Στις 16 Απριλίου η KLM ανακοίνωσε ότι θα ακυρώσει πάνω από 150 πτήσεις τον επόμενο μήνα, καθώς το κόστος της κηροζίνης συνεχίζει να αυξάνεται ραγδαία και απρόβλεπτα.
«Οι επιβάτες που θα επηρεαστούν από αυτές τις αλλαγές θα λάβουν νέα εισιτήρια στην επόμενη διαθέσιμη πτήση», επιβεβαίωσε ο υπεύθυνος Τύπου της KLM, Hugo Lantain, σε δήλωσή του στο Condé Nast Traveler για να καθησυχάσει τις αγορές.
Η ολλανδική εταιρεία επιμένει πως η απόφαση δεν ελήφθη λόγω πραγματικών ελλείψεων στα διαθέσιμα αποθέματα κηροζίνης, αλλά ως συνάρτηση του υψηλού κόστους που αντιμετωπίζει λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων. Δεν είναι η μόνη.
Η άνοδος στις τιμές των εισιτηρίων είναι πολυπαραγοντική, καθώς επηρεάζεται τόσο από τις τιμές του αργού πετρελαίου και τα αυξημένα κόστη διύλισης, όσο και από τις παρεμβολές στην εφοδιαστική αλυσίδα και φυσικά τον ίδιο τον πόλεμο.
Στέλεχος ελληνικής αεροπορικής εταιρείας αναφέρει στο WIRED Greece, υπό την προϋπόθεση της ανωνυμίας, πως δεν αποκλείεται και οι ελληνικές εταιρείες να προβούν σύντομα σε παρόμοιες κινήσεις, καθώς «λόγω του νέου κόστους της κηροζίνης, υπάρχουν πτήσεις με συχνότητα που δεν είναι πλέον οικονομικά βιώσιμη για την εταιρεία μας».
Σε παγκόσμιο επίπεδο αλλά και στην Ευρώπη, οι αεροπορικές εταιρείες βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με τη δική τους θύελλα, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια και οι τιμές των καυσίμων απειλούν ολόκληρο τον κλάδο. Αιτία είναι, φυσικά, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, λόγω του αμερικανο-ιρανικού πολέμου, από όπου περνάει το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, δηλαδή περίπου 20 εκατ. βαρέλια καθημερινά.
Η θύελλα αυτή επηρεάζει ήδη την Ευρώπη. Η σκανδιναβική αεροπορική εταιρεία Scandinavian airlines (SAS) ανακοίνωσε ότι θα ακυρώσει 1.000 πτήσεις μέσα στον μήνα, ενώ τα αεροδρόμια της Μπολόνια, του Μιλάνο, του Τρεβίζο και της Βενετίας κλήθηκαν να προτεραιοποιήσουν κρατικές πτήσεις, αεροασθενοφόρα και πτήσεις άνω των τριών ωρών, λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας καυσίμων από τον πάροχο Air BP Italia.
Πώς προκύπτει, όμως, η ακρίβεια στα καύσιμα; Πώς θα επηρεαστεί ο απλός καταναλωτής; Και τι σημαίνει αυτό για τη χώρα μας ενόψει της τουριστικής σεζόν;
«Τι φτάνει ψηλότερα από τα αεροπλάνα; Ο λογαριασμός»
Σύμφωνα με δεδομένα της OAG Aviation, που ανανεώνονται σε πραγματικό χρόνο, τη τελευταία εβδομάδα του Απριλίου του 2025 η χαμηλότερη μέση τιμή μιας πτήσης κυμαινόταν στα $403. Έναν χρόνο αργότερα, ανέρχεται στα $500, σημειώνοντας αύξηση της τάξεως του 25%. Η άνοδος στις τιμές των εισιτηρίων είναι πολυπαραγοντική, καθώς επηρεάζεται τόσο από τις τιμές του αργού πετρελαίου και τα αυξημένα κόστη διύλισης, όσο και από τις παρεμβολές στην εφοδιαστική αλυσίδα και φυσικά τον ίδιο τον πόλεμο.
Στις αρχές του Απρίλη, υπεγράφη διβδόμαδη εκεχειρία μεταξύ του Ιράν και της Αμερικής, όπου έχει ήδη δοθεί παράταση και κατά την οποία το Ιράν άνοιξε τα στενά του Ορμούζ για εμπορικά πλοία. Ωστόσο, μία μόλις μέρα μετά από αυτή την απόφαση, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ξαναέκλεισαν τα στενά, κυρίως λόγω του συνεχιζόμενου αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από την Αμερική, προειδοποιώντας ότι δεν θα επιτρέψουν σε «κανένα πλοίο να μετακινηθεί από τον Περσικό Κόλπο ή τον Κόλπο του Ομάν», αλλιώς θα επιτεθούν. Μέχρι τη στιγμή που δημοσιεύεται αυτό το άρθρο, δεν διαφαίνεται λύση στον ορίζοντα.
