ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ ΤΟΥ 2025, η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη παρουσίαζε ένα νούμερο ως απόδειξη επιτυχίας. Από τους περίπου 55.000 δημοσίους υπαλλήλους που οι προϊστάμενοί τους είχαν χαρακτηρίσει «υψηλής απόδοσης» για το 2023, το AI του υπουργείου αποκάλυψε ότι οι πραγματικοί δεν ξεπερνούσαν τους 4.000.
Ενάμιση χρόνο αργότερα, το θέμα επανέρχεται σε καταγγελίες προς τρεις ανεξάρτητες Αρχές. Στις 4 Νοεμβρίου, η Homo Digitalis κατέθεσε δύο παρεμβάσεις στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ). Η μία αφορά μια δημόσια υπάλληλο που ζήτησε να μάθει τι έγινε με τα δεδομένα της. Η άλλη ζητά από την Αρχή να ερευνήσει όλη την υπόθεση με δική της πρωτοβουλία.
Για το 2023, την πρώτη χρονιά του νέου συστήματος αξιολόγησης, υποβλήθηκαν 166.350 αξιολογήσεις. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύτηκαν τον Μάρτιο του 2025, οι προϊστάμενοι είχαν χαρακτηρίσει 54.650 υπαλλήλους «υψηλής απόδοσης». Μετά τη χρήση του εργαλείου, μόλις 4.259 πληρούσαν τα κριτήρια. Για 39.394 οι αξιολογήσεις απορρίφθηκαν, ενώ περίπου 11.000 εξετάζονταν ακόμα.
Τα νούμερα δεν έμειναν σταθερά. Τον Οκτώβριο του 2025, σε συνέντευξη στο συνέδριο Cyber Greece, η υφυπουργός μίλησε για 6.000 υπαλλήλους υψηλής απόδοσης, όπως αναφέρει η καταγγελία προς την Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Τον Ιούνιο του 2025 είπε στο Μανιφέστο ότι το AI κατέδειξε «16.000 υπαλλήλους περίπου». Η σύνοψη της αλγοριθμικής εκτίμησης αντικτύπου που έχει αναρτήσει το υπουργείο δίνει άλλη εκδοχή: τουλάχιστον 4.000 πλήρως τεκμηριωμένες περιπτώσεις, 38.000 ανεπαρκείς και περίπου 12.000 σε «γκρίζα ζώνη». Οι διαφορετικοί αριθμοί μπορεί να αφορούν διαφορετικά στάδια ή κατηγορίες της διαδικασίας, όμως το υπουργείο δεν έχει εξηγήσει δημόσια πώς συνδέονται μεταξύ τους
Η κυβέρνηση παρουσίασε τη διαδικασία ως διόρθωση μιας παλιάς παθογένειας. Όπως σημειώνεται σε βουλευτική ερώτηση του Απριλίου 2025, το 98% των ετήσιων αξιολογήσεων την περίοδο 2017–2022 κατέτασσε τους υπαλλήλους ως «άριστους» ή «πολύ επαρκείς». Η ίδια ερώτηση ζητούσε να μάθει με ποια κριτήρια και ποιες αλγοριθμικές μεθόδους λειτουργεί το εργαλείο.
Η υπάλληλος που εκπροσωπεί η Homo Digitalis μίλησε στο WIRED Greece με την προϋπόθεση να μη δημοσιευτεί το όνομά της. Το 2023 δεν αξιολογήθηκε: η προϊσταμένη της δεν συμμετείχε στη διαδικασία, καθώς στους δήμους υπήρχε αποχή από την αξιολόγηση.
Όταν ζήτησε πρόσβαση στα δεδομένα της, δεν το γνώριζε με βεβαιότητα. Αφορμή, λέει, ήταν ο τρόπος που παρουσιαζόταν το εργαλείο στον δημόσιο λόγο, με ένα αφήγημα πως «η τεχνητή νοημοσύνη τα κάνει όλα, η τεχνητή νοημοσύνη τα κάνει μόνη της, η τεχνητή νοημοσύνη βγάζει ασφαλή συμπεράσματα», όπως αναφέρει. «Όταν έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους, με αξιολογήσεις […] εκεί δεν μπορείς να είσαι αυθαίρετος», υπογραμμίζει.
