Όταν συνάντησα στα Panathēnea τον Daniel Waterhouse, General Partner της Balderton Capital, ενός από τα ισχυρότερα ευρωπαϊκά VCs, φορούσε ήδη το μπλουζάκι της νέας καμπάνιας του fund. Το μήνυμα, γραμμένο σε απλή γραμματοσειρά, ήταν ξεκάθαρο: «Built in Europe», η αλλιώς «Χτισμένο στην Ευρώπη».
Για τον General Partner του fund που επένδυσε σε ευρωπαϊκούς γίγαντες, όπως την Revolut και την Darktrace, η καμπάνια αυτή είναι μια προσπάθεια να αλλάξει η συζήτηση στην Ευρώπη. Να ξεπεραστεί, δηλαδή, η επιχειρηματική ηττοπάθεια που, κατά την άποψή του, δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα.
«Το κεφάλαιο είναι κινητό, το ταλέντο επίσης. Οι εταιρείες πλέον προσλαμβάνουν ανθρώπους εξ αποστάσεως σε όλο τον κόσμο. Δεν χρειάζεται να βρίσκεσαι σε κάποιο συγκεκριμένο μέρος για να πετύχεις».
«Κάνω αυτή τη δουλειά εδώ και 20 χρόνια», εξηγεί ο Waterhouse. «Και η μεταμόρφωση που έχω δει στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα είναι απίστευτη. Ακόμη όμως συναντάς ανθρώπους που αναρωτιούνται αν μπορείς πραγματικά να χτίσεις μια μεγάλη εταιρεία στην Ευρώπη ή αν τελικά πρέπει να μετακομίσεις στις ΗΠΑ».
«Η απάντηση είναι ότι τα στοιχεία υπάρχουν πλέον μπροστά μας», συμπληρώνει.
Για χρόνια, η ευρωπαϊκή τεχνολογία πράγματι μεγάλωνε υπό τη σκιά της Silicon Valley. Οι συζητήσεις περιστρέφονταν γύρω από όσα έλειπαν: λιγότερα κεφάλαια, μικρότερες αγορές, περισσότερη γραφειοκρατία, δυσκολία στην κλιμάκωση. Η καμπάνια «Built in Europe» της Balderton Capital υποστηρίζει ότι αυτή η αφήγηση δεν ανταποκρίνεται πλέον στα δεδομένα.
Η Balderton συγκέντρωσε περισσότερους από 100 ιδρυτές ευρωπαϊκών startups γύρω από αυτή την πρωτοβουλία, θέλοντας να αναδείξει εταιρείες που δεν περίμεναν τις ιδανικές συνθήκες για να ξεκινήσουν. Από τη Revolut, που διαθέτει περισσότερους από 70 εκατομμύρια πελάτες παγκοσμίως, μέχρι την ElevenLabs, τη Synthesia, τη Mistral AI, την Proxima Fusion και τη Wayve, το επιχείρημα είναι ότι η Ευρώπη δεν παράγει πλέον μόνο υποσχέσεις, αλλά και παγκόσμιους πρωταθλητές.
«Θέλουμε να περάσουμε από τις υποσχέσεις στις αποδείξεις, να δείξουμε πως τα έχουμε καταφέρει», λέει χαρακτηριστικά.
Η καμπάνια συνοδεύεται από μια ψηφιακή πλατφόρμα που φιλοδοξεί να συγκεντρώσει θέσεις εργασίας από startups σε όλη την Ευρώπη, αλλά και πόρους για όσους θέλουν να ιδρύσουν τη δική τους επιχείρηση. Παράλληλα, θα τρέξει και υπαίθρια διαφημιστική καμπάνια με τα πρόσωπα κορυφαίων Ευρωπαίων επιχειρηματιών.
