Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να μας μάθει να μιλάμε στις φάλαινες και να σώσει τον πλανήτη;

Πριν η Michelle Fournet μετακομίσει στην Αλάσκα αυθόρμητα, όταν ήταν λίγο πάνω από είκοσι ετών, δεν είχε δει ποτέ φάλαινα. Δούλεψε σε σκάφος παρατήρησης φαλαινών και, κάθε μέρα που βρισκόταν στη θάλασσα, ατένιζε τις μεγαλοπρεπείς σιλουέτες που κινούνταν κάτω από την επιφάνεια.

Συνειδητοποίησε ότι, σε όλη της τη ζωή, ο φυσικός κόσμος βρισκόταν εκεί έξω, και εκείνη τον είχε χάσει. «Δεν ήξερα καν ότι μου έλειπε», θυμάται. Αργότερα, ως μεταπτυχιακή φοιτήτρια στη θαλάσσια βιολογία, η Fournet αναρωτήθηκε τι άλλο της έλειπε. Οι μεγάπτερες φάλαινες που άρχιζε να γνωρίζει αποκαλύπτονταν μόνο με μερικές φευγαλέες ματιές. Κι αν μπορούσε να ακούσει τι έλεγαν; Έριξε ένα υδρόφωνο στο νερό — αλλά ο μόνος ήχος που ακούστηκε ήταν ο μηχανικός θόρυβος των σκαφών. Οι φάλαινες είχαν σιωπήσει μέσα στη φασαρία. Ακριβώς όπως η Fournet είχε ανακαλύψει τη φύση, έτσι τώρα την έβλεπε να υποχωρεί. Αποφάσισε να βοηθήσει τις φάλαινες. Για να το κάνει αυτό, έπρεπε να μάθει πώς να τις ακούει.

Ο Payne είπε κάποτε ότι αν του δινόταν η ευκαιρία να μιλήσει σε μια φάλαινα, θα ήθελε να ακούσει τα συνηθισμένα κουτσομπολιά της: έρωτες, διαμάχες, απιστίες. Επίσης: «Το “συγγνώμη” θα ήταν μια καλή λέξη να πεις».

Η Fournet, που σήμερα είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Νιου Χάμσαϊρ και διευθύντρια μιας ομάδας επιστημόνων που ασχολούνται με την προστασία της φύσης, έχει αφιερώσει την τελευταία δεκαετία στη δημιουργία ενός καταλόγου με τους ήχους που εκπέμπουν αυτές οι φάλαινες στην καθημερινή τους ζωή. Οι φάλαινες διαθέτουν τεράστιο και ποικίλο λεξιλόγιο, αλλά υπάρχει ένας ήχος που εκπέμπουν όλες, είτε είναι αρσενικές είτε θηλυκές, νεαρές είτε ηλικιωμένες. Στα περιορισμένα ανθρώπινα αυτιά μας, ακούγεται σαν ένα γουργούρισμα από το στομάχι που διακόπτεται από μια σταγόνα νερού: «whup».

Η Fournet πιστεύει ότι η κραυγή «whup» είναι ο τρόπος με τον οποίο οι φάλαινες ανακοινώνουν την παρουσία τους η μία στην άλλη. Ένας τρόπος να πουν: «Είμαι εδώ». Πέρυσι, στο πλαίσιο μιας σειράς πειραμάτων για να επαληθεύσει τη θεωρία της, η Fournet οδήγησε μια βάρκα στο Frederick Sound της Αλάσκας, όπου οι φάλαινες συγκεντρώνονται για να τραφούν με σμήνη κριλ.

Μετέδωσε μια ακολουθία κραυγών «whup» και κατέγραψε την αντίδραση των φαλαινών. Στη συνέχεια, πίσω στην παραλία, φόρεσε ακουστικά και άκουσε την ηχογράφηση. Οι κραυγές της ακούστηκαν. Οι φωνές των φαλαινών επέστρεψαν μέσα από το νερό: «whup, whup, whup». Η Fournet το περιγράφει ως εξής: Οι φάλαινες άκουσαν μια φωνή να λέει: «Είμαι, είμαι εδώ, είμαι εγώ». Και απάντησαν: «Κι εγώ είμαι, είμαι εδώ, είμαι εγώ».

Οι βιολόγοι χρησιμοποιούν αυτό το είδος πειράματος, που ονομάζεται «αναπαραγωγή ήχου», για να μελετήσουν τι ωθεί ένα ζώο να «μιλήσει». Τα playbacks της Fournet έχουν χρησιμοποιήσει μέχρι στιγμής ηχογραφήσεις πραγματικών «whups». Η μέθοδος, ωστόσο, δεν είναι τέλεια, καθώς οι μεγάπτερες φάλαινες προσέχουν πολύ σε ποιον απευθύνονται. Αν μια φάλαινα αναγνωρίσει τη φωνή της φάλαινας στην ηχογράφηση, πώς επηρεάζει αυτό την αντίδρασή της; Μιλάει διαφορετικά σε έναν φίλο από ό,τι σε έναν άγνωστο; Ως βιολόγος, πώς διασφαλίζεις ότι εκπέμπεις ένα ουδέτερο «whup»;

Μια λύση είναι να δημιουργήσεις το δικό σου. Η Fournet έχει μοιραστεί τον κατάλογό της με τις φωνές των φάλαινων με το Earth Species Project, μια ομάδα τεχνολόγων και μηχανικών που, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, στοχεύουν να αναπτύξουν ένα συνθετικό «whup». Και δεν σκοπεύουν απλώς να μιμηθούν τη φωνή μιας φάλαινας. Η αποστολή του μη κερδοσκοπικού οργανισμού είναι να ανοίξει τα ανθρώπινα αυτιά στη «συνομιλία» ολόκληρου του ζωικού βασιλείου.

Σε 30 χρόνια, λένε, τα ντοκιμαντέρ για τη φύση δεν θα χρειάζονται την απαλή αφήγηση τύπου Attenborough, επειδή ο διάλογος των ζώων στην οθόνη θα συνοδεύεται από υπότιτλους. Και ακριβώς όπως οι μηχανικοί σήμερα δεν χρειάζεται να γνωρίζουν κινεζικά ή τουρκικά για να δημιουργήσουν ένα chatbot σε αυτές τις γλώσσες, σύντομα θα είναι δυνατό να δημιουργηθεί ένα που να μιλά τη γλώσσα των φάλαινων — ή των κολιμπρί, ή των νυχτερίδων, ή των μελισσών.

