Αν δηλώσεις ψευδώς πως είσαι ενήλικος στα social media, μπορεί να σε προδώσουν τα ίδια σου τα οστά.
Σε μια νέα ανακοίνωση, η Meta γνωστοποιεί πως επιστρατεύει προηγμένα συστήματα ΑΙ για να αναλύει τη σωματική ανάπτυξη των εφήβων, μετατρέποντας τις αναλογίες των οστών σε ψηφιακό διαβατήριο για τις πλατφόρμες της.
Ο κίνδυνος του ψηφιακού αποκλεισμού ή της λανθασμένης κατηγοριοποίησης είναι υπαρκτός, αναδεικνύοντας τις ατέλειες μιας προσέγγισης που προσπαθεί να μετατρέψει τη βιολογία σε κώδικα.
Για δεκαετίες, το διαδίκτυο λειτουργούσε με πολύ πιο απλούς όρους. Το μόνο που χρειαζόταν ένας ανήλικος για να αποκτήσει πρόσβαση σε περιβάλλοντα ακατάλληλα για την ηλικία του ήταν να επιλέξει ένα ψεύτικο έτος γέννησης σε μια λίστα. Σήμερα, καθώς η πίεση από τις ρυθμιστικές αρχές σε Ευρώπη και ΗΠΑ κορυφώνεται, οι κανόνες αλλάζουν. Η νέα στρατηγική της Meta για το δεν βασίζεται σε όσα δηλώνουν οι χρήστες, αλλά σε αυτό που η βιολογία τους δεν μπορεί να κρύψει. Μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, η εταιρεία του Mark Zuckerberg ξεκινά να αναλύει τη φυσική ανάπτυξη και την οστική δομή των χρηστών, θέτοντας νέα δεδομένα στη σχέση μεταξύ ιδιωτικότητας και ασφάλειας. Το νέο σύστημα εφαρμόζεται αρχικά σε επιλεγμένες χώρες όπως ΗΠΑ, με στόχο μελλοντική επέκταση.
Η γεωμετρία της εφηβείας ως αλγόριθμος
Η καρδιά αυτής της νέας τεχνολογίας δεν βρίσκεται στην απλή αναγνώριση προσώπου, μια πρακτική που έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων στο παρελθόν, αλλά στην εκτίμηση της ηλικίας με βάση οπτικές ενδείξεις και άλλα στοιχεία.
Το μοντέλο της Meta έχει εκπαιδευτεί να αναγνωρίζει τα λεπτά σημάδια που μαρτυρούν το πέρασμα από την παιδική ηλικία στην εφηβεία και την ενηλικίωση.
Σε αντίθεση με τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του προσώπου που μπορούν να αλλοιωθούν με φίλτρα ή μακιγιάζ, οι αναλογίες του σκελετού ακολουθούν συγκεκριμένα πρότυπα κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης. Το σύστημα αναλύει τη δομή των οστών για να βγάλει τα συμπεράσματά του. Αυτοί οι δείκτες επιτρέπουν στο AI να καταλάβει αν ένας λογαριασμός που ισχυρίζεται ότι ανήκει σε έναν 25χρονο στην πραγματικότητα ανήκει σε έναν ανήλικο. Είναι μια διαδικασία «ψηφιακής ακτινογραφίας» χωρίς την ακτινοβολία, όπου το λογισμικό χαρτογραφεί τη γεωμετρία του σώματος για να επιβάλει τους κανόνες της πλατφόρμας.
Η Meta δηλώνει: «Θέλουμε να είμαστε ξεκάθαροι: δεν πρόκειται για αναγνώριση προσώπου». Και εξηγεί πως το ΑΙ παρατηρεί συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως το ύψος και τη δομή των οστών, για να εκτιμήσει την ηλικία ενός χρήστη, χωρίς να αναγνωρίζει συγκεκριμένα πρόσωπα στην εικόνα.
