Εάν η περιβαλλοντική κρίση επιδεινωθεί, ο παγκόσμιος πληθυσμός ενδέχεται να καταρρεύσει έως το 2064. Αυτό προβλέπει ένα νέο μαθηματικό μοντέλο που πρότεινε πρόσφατα ο Alessio Zaccone, θεωρητικός φυσικός στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, σε συνεργασία με τον συνάδελφό του Kostya Trachenko από το Queen Mary, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Chaos, Solitons & Fractals, οι δύο ειδικοί πρότειναν μια μη γραμμική διαφορική εξίσωση, γνωστή ως εξίσωση Trachenko-Zaccone, για να μοντελοποιήσουν την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού από τη Νεολιθική εποχή έως σήμερα. Κατάφεραν επίσης να προβλέψουν υποθετικά σενάρια παγκόσμιας δημογραφικής κατάρρευσης σε περίπτωση εξάντλησης των πόρων του πλανήτη.
Το μαθηματικό μοντέλο
Αν και αρχικά αναπτύχθηκε σε διαφορετικό πλαίσιο, συγκεκριμένα στη φυσική των αταξικών συστημάτων, το νέο μαθηματικό μοντέλο κατάφερε από μόνο του να εξηγήσει 12.000 χρόνια παγκόσμιας δημογραφικής δυναμικής, καλύπτοντας και ενοποιώντας τα κύρια μοντέλα παγκόσμιας αύξησης του πληθυσμού, τα οποία στην τεχνική ορολογία είναι γνωστά ως εκθετικά, λογιστικά, διασταλμένα και συμπιεσμένα. «Προτείνω μια εκπληκτικά απλή μη γραμμική μαθηματική εξίσωση που ενοποιεί 12.000 χρόνια αύξησης του ανθρώπινου πληθυσμού και υποδεικνύει δραματικά μελλοντικά σενάρια σε περίπτωση που οι παγκόσμιες περιβαλλοντικές κρίσεις ενταθούν», έγραψε ο Zaccone στο Science X Dialog, μια πλατφόρμα όπου οι ερευνητές μπορούν να μοιράζονται τα ευρήματα των ερευνών τους.
Μοντέλα ανάπτυξης
Συγκεκριμένα, το μαθηματικό μοντέλο ενσωματώνει τις κύριες δημογραφικές θεωρίες που διατυπώθηκαν τους τελευταίους αιώνες, και συγκεκριμένα το μοντέλο εκθετικής ανάπτυξης του Malthus, το οποίο περιγράφει την εξέλιξη ενός απομονωμένου πληθυσμού σε ένα περιβάλλον με απεριόριστους πόρους, και το μοντέλο του Verhulst, το οποίο περιγράφει την αύξηση του πληθυσμού όταν οι πόροι είναι περιορισμένοι. Και, τέλος, την υπερβολική ανάπτυξη του von Foerster. «Το μαθηματικό μοντέλο ενσωματώνει επίσης μία από τις πιο διάσημες προβλέψεις στη δημογραφία: το αποκαλυπτικό σενάριο που προτάθηκε το 1960 από τον Heinz von Foerster και τους συνεργάτες του, οι οποίοι εξήγαγαν μαθηματικά ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα τείνει προς το άπειρο γύρω στο 2026», πρόσθεσε ο ειδικός.
Το χειρότερο σενάριο
Για να επαληθεύσουν τη θεωρία, οι δύο ειδικοί εφάρμοσαν το μαθηματικό τους μοντέλο σε δημογραφικά δεδομένα από διάφορες ιστορικές περιόδους και διαπίστωσαν ότι αυτό αναπαρήγαγε με επιτυχία τόσο τις φάσεις «εκθετικής» ανάπτυξης, όπως η ραγδαία επέκταση της βιομηχανικής εποχής, όσο και το βραδύτερο καθεστώς «εκτεταμένης εκθετικής» ανάπτυξης που χαρακτηρίζει την παγκόσμια αύξηση του πληθυσμού από το 1970 περίπου. «Το πιο προκλητικό μέρος της εργασίας μας διερευνά υποθετικά μελλοντικά σενάρια», σχολίασε ο εμπειρογνώμονας. Με το νέο μαθηματικό μοντέλο τους, προσομοίωσαν τι θα μπορούσε να συμβεί εάν σοβαρές περιβαλλοντικές κρίσεις επέβαλαν ξαφνικά αυστηρούς περιορισμούς στη φέρουσα ικανότητα της Γης, μέσω της κλιματικής κατάρρευσης, πανδημιών, συγκρούσεων ή έλλειψης πόρων. Το μοντέλο, στη χειρότερη περίπτωση, «προβλέπει μια ραγδαία μείωση του παγκόσμιου πληθυσμού, με πιθανό το μισό του ανθρώπινου πληθυσμού μέχρι το 2064 περίπου να χάνεται», εξήγησε ο Ζακόνε, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται για πρόβλεψη, αλλά μάλλον για ένα επεξηγηματικό μαθηματικό σενάριο, «που αποσκοπεί να δείξει πόσο ευαίσθητη μπορεί να είναι η δημογραφική δυναμική σε απότομες περιβαλλοντικές ή κοινωνικές αλλαγές», κατέληξε ο εμπειρογνώμονας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο WIRED Italy και μεταφράστηκε από τα ιταλικά.