Η ιδέα της «αποκωδικοποίησης» της επικοινωνίας των ζώων είναι τολμηρή, ίσως και απίστευτη, αλλά μια περίοδος κρίσης απαιτεί τολμηρά και απίστευτα μέτρα. Όπου υπάρχουν άνθρωποι, δηλαδή παντού, τα ζώα εξαφανίζονται. Σύμφωνα με μια εκτίμηση, οι πληθυσμοί των άγριων ζώων σε ολόκληρο τον πλανήτη έχουν μειωθεί κατά μέσο όρο σχεδόν 70 τοις εκατό τα τελευταία 50 χρόνια — και αυτό είναι μόνο το μέρος της κρίσης που έχουν μετρήσει οι επιστήμονες. Χιλιάδες είδη θα μπορούσαν να εξαφανιστούν χωρίς οι άνθρωποι να γνωρίζουν απολύτως τίποτα γι’ αυτά.

Για να μειώσουμε τις εκπομπές άνθρακα στην οικονομία και να προστατεύσουμε τα οικοσυστήματα, σίγουρα δεν χρειάζεται να μιλάμε στα ζώα. Όμως, όσο περισσότερα γνωρίζουμε για τη ζωή των άλλων πλασμάτων, τόσο καλύτερα μπορούμε να φροντίζουμε αυτές τις ζωές. Και οι άνθρωποι, ως άνθρωποι, δίνουν μεγαλύτερη προσοχή σε όσους μιλούν τη γλώσσα μας. Η αλληλεπίδραση που η Earth Species θέλει να καταστήσει δυνατή, λέει η Fournet, «βοηθά μια κοινωνία που έχει αποσυνδεθεί από τη φύση να επανασυνδεθεί μαζί της». Η καλύτερη τεχνολογία προσφέρει στους ανθρώπους έναν τρόπο να ζουν πιο πλήρως στον κόσμο. Υπό αυτό το πρίσμα, η επικοινωνία με τα ζώα θα μπορούσε να είναι η πιο φυσική εφαρμογή της μέχρι σήμερα.

Οι άνθρωποι πάντα ήξεραν, φυσικά, πώς να ακούνε άλλα είδη. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας, οι ψαράδες συνεργάζονταν με τις φάλαινες και τα δελφίνια προς αμοιβαίο όφελος: ένα ψάρι για αυτά, ένα ψάρι για εμάς. Στην Αυστραλία του 19ου αιώνα, ήταν γνωστό ότι μια ομάδα φαλαινών-δολοφόνων οδηγούσε τις φάλαινες σε έναν κόλπο κοντά σε έναν οικισμό φαλαινοθηρών και στη συνέχεια χτυπούσε τις ουρές της για να ειδοποιήσει τους ανθρώπους να ετοιμάσουν τα καμάκια τους. (Σε αντάλλαγμα για τη βοήθειά τους, οι όρκες είχαν προτεραιότητα στα αγαπημένα τους κομμάτια, τα χείλη και τη γλώσσα.) Εν τω μεταξύ, στα παγωμένα νερά της Βερίγγειας, ο λαός των Ινουπιάτ άκουγε και μιλούσε στις φάλαινες της Γροιλανδίας πριν από το κυνήγι. Όπως γράφει η ιστορικός του περιβάλλοντος Bathsheba Demuth στο βιβλίο της Floating Coast, οι Ινουπιάτ θεωρούσαν τις φάλαινες ως γείτονες που κατοικούσαν στη «δική τους χώρα» και που επέλεγαν κατά καιρούς να προσφέρουν τη ζωή τους στους ανθρώπους — αν οι άνθρωποι το άξιζαν.

Οι φαλαινοθήρες είχαν μια διαφορετική προσέγγιση. Θεωρούσαν τις φάλαινες ως πλωτά δοχεία λίπους και μπαλένας. Η αμερικανική φαλαινοθηρική βιομηχανία στα μέσα του 19ου αιώνα, και στη συνέχεια η παγκόσμια φαλαινοθηρική βιομηχανία τον επόμενο αιώνα, παραλίγο να εξαφανίσουν πολλά είδη, με αποτέλεσμα μία από τις μεγαλύτερες απώλειες άγριας πανίδας που προκλήθηκαν ποτέ από τον άνθρωπο. Στη δεκαετία του 1960, σκοτώθηκαν 700.000 φάλαινες, σηματοδοτώντας την κορύφωση της θνησιμότητας των κητοειδών.

Τότε, συνέβη κάτι αξιοσημείωτο: ακούσαμε τις φάλαινες να τραγουδούν. Σε ένα ταξίδι στις Βερμούδες, οι βιολόγοι Roger και Katy Payne συνάντησαν έναν μηχανικό του αμερικανικού ναυτικού ονόματι Frank Watlington, ο οποίος τους έδωσε ηχογραφήσεις που είχε κάνει με παράξενες μελωδίες που είχε καταγράψει στα βάθη της θάλασσας. Για αιώνες, οι ναυτικοί διηγούνταν ιστορίες για απόκοσμα τραγούδια που προέρχονταν από τα ξύλινα κύτη των πλοίων τους, είτε από τέρατα είτε από σειρήνες.

Ο Watlington πίστευε ότι οι ήχοι προέρχονταν από τις μεγάπτερες φάλαινες. «Πηγαίνετε να τις σώσετε», είπε στους Payne. Και το έκαναν, κυκλοφορώντας ένα άλμπουμ, το «Songs of the Humpback Whale», που έκανε διάσημες αυτές τις φάλαινες που τραγουδούσαν. Το κίνημα «Save the Whales» (Σώστε τις Φάλαινες) ξεκίνησε αμέσως μετά. Το 1972, οι ΗΠΑ ψήφισαν τον Νόμο για την Προστασία των Θαλάσσιων Θηλαστικών· το 1986, η εμπορική φαλαινοθηρία απαγορεύτηκε από τη Διεθνή Επιτροπή Φαλαινοθηρίας. Σε μόλις δύο δεκαετίες, οι φάλαινες είχαν μεταμορφωθεί στα μάτια του κοινού σε νοητικά πολύπλοκους και ευγενικούς γίγαντες της θάλασσας.