Μέχρι σήμερα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί κατά 40%, ενώ, τον Απρίλιο, η τιμή της κηροζίνης, του καυσίμου που χρησιμοποιείται για τις αεροπορικές πτήσεις, αυξήθηκε από 90$ σε $185 το βαρέλι, σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών. Αν λάβουμε υπόψη ότι τα καύσιμα αποτελούν το ¼ των εξόδων λειτουργίας των αεροπορικών, ο αντίκτυπος του πολέμου είναι ήδη καταστροφικός για την αεροπορική βιομηχανία, με τις πιο low-cost αεροπορικές να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος.
Ακόμα κι αν υπήρχε σήμερα άμεση αποκλιμάκωση και άνοιγαν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, η ζημιά για τη θερινή ταξιδιωτική περίοδο έχει ήδη γίνει. Άλλωστε οι αεροπορικές εταιρείες σχεδιάζουν τα δρομολόγιά τους και καθορίζουν τις τιμές των εισιτηρίων πολλούς μήνες πριν από τις ίδιες τις πτήσεις. Ακόμα και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η πλήρης αποκατάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων εκτιμάται ότι θα καθυστερήσει τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού. «Θα χρειαστεί τουλάχιστον μέχρι τον Ιούλιο για να δούμε πτώση», δήλωσε στο CNN ο Matt Smith, επικεφαλής αναλυτής για τις ΗΠΑ στην εταιρεία Kpler. «Και ακόμη κι αυτό είναι αισιόδοξη πρόβλεψη».
Την ακρίβεια του λειτουργικού κόστους έχει αρχίσει να επωμίζεται ήδη ο καταναλωτής, με την τιμή των εισιτηρίων να προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω κατά 9%. H εταιρεία-ναυαρχίδα του Χονγκ Κονγκ, Cathay Pacific, ανακοίνωσε ότι θα επιβάλλει έως και 34% αύξηση των τιμών για όλες τις πτήσεις, το γκρουπ Air France-KLM θα χρεώνει έως και $57 έξτρα στην οικονομική θέση, ενώ η Aegean θα προβεί σε αντίστοιχες προσαρμογές με μια αύξηση της τάξεως του 7-8%.
Έπειτα, υπάρχουν ήδη και οι σπασμωδικές κινήσεις διαφόρων αεροπορικών που προδίδουν την αβεβαιότητα του κλάδου. Πριν δυο εβδομάδες, η Turkish Airlines διέθετε στην ιστοσελίδα της business πτήση, από το Βανκούβερ του Καναδά στην Ευρώπη, μόνο με 409 €. Στη συνέχεια, η εταιρεία ισχυρίστηκε πως η προσφορά που εμφανίστηκε ήταν λανθασμένη και απέσυρε εντελώς την πτήση. Ένας από τους ανυποψίαστους χρήστες, που έτρεξε να προλάβει την προσφορά και έκλεισε εισιτήρια, όχι μόνο δεν έλαβε τα εισιτήρια ή κάποιο voucher για άλλο ταξίδι, αλλά η πτήση του ακυρώθηκε και τα λεφτά του επιστράφηκαν. Οι εταιρείες ζορίζονται και μάλιστα είναι πιο διστακτικές ακόμα και να αποζημιώσουν πελάτες για δικά τους τεχνικά λάθη.
H ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης
Παρότι οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες επιμένουν πως το ζήτημα που αντιμετωπίζουν είναι απλά οικονομικό, και όχι πραγματικές ελλείψεις κηροζίνης, υπάρχουν ήδη διάφορα καμπανάκια. Πρόσφατα ο Fatih Birol, επικεφαλής της International Energy Agency, προειδοποίησε πως η Ευρώπη διαθέτει αποθέματα καυσίμων για περίπου έξι εβδομάδες. Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, σημείωσε, «δεν αποκλείεται να αρχίσουν να ακυρώνονται ακόμη και βασικές συνδέσεις μεταξύ πόλεων λόγω έλλειψης αεροπορικού καυσίμου».
Με την έκρηξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, η Ευρώπη έσπευσε να αποδεσμευτεί από τους ρωσικούς αγωγούς αερίου και να βρει άλλους παρόχους.
Τον Μάρτιο του 2026, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνόδου για την Αεροπορία (Airlines 4 Europe Summit), συναντήθηκαν πολιτικοί, ηγέτες του κλάδου και οι CEO της British Airways, της Lufthansa και του γκρουπ Air France-KLM. Μεταξύ άλλων, οι παρευρισκόμενοι συζήτησαν για το μέλλον της ευρωπαϊκής αεροπορίας, ζητήματα βιωσιμότητας καθώς και τα ρυθμιστικά πλαίσια. Σε κοινή δήλωση, ζητήθηκε στους ηγέτες των ευρωπαϊκών κρατών να μειώσουν τους «πράσινους φόρους» για να βοηθήσουν την αεροπορική βιομηχανία να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της.