Η αρνητική αφήγηση γίνεται αυτοεκπληρούμενη προφητεία
Για τον Waterhouse, η καμπάνια στοχεύει στην αλλαγή νοοτροπίας. «Η αρνητική αφήγηση γίνεται αυτοεκπληρούμενη προφητεία», υποστηρίζει. «Αν συνεχώς λες στους ανθρώπους ότι η Ευρώπη υστερεί, αρχίζουν να το πιστεύουν. Σήμερα όμως δεν υπάρχει κανένας ουσιαστικός λόγος που να εμποδίζει κάποιον να χτίσει μια παγκόσμια εταιρεία από την Ευρώπη».
Το ίδιο μήνυμα απευθύνει και στους Έλληνες founders, στους οποίους μίλησε και κατα την διάρκεια του συνεδρίου.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται από πολλούς μια περιφερειακή αγορά σε σχέση με το Λονδίνο, το Παρίσι ή το Βερολίνο. Ο Waterhouse όμως θεωρεί ότι αυτή η διάκριση χάνει ολοένα και περισσότερο τη σημασία της.
«Η διοίκηση μιας startup είναι εξαιρετικά δύσκολη. Αν έχεις δει κάποιον να ξεπερνά επανειλημμένα τα όριά του, είναι μια καλή ένδειξη ότι θα αντέξει και εκεί».
«Το κεφάλαιο είναι κινητό, το ταλέντο επίσης. Οι εταιρείες πλέον προσλαμβάνουν ανθρώπους εξ αποστάσεως σε όλο τον κόσμο. Δεν χρειάζεται να βρίσκεσαι σε κάποιο συγκεκριμένο μέρος για να πετύχεις», λέει.
Αναφέρει τη Σουηδία ως παράδειγμα μιας χώρας που κατάφερε να παράγει δυσανάλογα πολλές τεχνολογικές επιτυχίες σε σχέση με το μέγεθός της. Δεν βλέπει κάποιον λόγο για τον οποίο η Ελλάδα να μην μπορέσει να ακολουθήσει παρόμοια πορεία.
«Όλα ξεκινούν από την πίστη ότι μπορείς να το κάνεις», τονίζει. «Μην ξεκινάς αμυντικά, θεωρώντας ότι βρίσκεσαι σε λάθος χώρα. Αν χτίζεις κάτι αρκετά φιλόδοξο και προχωράς αρκετά γρήγορα, το κεφάλαιο και οι άνθρωποι θα έρθουν».
Αυτή η πίστη είναι και ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που αναζητά στους founders.
Έχοντας επενδύσει σε εταιρείες όπως η Revolut, ο Waterhouse έχει περάσει χιλιάδες ώρες απέναντι από επιχειρηματίες που προσπαθούν να πείσουν επενδυτές ότι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Παρότι απορρίπτει την ιδέα ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο προφίλ επιτυχημένου ιδρυτή, εντοπίζει ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά.
Το πρώτο είναι η ικανότητα συγκέντρωσης. «Οι καλύτεροι founders που έχω γνωρίσει έχουν απίστευτη ικανότητα να παραμένουν προσηλωμένοι στον στόχο τους. Δεν αποσπώνται εύκολα. Δεν παίρνουν βραχυπρόθεσμες αποφάσεις που συγκρούονται με τη μακροπρόθεσμη φιλοδοξία τους», εξηγεί.
Το δεύτερο είναι ότι έχουν αποδείξει κάπου στη ζωή τους πως μπορούν να περάσουν το λεγόμενο pain barrier. Είτε στον αθλητισμό, είτε στις σπουδές, είτε στην επαγγελματική τους πορεία, έχουν ήδη δοκιμάσει τα όριά τους. «Η διοίκηση μιας startup είναι εξαιρετικά δύσκολη. Αν έχεις δει κάποιον να ξεπερνά επανειλημμένα τα όριά του, είναι μια καλή ένδειξη ότι θα αντέξει και εκεί», αναφέρει.
Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που θεωρεί ότι συζητείται λιγότερο από όσο θα έπρεπε. «Όλοι μιλούν για όραμα και φιλοδοξία», δηλώνει χαρακτηριστικά. «Λίγοι μιλούν για την ικανότητα να χτίσεις πραγματικά μια εταιρεία».