Τον Μάρτιο του 2026 έστειλε στον υπεύθυνο προστασίας δεδομένων του υπουργείου αίτημα πρόσβασης. Δεν ζητούσε μόνο τα δεδομένα της, αλλά και έγγραφα και πληροφορίες: τη νομική βάση, την εκτίμηση αντικτύπου, τα στοιχεία που ο ν. 4961/2022 υποχρέωνε τους δημόσιους φορείς να δημοσιεύουν. Σύμφωνα με έγγραφα που είδε το WIRED Greece, η πρώτη απάντηση, μια εβδομάδα αργότερα, τη ρωτούσε αν γνώριζε η ίδια ότι τα δεδομένα της είχαν περάσει από το σύστημα και ζητούσε χρόνο για έρευνα μέσα στο υπουργείο.
Αυτό, λέει στο WIRED Greece ο Λευτέρης Χελιουδάκης, συνιδρυτής και Εκτελεστικός Διευθυντής της Homo Digitalis, αντιστρέφει την υποχρέωση. Σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ, ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να γνωρίζει και να είναι σε θέση να επιβεβαιώσει ο ίδιος αν επεξεργάζεται τα δεδομένα ενός προσώπου, όχι να ρωτά το ίδιο το πρόσωπο αν το γνωρίζει.
Μετά από δύο μήνες ήρθε η απάντηση: για το 2023 δεν είχε υποβληθεί έκθεση αξιολόγησής της, άρα δεν έγινε επεξεργασία. Στα υπόλοιπα ερωτήματα δεν υπήρξε απάντηση.
Στη συνέχεια, προσέφυγε στον Συνήγορο του Πολίτη, που την ενημέρωσε πως, σε θέματα υπηρεσιακής κατάστασης, όπως η αξιολόγηση, ο Συνήγορος μπορεί να ελέγξει μόνο αν η διοίκηση απάντησε, όχι τι απάντησε. Ζήτησε από το υπουργείο γραπτή απάντηση και επανεξέταση από τον Συνήγορο: υποστηρίζει ότι κατέθεσε αίτημα πρόσβασης ως πολίτης, όχι υπηρεσιακό ζήτημα, και ότι η επιστολή δεν της χορήγησε κανένα έγγραφο. Η καταγγελία στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, που κατέθεσαν τον Ιούλιο μαζί της η Homo Digitalis και το Ινστιτούτο Έρευνας Ρυθμιστικών Πολιτικών, είναι υπό διερεύνηση.
Το επίμαχο εργαλείο το ανέπτυξε η Expertise France. Ο γαλλικός δημόσιος φορέας στηρίζει τη μεταρρύθμιση της αξιολόγησης στο ελληνικό Δημόσιο μέσω σύμβασης με τη Reform and Investment Task Force (SG REFORM) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με το υπουργείο, το σύστημα τρέχει στο GPT-4o της OpenAI, σε ιδιωτικό περιβάλλον του Azure. Ταξινομεί τα κείμενα με τα οποία οι προϊστάμενοι τεκμηριώνουν την υψηλή απόδοση και συντάσσει συνόψεις, με βάση τα κριτήρια του άρθρου 13 του ν. 4940/2022. «Δεν αποτελεί εργαλείο προβλεπτικής ανάλυσης, βιομετρικής ταυτοποίησης, συμπεριφορικής αξιολόγησης ή κατάρτισης προφίλ (profiling)», αναφέρεται.
Στις ερωταπαντήσεις που ανάρτησε αργότερα, το υπουργείο γίνεται πιο συγκεκριμένο. Το εργαλείο «δεν αξιολογεί, δεν βαθμολογεί, δεν κατατάσσει και δεν χαρακτηρίζει υπαλλήλους», γράφει. Εξετάζει το κείμενο της αιτιολογίας που έγραψε ο αξιολογητής, με βάση παραμέτρους «όπως η έκταση του κειμένου, η δομή του, η ύπαρξη επαναλαμβανόμενων ή τυποποιημένων διατυπώσεων», και το κατατάσσει σε προκαθορισμένες κατηγορίες για να διευκολύνει τις Επιτροπές. Με άλλα λόγια, το μοντέλο κρίνει πώς είναι γραμμένη η αιτιολογία, όχι τη δουλειά του υπαλλήλου, σύμφωνα με αυτήν την περιγραφή.