Συζητήθηκε επίσης η αναστολή του σχεδίου της ΕΕ να εφαρμόσει μέτρα για τουλάχιστον κατά 6% πιο «πράσινα» καύσιμα, μέχρι το 2030, καθώς η παραγωγή του συνθετικού καυσίμου eSAF αυτή τη στιγμή καλύπτει μόνο το 0,71% της ζήτησης.
Η Ευρώπη φαίνεται να τρέχει να πιαστεί από κάπου λόγω της ενεργειακής της ευαλωτότητας. Με την έκρηξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, η Ευρώπη έσπευσε να αποδεσμευτεί από τους ρωσικούς αγωγούς αερίου και να βρει άλλους παρόχους. Το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) έκανε την εμφάνισή του, ωστόσο το ενεργειακό status της Ευρώπης δεν έμεινε άτρωτο. Η μεταφορά του LNG σε πλοία, αντί για αγωγούς, σημαίνει ότι κάθε γεωπολιτική εξέλιξη σε έναν αβέβαιο κόσμο μπορεί να αποβεί μοιραία, όπως και έγινε.
Εκτός αυτού, η απόλυτη απορρύθμιση του European Green Deal, όπου, μεταξύ άλλων, οι κανόνες για το κλίμα συνεχώς χαλαρώνουν, θα εξαναγκάσει την Ευρώπη να βασιστεί ακόμα περισσότερο σε ασταθείς αγορές, ενδεχομένως, ορυκτών καυσίμων και κυρίως ξένους προμηθευτές, διαγράφοντας ένα αβέβαιο μέλλον.
«Διακοπές στην Ελλάδα;»
Μια εύλογη ερώτηση είναι αν τα ακριβότερα εισιτήρια και οι ακυρώσεις ορισμένων πτήσεων θα επηρεάσουν τον τουρισμό και στην χώρα μας. Μέχρι στιγμής, τα σημάδια είναι μικτά.
Σύμφωνα με έρευνα της συμβουλευτικής εταιρείας Oxford Economics, η Μέση Ανατολή θα καλωσορίσει μέχρι και 38 εκατ. λιγότερους επισκέπτες φέτος. Οι χώρες που θα επηρεαστούν περισσότερο είναι το Ιράν, το Ισραήλ και ο Λίβανος, και αμέσως μετά το Μπαχρέιν, η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ.
Οι μεσογειακοί προορισμοί είναι πιθανό να αποτελέσουν εναλλακτική για όσους σχεδίαζαν να επισκεφτούν τις χώρες του Περσικού Κόλπου. Ωστόσο, η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας με την εμπόλεμη ζώνη – το λεγόμενο «regional risk halo» – ενδέχεται να ωθήσει μέρος των τουριστών ακόμη δυτικότερα.
Η Susie Gaffοrd, δασκάλα από το Manchester, σχεδίαζε να επισκεφθεί με τα δυο παιδιά της την Ίο φέτος τον Ιούλιο, ωστόσο δεν έχει ακόμα προβεί σε κράτηση. «Κάθε εβδομάδα λέμε πως τα πράγματα ηρεμούν και θα κλείσουμε τα εισιτήρια, και κάθε εβδομάδα κάτι νέο συμβαίνει στη Μέση Ανατολή που μας κάνει να νιώθουμε αβεβαιότητα», αναφέρει στο WIRED Greece, συμπληρώνοντας πως το κόστος των πτήσεων είναι επίσης παράγοντας δισταγμού για εκείνη.
Στελέχη της Jet2Holidays και της TUI παρατηρούν μια μαζική ανακατεύθυνση κρατήσεων προς την Ισπανία και την Πορτογαλία, με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία να εμφανίζονται συγκριτικά χαμηλότερα σχετικά με τους ανταγωνιστές τους στη Δυτική Μεσόγειο, παρότι δεν αντιμετωπίζουν ακόμα κάποια πτώση.
Αν κάτι γίνεται σαφές, είναι ότι το κόστος μιας πτήσης δεν καθορίζεται πια μόνο από την απόσταση ή τη ζήτηση, αλλά από το πόσο σταθερός είναι ο κόσμος στον οποίο πετάς. Από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι τα ευρωπαϊκά hubs, η αλυσίδα που συνδέει την ενέργεια με την κινητικότητα αποδεικνύεται πιο εύθραυστη απ’ όσο πιστεύαμε. Και όσο αυτή η εύθραυστη ισορροπία διαταράσσεται, το ταξίδι γίνεται πιο ακριβό, και λίγο πιο αβέβαιο.