Ο Roger Payne, ο οποίος πέθανε το 2023, μιλούσε συχνά για την πεποίθησή του ότι όσο περισσότερα «περίεργα και συναρπαστικά πράγματα» γνώριζε το κοινό για τις φάλαινες, τόσο περισσότερο θα νοιάζονταν οι άνθρωποι για το τι θα τους συνέβαινε. Κατά τη γνώμη του, η επιστήμη από μόνη της δεν θα άλλαζε ποτέ τον κόσμο, επειδή οι άνθρωποι δεν αντιδρούν στα δεδομένα· αντιδρούν στο συναίσθημα — σε πράγματα που τους κάνουν να δακρύζουν από δέος ή να ανατριχιάζουν από χαρά. Ήταν υπέρ του τουρισμού άγριας φύσης, των ζωολογικών κήπων και των παραστάσεων με δελφίνια σε αιχμαλωσία. Όσο προβληματική και αν ήταν η μεταχείριση των μεμονωμένων ζώων σε αυτούς τους χώρους, πίστευε ότι η εξαφάνιση ενός είδους είναι πολύ χειρότερη. Από τότε, οι οικολόγοι έχουν προσκολληθεί στην ιδέα ότι η επαφή με τα ζώα μπορεί να τα σώσει.

Με βάση αυτή την παραδοχή, η Earth Species κάνει ένα άλμα θεωρώντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας βοηθήσει να πραγματοποιήσουμε την πρώτη επαφή με τα ζώα. Οι ιδρυτές της οργάνωσης, ο Aza Raskin και η Britt Selvitelle, είναι και οι δύο αρχιτέκτονες της ψηφιακής μας εποχής. Ο Raskin μεγάλωσε στη Silicon Valley· ο πατέρας του ξεκίνησε το πρόγραμμα Macintosh της Apple τη δεκαετία του 1970. Στις αρχές της καριέρας του, ο Raskin συνέβαλε στην ανάπτυξη του Firefox, ενώ το 2006 δημιούργησε την «ατελείωτη κύλιση» (infinite scroll), που αποτελεί αναμφισβήτητα τη μεγαλύτερη αλλά και την πιο αμφιλεγόμενη κληρονομιά του. Μετανιωμένος, υπολόγισε αργότερα τις συνολικές ανθρώπινες ώρες που είχε σπαταλήσει η εφεύρεσή του και κατέληξε σε έναν αριθμό που ξεπερνούσε τις 100.000 ανθρώπινες ζωές την εβδομάδα.

Ο Raskin συνήθιζε να περνάει χρόνο σε μια startup που ονομαζόταν Twitter, όπου γνώρισε τον Selvitelle, έναν από τους πρώτους υπαλλήλους. Παρέμειναν σε επαφή. Το 2013, ο Raskin άκουσε στο ραδιόφωνο μια είδηση για τους πιθήκους gelada στην Αιθιοπία, των οποίων η επικοινωνία είχε ρυθμούς παρόμοιους με την ανθρώπινη ομιλία. Τόσο παρόμοιους, μάλιστα, που ο επικεφαλής επιστήμονας άκουγε μερικές φορές μια φωνή να του μιλάει, γύριζε και έμενε έκπληκτος όταν έβλεπε έναν πίθηκο μπροστά του. Ο δημοσιογράφος ρώτησε αν υπήρχε κάποιος τρόπος να μάθει κανείς τι προσπαθούσαν να πουν. Δεν υπήρχε — αλλά ο Raskin αναρωτήθηκε αν θα ήταν δυνατό να βρεθεί μια απάντηση με τη βοήθεια της μηχανικής μάθησης. Μίλησε για την ιδέα στον Selvitelle, ο οποίος ενδιαφερόταν για την ευημερία των ζώων.

Για κάποιο διάστημα, η ιδέα παρέμενε απλώς μια ιδέα. Στη συνέχεια, το 2017, νέα έρευνα έδειξε ότι οι μηχανές μπορούσαν να μεταφράζουν μεταξύ δύο γλωσσών χωρίς να έχουν προηγουμένως εκπαιδευτεί σε δίγλωσσα κείμενα. Το Google Translate πάντα μιμούνταν τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος θα χρησιμοποιούσε ένα λεξικό, απλώς πιο γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα. Όμως, αυτές οι νέες μέθοδοι μηχανικής μάθησης παρακάμπτουν εντελώς τη σημασιολογία. Αντιμετωπίζουν τις γλώσσες ως γεωμετρικά σχήματα και εντοπίζουν τα σημεία όπου τα σχήματα αλληλεπικαλύπτονται. Αν μια μηχανή μπορούσε να μεταφράσει οποιαδήποτε γλώσσα στα αγγλικά χωρίς να χρειάζεται να την κατανοήσει πρώτα, σκέφτηκε ο Raskin, θα μπορούσε να κάνει το ίδιο με το κούνημα ενός πιθήκου gelada, τον υπόηχο ενός ελέφαντα, τον χορό μιας μέλισσας; Ένα χρόνο αργότερα, ο Raskin και ο Selvitelle ίδρυσαν την Earth Species.

Ο Raskin πιστεύει ότι η δυνατότητα να «κρυφακούμε» τα ζώα θα οδηγήσει σε μια αλλαγή που θα είναι εξίσου ιστορικά σημαντική με την κοπερνίκεια επανάσταση. Συνηθίζει να λέει ότι «η τεχνητή νοημοσύνη είναι η εφεύρεση της σύγχρονης οπτικής». Με αυτό εννοεί ότι, ακριβώς όπως οι βελτιώσεις στο τηλεσκόπιο επέτρεψαν στους αστρονόμους του 17ου αιώνα να παρατηρήσουν νέα αστέρια και τελικά να απομακρύνουν τη Γη από το κέντρο του σύμπαντος, έτσι και η τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθήσει τους επιστήμονες να ακούσουν αυτό που τα αυτιά τους από μόνα τους δεν μπορούν: ότι τα ζώα επικοινωνούν με νόημα, και με περισσότερους τρόπους από ό,τι μπορούμε να φανταστούμε. Ότι οι ικανότητές τους, και οι ζωές τους, δεν είναι κατώτερες από τις δικές μας. «Αυτή τη φορά θα κοιτάξουμε προς το σύμπαν και θα ανακαλύψουμε ότι η ανθρωπότητα δεν είναι το κέντρο», λέει ο Raskin.

Ο Raskin και ο Selvitelle πέρασαν τα πρώτα τους χρόνια συναντώντας βιολόγους και συνοδεύοντάς τους στις επιτόπιες έρευνες. Σύντομα συνειδητοποίησαν ότι η πιο προφανής και άμεση ανάγκη που είχαν μπροστά τους δεν ήταν να πυροδοτήσουν μια επανάσταση. Ήταν η ταξινόμηση των δεδομένων. Πριν από δύο δεκαετίες, μια ερευνήτρια πρωτευόντων θα στεκόταν κάτω από ένα δέντρο και θα κρατούσε ένα μικρόφωνο στον αέρα μέχρι να κουραστεί το χέρι της. Τώρα οι ερευνητές μπορούν να τοποθετήσουν έναν φορητό βιο-καταγραφέα σε ένα δέντρο και να συλλέγουν μια συνεχή ροή ήχου για ένα χρόνο.