Κατά τη γνώμη του, οι σπουδαίοι founders δεν σχεδιάζουν μόνο προϊόντα, αλλά οργανισμούς. Δεν ακολουθούν δηλαδή γενικά μηχανικά εγχειρίδια διοίκησης, αλλά δημιουργούν δομές προσαρμοσμένες στις ανάγκες της δικής τους αγοράς και του δικού τους ρυθμού ανάπτυξης.
Το παράδειγμα της Revolut
Η ιστορία της Revolut αποτελεί ίσως το καλύτερο παράδειγμα όλων αυτών. Η Balderton συμμετείχε στον πρώτο επενδυτικό γύρο της εταιρείας στις αρχές του 2015, πριν ακόμη λανσαριστεί επίσημα το προϊόν της.
Τότε, η Revolut ήταν μια ομάδα μόλις πέντε ή έξι ανθρώπων. Υπήρχε μια εφαρμογή σε δοκιμαστικό στάδιο και περίπου 50 κάρτες που χρησιμοποιούνταν πιλοτικά. Η βασική ιδέα ήταν ένα πολυνομισματικό πορτοφόλι που επέτρεπε στους χρήστες να πραγματοποιούν συναλλαγές χωρίς τις υψηλές χρεώσεις μετατροπής συναλλάγματος των παραδοσιακών τραπεζών.
Η επόμενη μεγάλη ευρωπαϊκή εταιρεία δεν χρειάζεται να μετακομίσει στην Καλιφόρνια για να πετύχει. Χρειάζεται απλώς να πιστέψει, χωρίς αμφιβολίες, ότι μπορεί να χτιστεί από εδώ.
Αυτό που τράβηξε αμέσως την προσοχή του Waterhouse ήταν η εμπειρία του χρήστη. «Όταν χρησιμοποιείς τα καλύτερα προϊόντα, υπάρχει μια στιγμή που λες “ουάου”, όταν οι δημιουργοί έχουν πάρει κάτι περίπλοκο και επώδυνο και το έχουν μετατρέψει σε κάτι απλό και όμορφο. Αυτό ακριβώς ένιωσα όταν είδα το προϊόν της Revolut».
Ακόμη πιο εντυπωσιακός, όμως, ήταν ο συνιδρυτής της εταιρείας, Nikolay Storonsky. «Όλοι οι founders λένε ότι θα χτίσουν μια εταιρεία αξίας ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων», θυμάται γελώντας ο Waterhouse. «Στους περισσότερους βλέπεις μια μικρή αμφιβολία στα μάτια τους. Στον Nick δεν υπήρχε τίποτα τέτοιο».
Δεν το αποδίδει στην αλαζονεία. «Ήταν πεποίθηση. Και υπάρχει διαφορά μεταξύ των δύο», ξεκαθαρίζει. Από τα μαθηματικά και την κολύμβηση μέχρι την τραπεζική του καριέρα, ο Storonsky είχε ήδη δημιουργήσει ιστορικό επιτυχιών υψηλού επιπέδου. Το στοιχείο όμως που εντυπωσίασε περισσότερο τον επενδυτή ήταν η σχεδόν ακραία προσήλωσή του. «Δεν είναι ότι είναι απότομος. Είναι λακωνικός. Ξέρει ακριβώς πού θέλει να πάει και αρνείται να σπαταλήσει χρόνο σε οτιδήποτε άλλο».
Αυτή η προσήλωση είναι και ένα από τα βαθύτερα μηνύματα πίσω από το Built in Europe. Η επόμενη μεγάλη ευρωπαϊκή εταιρεία δεν χρειάζεται να μετακομίσει στην Καλιφόρνια για να πετύχει. Χρειάζεται απλώς να πιστέψει, χωρίς αμφιβολίες, ότι μπορεί να χτιστεί από εδώ.