Τα «συμφραζόμενα» συμπληρώνουν τις εκτιμήσεις
Ωστόσο, η Meta γνωρίζει ότι η οστική δομή από μόνη της μπορεί να οδηγεί σε σφάλματα, καθώς κάθε σώμα αναπτύσσεται με διαφορετικούς ρυθμούς. Έτσι, το σύστημα συνδυάζει τη σκελετική ανάλυση με μια σειρά από δεδομένα που εντοπίζονται στα «συμφραζόμενα». Το AI σαρώνει τις αλληλεπιδράσεις του χρήστη, αναζητώντας μοτίβα λόγου ή γεγονότα στην πορεία της ζωής του, όπως εορτασμούς γενεθλίων. Αν οι φίλοι ενός χρήστη είναι αποδεδειγμένα ανήλικοι ή αν το περιεχόμενο που αναρτάται αφορά σχολικές δραστηριότητες, το μοντέλο συνδυάζει αυτές τις πληροφορίες με τη βιομετρική ανάλυση για να εκδώσει την τελική ετυμηγορία.
Αυτή η πολυεπίπεδη προσέγγιση είναι ο πυλώνας των νέων «Teen Accounts» (Εφηβικών Λογαριασμών). Αν ο αλγόριθμος εντοπίσει αναντιστοιχία μεταξύ της δηλωμένης ηλικίας και της φυσικής παρουσίας, ο λογαριασμός κλειδώνει αυτόματα. Ο χρήστης καλείται τότε να επιβεβαιώσει με άλλες μεθόδους ότι δεν είναι ανήλικος.
Η λεπτή γραμμή μεταξύ προστασίας και επιτήρησης
Το ερώτημα που ανακύπτει δεν είναι μόνο αν η τεχνολογία λειτουργεί, αλλά τι είδους προηγούμενο δημιουργεί. Παρόλο που ο στόχος είναι η προστασία των ανηλίκων από ακατάλληλο περιεχόμενο και κακόβουλες επαφές, η μέθοδος της οστικής ανάλυσης εισβάλλει σε μια πολύ προσωπική σφαίρα: αυτή της βιολογικής εξέλιξης του ατόμου.
Υπάρχει επίσης το ζήτημα των αλγοριθμικών προκαταλήψεων. Τι συμβαίνει με έναν έφηβο που παρουσιάζει ορμονικές διαταραχές ή μια σπάνια σωματική διάπλαση που δεν συνάδει με τον «μέσο όρο» στον οποίο εκπαιδεύτηκε το AI; Ο κίνδυνος του ψηφιακού αποκλεισμού ή της λανθασμένης κατηγοριοποίησης είναι υπαρκτός, αναδεικνύοντας τις ατέλειες μιας προσέγγισης που προσπαθεί να μετατρέψει τη βιολογία σε κώδικα.
Το ευρωπαϊκό «τείχος» του GDPR και του AI Act
Πάντως, στην Ευρώπη, η προσέγγιση αυτή συναντά ένα αυστηρό νομικό τοπίο. Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) κατατάσσει τα βιομετρικά δεδομένα — στα οποία εντάσσεται και η ανάλυση σωματικής δομής — στην κατηγορία «ευαίσθητων δεδομένων», η επεξεργασία των οποίων απαγορεύεται κατ’ αρχήν χωρίς ρητή συγκατάθεση.
Ο AI Act της ΕΕ, που τέθηκε σε εφαρμογή το 2024, προσθέτει ένα ακόμα στρώμα: συστήματα κατηγοριοποίησης ατόμων βάσει βιολογικών χαρακτηριστικών εντάσσονται στις «υψηλού κινδύνου» εφαρμογές, με αυστηρές απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας. Το ερώτημα είναι αν η Meta θα προσαρμόσει το σύστημά της για την ευρωπαϊκή αγορά — ή αν θα επιλέξει να το αποφύγει εντελώς. Η Meta, πάντως, ξεκαθαρίζει ότι το AI αποφεύγει το facial recognition, εστιάζοντας σε άλλα στοιχεία, για να παρακάμψει βιομετρικούς περιορισμούς.