Τα πολλά τεραμπάιτ δεδομένων που προκύπτουν είναι περισσότερα από όσα θα μπορούσε να διαχειριστεί οποιαδήποτε ομάδα μεταπτυχιακών φοιτητών. Όμως, αν τροφοδοτήσουμε όλο αυτό το υλικό σε εκπαιδευμένους αλγόριθμους μηχανικής μάθησης, ο υπολογιστής μπορεί να σαρώσει τα δεδομένα και να επισημάνει τις κραυγές των ζώων. Μπορεί να διακρίνει ένα «whup» από ένα σφύριγμα. Μπορεί να ξεχωρίσει τη φωνή ενός γίββωνα από εκείνη του αδελφού του. Τουλάχιστον, αυτή είναι η ελπίδα. Αυτά τα εργαλεία χρειάζονται περισσότερα δεδομένα, έρευνα και χρηματοδότηση. Η Earth Species διαθέτει προσωπικό 15 ατόμων και προϋπολογισμό μερικών εκατομμυρίων δολαρίων. Έχουν συνεργαστεί με αρκετές δεκάδες βιολόγους για να αρχίσουν να σημειώνουν πρόοδο σε αυτά τα πρακτικά θέματα.

Ένα από τα πρώτα ερευνητικά προγράμματα ασχολήθηκε με μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις στην έρευνα για την επικοινωνία των ζώων, γνωστή ως «πρόβλημα του κοκτέιλ πάρτι»: Όταν μια ομάδα ζώων επικοινωνεί μεταξύ της, πώς μπορεί κανείς να ξεχωρίσει ποιος λέει τι; Στην ανοιχτή θάλασσα, κοπάδια δελφινιών που αριθμούν χίλια άτομα «συνομιλούν» όλα ταυτόχρονα· οι επιστήμονες που τα καταγράφουν καταλήγουν με ηχητικό υλικό τόσο πυκνό σε σφυρίγματα και κλικ, όσο ένα στάδιο είναι γεμάτο από επευφημίες. Ακόμη και ο ήχος από μόλις δύο ή τρία ζώα είναι συχνά άχρηστος, λέει η Laela Sayigh, ειδική στους ήχους των ρινοδέλφινων, επειδή δεν μπορείς να διακρίνεις πού σταματά να μιλάει το ένα δελφίνι και πού αρχίζει το άλλο. (Το βίντεο δεν βοηθά, επειδή τα δελφίνια δεν ανοίγουν το στόμα τους όταν μιλούν.) Η Earth Species χρησιμοποίησε την εκτενή βάση δεδομένων της Sayigh με τα χαρακτηριστικά καλέσματα —αυτά που παρομοιάζονται με ονόματα— για να αναπτύξει ένα μοντέλο νευρωνικού δικτύου που θα μπορούσε να διαχωρίσει τις αλληλεπικαλυπτόμενες φωνές των ζώων. Το μοντέλο αυτό ήταν χρήσιμο μόνο σε εργαστηριακές συνθήκες, αλλά η έρευνα προορίζεται να εξελιχθεί. Λίγους μήνες αργότερα, η Google AI δημοσίευσε ένα μοντέλο για την αποκωδικοποίηση του τραγουδιού των άγριων πουλιών.

Η Sayigh έχει προτείνει ένα εργαλείο που μπορεί να λειτουργήσει ως σύστημα έκτακτης ειδοποίησης για μαζικούς εκβρασμούς δελφινιών, οι οποίοι τείνουν να επαναλαμβάνονται σε συγκεκριμένες περιοχές σε όλο τον κόσμο. Ζει στο Κέιπ Κοντ της Μασαχουσέτης, ένα από αυτά τα «σημεία υψηλού κινδύνου», όπου έως και δώδεκα φορές τον χρόνο ομάδες δελφινιών χάνουν τον προσανατολισμό τους, καταλήγουν κατά λάθος στην ακτή και πεθαίνουν.

Ευτυχώς, μπορεί να υπάρχει τρόπος να το προβλέψουμε πριν συμβεί, λέει η Sayigh. Υποθέτει ότι όταν τα δελφίνια βρίσκονται υπό άγχος, εκπέμπουν χαρακτηριστικούς ήχους πιο συχνά από το συνηθισμένο, ακριβώς όπως κάποιος που έχει χαθεί σε χιονοθύελλα μπορεί να φωνάζει πανικόβλητος. Ένας υπολογιστής που έχει εκπαιδευτεί να αναγνωρίζει αυτά τα σφυρίγματα θα μπορούσε να στέλνει μια ειδοποίηση που θα προτρέπει τους διασώστες να ανακατευθύνουν τα δελφίνια πριν φτάσουν στην παραλία. Στη Θάλασσα των Σαλίς — όπου, το 2018, μια μητέρα όρκα που έσερνε το πτώμα του μικρού της προκάλεσε παγκόσμια συμπάθεια — υπάρχει ένα σύστημα ειδοποίησης, που έχει δημιουργηθεί από την τεχνητή νοημοσύνη της Google, το οποίο παρακολουθεί τις όρκες που ζουν στην περιοχή και εκτρέπει τα πλοία από την πορεία τους.

Τόσο για τους ερευνητές όσο και για τους οικολόγους, οι πιθανές εφαρμογές της μηχανικής μάθησης είναι ουσιαστικά απεριόριστες. Και η Earth Species δεν είναι η μόνη ομάδα που ασχολείται με την αποκωδικοποίηση της επικοινωνίας των ζώων. Ο Payne πέρασε τους τελευταίους μήνες της ζωής του ως σύμβουλος του Project CETI, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ίδρυσε φέτος μια βάση στη Δομινίκα για τη μελέτη της επικοινωνίας των φαλαινών φυσητήρων. «Φανταστείτε τι θα ήταν δυνατό αν κατανοούσαμε τι λένε τα ζώα μεταξύ τους· τι απασχολεί τις σκέψεις τους· τι αγαπούν, φοβούνται, επιθυμούν, αποφεύγουν, μισούν, τι τους κεντρίζει το ενδιαφέρον και τι εκτιμούν», έγραψε στο περιοδικό «Time» τον Ιούνιο.

