται μια ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς, μια οικονομία «διψασμένη» για πιστοποιητικά.
Στην Ελλάδα, η γνώση συχνά αποτιμάται μέσα από τη θεσμική της σφραγίδα. Ένας επαγγελματίας του ιδιωτικού τομέα ή ένας υπάλληλος του δημοσίου δεν αναζητά πάντα μόνο τη δεξιότητα, αλλά το «χαρτί» που θα μοριοδοτηθεί, θα αναγνωριστεί σε μια προκήρυξη ή θα ενισχύσει τυπικά το βιογραφικό του.
Όπως πριν από δύο δεκαετίες η γνώση υπολογιστών και εφαρμογών γραφείου έγινε απαραίτητη δεξιότητα, έτσι σήμερα η η ικανότητα αποτελεσματικής συνεργασίας με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσεται σε νέο επαγγελματικό προσόν.
Τα δωρεάν badges της Anthropic ή της Google, όσο χρήσιμα κι αν είναι, σπάνια αναγνωρίζονται από την ελληνική γραφειοκρατία με τον τρόπο που αναγνωρίζεται ένα Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης από ΚΕΔΙΒΙΜ δημόσιου ΑΕΙ με συνοδευτικές μονάδες ECTS.
Το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Πατρών ίσως είναι δείκτης μιας νέας τάσης. Τα ελληνικά ιδρύματα κατανοούν ότι το ενδιαφέρον για την τεχνητή νοημοσύνη μετατοπίζεται από τη θεωρία στην εφαρμογή. Η ταχύτητα όμως με την οποία εξελίσσονται τα μοντέλα δημιουργεί μια πρόκληση. Μπορούν τα ακαδημαϊκά προγράμματα να παραμείνουν επίκαιρα όταν η τεχνολογία αλλάζει κάθε τρεις μήνες;
Σύμφωνα με τους συντελεστές, ο στόχος του προγράμματος δεν είναι απλώς η εκμάθηση των εντολών, αλλά η καλλιέργεια οριζόντιων δεξιοτήτων, όπως η κριτική αξιολόγηση αποτελεσμάτων και η διασφάλιση ευαίσθητων δεδομένων, που παραμένουν διαχρονικές ακόμα κι αν τα εργαλεία αλλάξουν.
Πάντως, αυτή η συζήτηση δεν αφορά μόνο το Claude, αλλά μια μεγαλύτερη αλλαγή στην αγορά εργασίας. Όπως πριν από δύο δεκαετίες η γνώση υπολογιστών και εφαρμογών γραφείου έγινε απαραίτητη δεξιότητα, έτσι σήμερα η η ικανότητα αποτελεσματικής συνεργασίας με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσεται σε νέο επαγγελματικό προσόν.
Το αποτέλεσμα είναι ότι δημιουργείται μια νέα αγορά εκπαίδευσης. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι εταιρείες τεχνολογίας που θέλουν οι χρήστες να υιοθετήσουν τα εργαλεία τους και προσπαθούν να απλοποιήσουν το onboarding. Από την άλλη, πανεπιστήμια και εκπαιδευτικοί οργανισμοί που προσφέρουν μαθησιακές διαδρομές επί πληρωμή.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η εκπαίδευση στην τεχνητή νοημοσύνη θα δημιουργήσει μια ακόμη αγορά πιστοποιήσεων, όπου οι εργαζόμενοι θα πληρώνουν για να αποδείξουν ότι ξέρουν να χρησιμοποιούν εργαλεία που αλλάζουν κάθε λίγους μήνες.