Πολλά από τα εργαλεία που έχει αναπτύξει μέχρι στιγμής η Earth Species προσφέρουν περισσότερα ως βάση για περαιτέρω έρευνα παρά ως πλατφόρμα με άμεση χρησιμότητα. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη αισιοδοξία σε αυτόν τον αναδυόμενο τομέα. Όπως μου είπαν αρκετοί βιολόγοι, με επαρκείς πόρους, η αποκωδικοποίηση είναι επιστημονικά εφικτή. Και αυτό είναι μόνο η αρχή. Η πραγματική ελπίδα είναι να γεφυρωθεί το χάσμα στην κατανόηση μεταξύ της εμπειρίας ενός ζώου και της δικής μας, όσο τεράστιο —ή μικρό— κι αν είναι αυτό.

Ο Ari Friedlaender διαθέτει κάτι που χρειάζεται το Earth Species: πάρα πολλά δεδομένα. Ο Friedlaender ερευνά τη συμπεριφορά των φαλαινών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ. Ξεκίνησε ως «υπεύθυνος τοποθέτησης πομπών»: ο άνθρωπος που ισορροπεί στην άκρη ενός σκάφους καθώς αυτό καταδιώκει μια φάλαινα, κρατάει ένα μακρύ κοντάρι με έναν πομπό με βεντούζα προσαρτημένο στο άκρο του και κολλάει τον πομπό στην πλάτη της φάλαινας καθώς αυτή αναδύεται στην επιφάνεια. Αυτό είναι πιο δύσκολο από ό,τι φαίνεται. Ο Friedlaender αποδείχθηκε επιδέξιος —«Έκανα αθλήματα στο κολέγιο», εξηγεί— και σύντομα ταξίδευε στα ανοιχτά της θάλασσας σε αποστολές τοποθέτησης συσκευών καταγραφής.

Οι συσκευές παρακολούθησης που χρησιμοποιεί ο Friedlaender συλλέγουν έναν εντυπωσιακό όγκο δεδομένων. Κάθε μία καταγράφει όχι μόνο τη θέση GPS, τη θερμοκρασία, την πίεση και τον ήχο, αλλά και βίντεο υψηλής ευκρίνειας και δεδομένα από επιταχυνσιόμετρο τριών αξόνων, την ίδια τεχνολογία που χρησιμοποιεί ένα Fitbit για να μετράει τα βήματά σας ή να υπολογίζει πόσο βαθιά κοιμάστε. Συνολικά, τα δεδομένα απεικονίζουν, με κινηματογραφική λεπτομέρεια, μια μέρα από τη ζωή μιας φάλαινας: κάθε της ανάσα και κάθε βουτιά, τις διαδρομές της μέσα από πεδία μεδουσών, τις συναντήσεις της με θαλάσσιους ελέφαντες.

Ο Friedlaender μου δείχνει ένα βίντεο που έχει δημιουργήσει με βάση τα δεδομένα ενός πομπού. Σε αυτό, μια φάλαινα κατεβαίνει και κάνει κύκλους μέσα στο νερό, ακολουθώντας μια πολύχρωμη τρισδιάστατη διαδρομή, σαν να βρίσκεται σε μια υποβρύχια πίστα του Mario Kart. Ένα άλλο βίντεο απεικονίζει αρκετές φάλαινες να σχηματίζουν δίχτυα φυσαλίδων, μια στρατηγική θήρευσης κατά την οποία κολυμπούν κυκλικά γύρω από ομάδες ψαριών, παγιδεύουν τα ψάρια στο κέντρο με έναν τοίχο από φυσαλίδες και στη συνέχεια ορμούν μέσα, με τα στόματα ορθάνοιχτα. Παρατηρώντας τις κινήσεις των φαλαινών, παρατηρώ ότι ενώ οι περισσότερες έχουν χαράξει μια καλά σχηματισμένη σπείρα, μια φάλαινα έχει δημιουργήσει ένα μπερδεμένο πλέγμα αδέξιων ζιγκ-ζαγκ.

«Πιθανώς ένα νεαρό ζώο», λέει ο Friedlaender. «Δεν έχει καταλάβει ακόμα πώς λειτουργούν τα πράγματα.» Τα πολυδιάστατα δεδομένα του Friedlaender είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την Earth Species, διότι, όπως θα σας πει οποιοσδήποτε βιολόγος, η επικοινωνία των ζώων δεν είναι καθαρά λεκτική. Περιλαμβάνει χειρονομίες και κινήσεις εξίσου συχνά με τις φωνητικές εκφράσεις. Τα ποικίλα σύνολα δεδομένων φέρνουν την Earth Species πιο κοντά στην ανάπτυξη αλγορίθμων που μπορούν να λειτουργήσουν σε όλο το φάσμα του ζωικού βασιλείου. Το πιο πρόσφατο έργο της οργάνωσης επικεντρώνεται στα βασικά μοντέλα, το ίδιο είδος υπολογισμού που τροφοδοτεί τη γενετική τεχνητή νοημοσύνη όπως το ChatGPT. Νωρίτερα φέτος, η Earth Species δημοσίευσε το πρώτο βασικό μοντέλο για την επικοινωνία των ζώων. Το μοντέλο μπορεί ήδη να ταξινομεί με ακρίβεια τις κραυγές των λευκών φάλαινων, και η Earth Species σχεδιάζει να το εφαρμόσει σε είδη τόσο διαφορετικά μεταξύ τους όσο οι ουραγκοτάγκοι (που βρυχώνται), οι ελέφαντες (που στέλνουν σεισμικούς κραδασμούς μέσω του εδάφους) και οι αράχνες-άλτες (που δονούν τα πόδια τους). Η Katie Zacarian, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Earth Species, περιγράφει το μοντέλο με τον εξής τρόπο: «Τα πάντα είναι καρφιά, και έχουμε ένα σφυρί.»

Μια άλλη εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης της Earth Species είναι η παραγωγή ήχων ζώων, σαν μια ηχητική έκδοση του GPT. Ο Raskin έχει δημιουργήσει ένα κελάηδισμα λίγων δευτερολέπτων από ένα πουλί του είδους chiffchaff. Αν αυτό ακούγεται σαν να προτρέχει της αποκωδικοποίησης, έτσι είναι – η τεχνητή νοημοσύνη, όπως αποδεικνύεται, είναι καλύτερη στο να μιλάει παρά στο να κατανοεί. Η Earth Species διαπιστώνει ότι τα εργαλεία που αναπτύσσει πιθανότατα θα έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν με τα ζώα ακόμη και πριν καταφέρουν να τα αποκωδικοποιήσουν. Σύντομα, για παράδειγμα, μπορεί να είναι δυνατό να δώσει κανείς ένα σήμα «whup» σε μια τεχνητή νοημοσύνη και να την κάνει να συνεχίσει μια συνομιλία στη γλώσσα των φάλαινων, χωρίς οι άνθρωποι που παρακολουθούν να γνωρίζουν τι λέει είτε η μηχανή είτε η φάλαινα.

Κανείς δεν περιμένει να συμβεί πραγματικά ένα τέτοιο σενάριο· αυτό θα ήταν, μεταξύ άλλων, επιστημονικά ανεύθυνο. Οι βιολόγοι που συνεργάζονται με την Earth Species κινητοποιούνται από τη γνώση, όχι από τον διάλογο για τον διάλογο. Ο Felix Effenberger, ανώτερος σύμβουλος έρευνας τεχνητής νοημοσύνης στην Earth Species, μου είπε: «Δεν πιστεύω ότι θα έχουμε μεταφραστή από τα αγγλικά στη γλώσσα των δελφινιών. Όπου θα εισάγεις αγγλικά στο smartphone σου και μετά θα βγάζει ήχους δελφινιών και το δελφίνι θα φεύγει και θα σου φέρνει μια αχιβάδα. Ο στόχος είναι να ανακαλύψουμε πρώτα τα βασικά μοτίβα επικοινωνίας».

Πώς λοιπόν θα μοιάζει – και πώς θα ακούγεται – η επικοινωνία με τα ζώα; Δεν χρειάζεται να είναι μια ελεύθερη συνομιλία για να είναι εκπληκτική. Το να μιλάμε στα ζώα με ελεγχόμενο τρόπο, όπως με τα ηχητικά σήματα αναπαραγωγής της Fournet, είναι πιθανώς απαραίτητο για να προσπαθήσουν οι επιστήμονες να τα κατανοήσουν. Άλλωστε, δεν θα προσπαθούσες να μάθεις γερμανικά πηγαίνοντας σε ένα πάρτι στο Βερολίνο και μένοντας σιωπηλός σε μια γωνία.

Οι λάτρεις των πουλιών χρησιμοποιούν ήδη εφαρμογές για να «συλλάβουν» μελωδίες από τον αέρα και να αναγνωρίσουν ποιο είδος τραγουδάει. Φανταστείτε τι ακόμα θα μπορούσαμε να μάθουμε με μια τεχνητή νοημοσύνη ως «μεταφραστή» των ζώων. Της ζητάς να αναπαράγει τον ήχο δύο φάλαινων με καμπούρα που συναντιούνται, και αυτή παράγει ένα «whup». Της ζητάς να αναπαράγει τον ήχο ενός μικρού που μιλάει στη μητέρα του, και αυτή παράγει ένα ψίθυρο. Της ζητάς να αναπαράγει τον ήχο ενός αρσενικού που πονάει από έρωτα, και αυτή παράγει ένα τραγούδι.

Κανένα είδος φάλαινας δεν έχει εξαλειφθεί ποτέ από τον άνθρωπο. Αυτό δεν αποτελεί νίκη. Ο αριθμός των ατόμων είναι μόνο ένα μέτρο της βιοποικιλότητας. Οι ζωές των ζώων είναι πλούσιες με όλα όσα λένε και κάνουν. Ενώ οι πληθυσμοί των μεγάπτερων φαλαινών έχουν ανακάμψει από το χαμηλότερο σημείο τους πριν από μισό αιώνα, ποια τραγούδια, ποιες συνήθειες έχασαν εν τω μεταξύ; Οι γαλάζιες φάλαινες, των οποίων ο πληθυσμός μειώθηκε στο 1% μόλις, ίσως να έχουν χάσει σχεδόν τα πάντα.

Ο Christian Rutz, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο του St. Andrews, πιστεύει ότι ένα από τα βασικά καθήκοντα της προστασίας της φύσης είναι η διατήρηση των μη ανθρώπινων τρόπων ύπαρξης. «Δεν ρωτάς: “Είσαι εκεί ή δεν είσαι;”», λέει. «Ρωτάς: “Είσαι εκεί και είσαι ευτυχισμένος ή δυστυχισμένος;”»

Ο Rutz μελετά πώς έχει αλλάξει η επικοινωνία των χαβανέζικων κορακιών από το 2002, όταν εξαφανίστηκαν από το φυσικό τους περιβάλλον. Περίπου 100 από αυτά τα αξιοθαύμαστα πουλιά, ένα από τα λίγα είδη που είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούν εργαλεία, ζουν υπό προστατευτική αιχμαλωσία, και οι οικολόγοι ελπίζουν να τα επανεισαγάγουν τελικά στη φύση. Όμως, αυτά τα κοράκια μπορεί να μην είναι ακόμα έτοιμα. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι τα πουλιά σε αιχμαλωσία έχουν ξεχάσει χρήσιμο λεξιλόγιο, συμπεριλαμβανομένων των κραυγών για την υπεράσπιση της περιοχής τους και την προειδοποίηση για αρπακτικά. Ο Rutz συνεργάζεται με την Earth Species για να δημιουργήσει έναν αλγόριθμο που θα αναλύει ιστορικές ηχογραφήσεις των εξαφανισμένων άγριων κοράκων, θα εξάγει όλες τις κραυγές και θα τις κατηγοριοποιήσει. Αν διαπιστώσουν ότι οι κραυγές έχουν πράγματι χαθεί, οι οικολόγοι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αυτές τις κραυγές για να τις διδάξουν στα πουλιά που βρίσκονται σε αιχμαλωσία.

Ο Rutz φροντίζει να διευκρινίσει ότι η δημιουργία τέτοιων ήχων θα είναι μια απόφαση που θα λαμβάνεται με προσοχή, όταν το απαιτούν οι περιστάσεις. Σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, εξήρε την εξαιρετική χρησιμότητα της μηχανικής μάθησης. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι άνθρωποι πρέπει να σκεφτούν προσεκτικά πριν παρέμβουν στη ζωή των ζώων. Ακριβώς όπως το δυναμικό της τεχνητής νοημοσύνης παραμένει άγνωστο, έτσι μπορεί να ενέχει κινδύνους που ξεπερνούν τα όρια της φαντασίας μας.

Ο Rutz αναφέρει ως παράδειγμα τα νέα τραγούδια που συνθέτουν κάθε χρόνο οι μεγάπτερες φάλαινες και τα οποία διαδίδονται σε όλο τον κόσμο σαν επιτυχίες. Αν αυτές οι φάλαινες υιοθετούσαν μια φράση που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη και την ενσωμάτωναν στη ρουτίνα τους, οι άνθρωποι θα αλλοίωναν μια κουλτούρα ηλικίας ενός εκατομμυρίου ετών. «Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα από τα συστήματα που πρέπει να παραμείνουν εκτός ορίων, τουλάχιστον προς το παρόν», μου είπε. «Ποιος έχει το δικαίωμα να κάνει κουβέντα με μια φάλαινα;»

Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά μια τεχνητή νοημοσύνη που επικοινωνεί με τα ζώα. Και οι φαλαινοθήρες του εικοστού αιώνα χρησιμοποιούσαν τη νέα τεχνολογία της εποχής τους, εκπέμποντας σόναρ σε συχνότητα που οδηγούσε τις φάλαινες στην επιφάνεια σε κατάσταση πανικού. Ωστόσο, τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης είναι τόσο καλά ή κακά όσο και οι πράξεις των ανθρώπων που τα χρησιμοποιούν. Ο Tom Mustill, δημιουργός ντοκιμαντέρ για την προστασία της φύσης και συγγραφέας του βιβλίου «How to Speak Whale», προτείνει να διατεθούν στην έρευνα για την αποκωδικοποίηση της γλώσσας των ζώων οι ίδιοι πόροι με αυτούς που διατίθενται για τα πιο διακεκριμένα επιστημονικά εγχειρήματα, όπως ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων, το Πρόγραμμα Ανθρώπινου Γονιδιώματος και το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb. «Με τόσες πολλές τεχνολογίες», μου είπε, «αφήνεται απλώς στους ανθρώπους που τις έχουν αναπτύξει να κάνουν ό,τι θέλουν, μέχρι να προλάβει ο υπόλοιπος κόσμος. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για να αφήσουμε να συμβεί κάτι τέτοιο».

Δισεκατομμύρια δολάρια διοχετεύονται σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, με μεγάλο μέρος τους να εξυπηρετεί τα εταιρικά κέρδη: ταχύτερη σύνταξη email, αποδοτικότερη δημιουργία φωτογραφιών από αρχεία, αποτελεσματικότερη προβολή διαφημίσεων. Εν τω μεταξύ, τα μυστήρια του φυσικού κόσμου παραμένουν. Ένα από τα λίγα πράγματα που γνωρίζουν οι επιστήμονες με βεβαιότητα είναι πόσα πολλά δεν γνωρίζουν. Όταν ρωτώ τον Friedlaender αν το να αφιερώνει τόσο πολύ χρόνο στην παρακολούθηση φαλαινών τον έχει διδάξει πολλά γι’ αυτές, μου λέει ότι μερικές φορές κάνει στον εαυτό του ένα απλό τεστ: Αφού μια φάλαινα βυθιστεί κάτω από την επιφάνεια, προσπαθεί να προβλέψει πού θα αναδυθεί στη συνέχεια. «Κλείνω τα μάτια μου και λέω: “Εντάξει, έχω τοποθετήσει 1.000 πομπούς στη ζωή μου, έχω δει όλα αυτά τα δεδομένα. Η φάλαινα θα είναι εδώ”. Και η φάλαινα είναι πάντα αλλού», λέει. «Δεν έχω ιδέα τι κάνουν αυτά τα ζώα.»

Αν μπορούσες να μιλήσεις σε μια φάλαινα, τι θα της έλεγες; Θα ρωτούσες τη «White Gladis», την όρκα που έγινε φαινόμενο του διαδικτύου επειδή βύθισε σκάφη στα ανοιχτά των ακτών της Ιβηρικής χερσονήσου, τι την ώθησε σε αυτή την οργισμένη επίθεση; Θα έλεγες στην Tahlequah, τη μητέρα-όρκα που πενθεί τον θάνατο του μικρού της, ότι κι εσύ έχασες ένα παιδί; Ο Payne είπε κάποτε ότι αν του δινόταν η ευκαιρία να μιλήσει σε μια φάλαινα, θα ήθελε να ακούσει τα συνηθισμένα κουτσομπολιά της: έρωτες, διαμάχες, απιστίες. Επίσης: «Το “συγγνώμη” θα ήταν μια καλή λέξη να πεις».

Και μετά υπάρχει εκείνο το παλιό, δύσκολο φιλοσοφικό πρόβλημα. Το ζήτημα του «umwelt» και το πώς είναι να είσαι νυχτερίδα, ή φάλαινα, ή εσύ. Ακόμα κι αν μπορούσαμε να μιλήσουμε σε μια φάλαινα, θα καταλαβαίναμε τι λέει; Ή μήπως η αντίληψή της για τον κόσμο, ολόκληρη η δομή της συνείδησής της, θα ήταν τόσο ξένη ώστε να είναι ακατανόητη; Αν οι μηχανές απεικονίζουν τις ανθρώπινες γλώσσες ως σχήματα που αλληλεπικαλύπτονται, ίσως τα αγγλικά να είναι ένα ντόνατ και η γλώσσα των φαλαινών να είναι η τρύπα.

Ίσως, για να μπορέσεις να μιλήσεις σε μια φάλαινα, πρέπει πρώτα να ξέρεις πώς είναι να έχεις το σώμα μιας φάλαινας. Είναι ένα σώμα 50 εκατομμύρια χρόνια παλαιότερο από το δικό μας. Ένα σώμα διαμορφωμένο για τη θάλασσα, για να κινείται αβίαστα μέσα σε συντριπτικά βάθη, για να αντιμετωπίζει το κρύο με τη μάζα του. Ως φάλαινα, εσύ επιλέγεις πότε θα αναπνεύσεις και πότε όχι. Τις περισσότερες φορές κρατάς την αναπνοή σου. Εξαιτίας αυτού, δεν μπορείς να μυρίσεις ούτε να γευτείς. Δεν έχεις χέρια για να απλώνεις και να αγγίζεις πράγματα. Τα μάτια σου λειτουργούν, αλλά το φως του ήλιου διαπερνά ελάχιστα το νερό. Συνήθως δεν μπορείς καν να διακρίνεις τη δική σου ουρά μέσα από την ομίχλη.

Θα ζούσες σε ένα σύννεφο απελπιστικού σκοταδιού αν δεν ήταν τα αυτιά σου. Ο ήχος ταξιδεύει πιο μακριά και πιο γρήγορα μέσα στο νερό απ’ ό,τι στον αέρα, και ο κόσμος σου φωτίζεται από αυτόν. Για σένα, κάθε σκοτεινή γωνιά του ωκεανού αντηχεί από ήχους. Ακούς το κροτάλισμα της βροχής στην επιφάνεια, το σφύριγμα του κριλ, τις εκρήξεις των γεωτρήσεων πετρελαίου. Αν είσαι φάλαινα φυσητήρας, περνάς το μισό της ζωής σου στο απόλυτο σκοτάδι των βαθιών θαλασσών, κυνηγώντας καλαμάρια με την ακοή σου. Χρησιμοποιείς τον ήχο και για να μιλήσεις, ακριβώς όπως κάνουν οι άνθρωποι. Όμως η φωνή σου, αντί να διαλύεται αμέσως στη λεπτή ουσία του αέρα, διαρκεί. Ορισμένες φάλαινες μπορούν να φωνάζουν πιο δυνατά από έναν κινητήρα τζετ, με τις κραυγές τους να διανύουν 10.000 μίλια κατά μήκος του βυθού του ωκεανού.

Αλλά πώς είναι να είσαι εσύ, μια φάλαινα; Τι σκέψεις κάνεις, τι συναισθήματα νιώθεις; Αυτά είναι πράγματα που είναι πολύ πιο δύσκολο να καταλάβουν οι επιστήμονες. Μερικά στοιχεία προέρχονται από την παρατήρηση του τρόπου με τον οποίο επικοινωνείς με τους ομοειδείς σου. Αν γεννηθείς σε μια ομάδα φάλαινων-δολοφόνων, στενά δεμένη και ξενοφοβική, ένα από τα πρώτα πράγματα που σου μαθαίνουν η μητέρα και η γιαγιά σου είναι το όνομα της φυλής σου. Το να ανήκεις σε αυτήν πρέπει να είναι κάτι ουσιαστικό. (Θυμήσου τον Keiko, την όρκα που πρωταγωνίστησε στην ταινία «Free Willy»: Όταν απελευθερώθηκε στα φυσικά του νερά σε προχωρημένη ηλικία, δεν κατάφερε να επανενταχθεί στην παρέα των άγριων φαλαινών και αντ’ αυτού επέστρεψε για να πεθάνει ανάμεσα στους ανθρώπους.) Αν είσαι θηλυκή φάλαινα-φυσητήρας, εκπέμπεις κλικ προς τα μέλη της φυλής σου για να συντονίσετε ποιος θα προσέχει το μωρό ποιανού· εν τω μεταξύ, τα μωρά απαντούν με φλυαρίες. Ζεις σε συνεχή κίνηση, κολυμπώντας αδιάκοπα προς νέα νερά, καλλιεργώντας μια διάθεση νευρική και είσαι σε επαγρύπνηση. Αν είσαι αρσενική μεγάπτερη φάλαινα, περνάς τον χρόνο σου τραγουδώντας μόνος στα παγωμένα πολικά νερά, μακριά από τον πλησιέστερο σύντροφό σου. Το να συμπεράνεις όμως ότι νιώθεις μοναξιά θα ήταν λάθος ενός ανθρώπου. Για μια φάλαινα της οποίας η φωνή διαπερνά τους ωκεανούς, ίσως η απόσταση να μην σημαίνει μοναξιά. Ίσως, καθώς τραγουδάς, να βρίσκεσαι πάντα σε συνομιλία.

Η Michelle Fournet αναρωτιέται: Πώς ξέρουμε, άλλωστε, ότι οι φάλαινες θα ήθελαν να μας μιλήσουν; Αυτό που αγαπάει περισσότερο στις μεγάπτερες φάλαινες είναι η αδιαφορία τους. «Αυτό το ζώο έχει μήκος 40 πόδια και ζυγίζει 75.000 λίβρες, και δεν δίνει δεκάρα για σένα», μου είπε. «Κάθε ανάσα που παίρνει είναι πιο μεγαλειώδης από ολόκληρη την ύπαρξή μου.» Ο Roger Payne παρατήρησε κάτι παρόμοιο. Θεωρούσε τις φάλαινες το μόνο ζώο ικανό για ένα κατά τα άλλα αδύνατο κατόρθωμα: να κάνει τους ανθρώπους να νιώθουν μικροί.

Νωρίς ένα πρωί στο Μοντερέι της Καλιφόρνιας, επιβιβάστηκα σε ένα σκάφος για παρατήρηση φαλαινών. Το νερό ήταν γκρι σαν σχιστόλιθος με λευκές κορυφές. Σμήνη μικρών πουλιών σκαρφάλωναν πάνω στην επιφάνεια. Εμφανίστηκαν τρεις μεγάπτερες φάλαινες, με τις πλάτες τους να αναδύονται ομαλά από το νερό. Έδειξαν λίγο την ουρά τους, κάτι που ήταν καλό για τους φωτογράφους της ομάδας. Η τραχιά γραμμή της ουράς μπορεί να χρησιμοποιηθεί, όπως ένα δακτυλικό αποτύπωμα, για να ξεχωρίσει κανείς τις φάλαινες μεταξύ τους.

Αργότερα, ανέβασα μια φωτογραφία μιας από τις φάλαινες στο Happywhale. Ο ιστότοπος αναγνωρίζει τις φάλαινες χρησιμοποιώντας έναν αλγόριθμο αναγνώρισης προσώπου που έχει τροποποιηθεί για τις ουρές τους. Η φάλαινα που υπέβαλα, αυτή με την ουρά καλυμμένη με όστρακα, αναγνωρίστηκε ως CRC-19494. Πριν από δεκαεπτά χρόνια, αυτή η φάλαινα είχε παρατηρηθεί στα ανοιχτά της δυτικής ακτής του Μεξικού. Από τότε, είχε ταξιδέψει πάνω-κάτω στον Ειρηνικό, μεταξύ της Μπάχα και του Κόλπου του Μοντερέι. Για μια στιγμή, εντυπωσιάστηκα από το γεγονός ότι αυτή η ιστοσελίδα μπορούσε τόσο εύκολα να «ψαρέψει» ένα ζώο από τον ωκεανό και να μου δώσει ένα όνομα. Αλλά, από την άλλη, τι ήξερα εγώ για αυτή τη φάλαινα; Ήταν μητέρα, πατέρας; Ήταν πραγματικά ευτυχισμένη αυτή η φάλαινα στο Happywhale; Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είχε απαντήσεις. Έψαξα το προφίλ της φάλαινας και βρήκα μια συλλογή φωτογραφιών, από διαφορετικές γωνίες, μιας ουράς καλυμμένης με όστρακα. Προς το παρόν, αυτό ήταν το μόνο που μπορούσα να ξέρω.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED US και μεταφράστηκε από τα αγγλικά.