Κατά την υπάλληλο, όσοι είδαν την αξιολόγησή τους να απορρίπτεται πήραν μια γενική αιτιολογία: ότι ο χαρακτηρισμός τους ως υψηλής απόδοσης δεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένος. «Δεν έχει μάθει κανένας τι έγινε», λέει.
Για τη νομική βάση, η καταγγελία στην ΕΑΔ επικαλείται το άρθρο 4 του ν. 4961/2022: οι δημόσιοι φορείς μπορούσαν να χρησιμοποιούν AI σε αποφάσεις που επηρεάζουν δικαιώματα μόνο αν το προβλέπει ρητά ειδική διάταξη νόμου. Το υπουργείο, στις ερωταπαντήσεις που ανάρτησε, παραπέμπει στο άρθρο 44 του ν. 5149/2024, σύμφωνα με το οποίο οι Επιτροπές Εποπτείας «δύνανται να υποστηρίζονται» στο έργο τους «με τη χρήση τεχνολογικών εργαλείων και ηλεκτρονικών εφαρμογών». Για τη Homo Digitalis, αυτό δεν αρκεί. «Ένα τεχνολογικό εργαλείο μπορεί να είναι κι ένα Word», λέει ο Χελιουδάκης. Η υπάλληλος το θέτει πιο απλά: «Στη δημόσια διοίκηση ό,τι δεν προβλέπεται ρητά απαγορεύεται».
Ο ίδιος νόμος προέβλεπε αλγοριθμική εκτίμηση αντικτύπου πριν από τη χρήση του συστήματος. Η Homo Digitalis ζητά από την ΑΠΔΠΧ να ελέγξει και αν έγινε Εκτίμηση Αντικτύπου σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ.
Το υπουργείο αναφέρει στη σύνοψη ότι τα κείμενα περνούν από εργαλεία ανωνυμοποίησης, όπως το Microsoft Presidio, πριν φτάσουν στο μοντέλο, ώστε «σε κανένα στάδιο» να μην εισάγονται προσωπικά δεδομένα. Ο Χελιουδάκης σημειώνει πως, σε υπηρεσίες με λίγους υπαλλήλους και έναν προϊστάμενο, «δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι πραγματικά ανώνυμα τα δεδομένα της αξιολόγησής τους». Αυτά, προσθέτει, θα έπρεπε να είχαν αναλυθεί σε εκτίμηση αντικτύπου «πριν ακόμα το αγοράσουνε».
Ο ν. 4961/2022 τροποποιήθηκε φέτος από τον ν. 5321/2026, που εφαρμόζει τον ευρωπαϊκό Κανονισμό για το AI. Στις ερωταπαντήσεις του, το υπουργείο αναφέρει ότι έχει ξεκινήσει την προσαρμογή του εργαλείου στο νέο πλαίσιο και ότι, όταν το ανέπτυξε, είχε συμμορφωθεί με όσα ίσχυαν τότε.
Το υπουργείο ανάρτησε στην πύλη διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού ερωταπαντήσεις και τη σύνοψη της εκτίμησης αντικτύπου -μετά τις καταγγελίες, σημειώνουν ο Χελιουδάκης και η δημόσια υπάλληλος. Η σύνοψη αναφέρει ότι η εκτίμηση διενεργήθηκε πριν από την έναρξη του έργου, τον Ιούνιο του 2024, αλλά η σελίδα δεν φέρει ημερομηνία. «Δεν ήταν κάτι που έκανε οικειοθελώς το υπουργείο», λέει ο Χελιουδάκης.
Η θέση του υπουργείου είναι ότι το εργαλείο έχει «αμιγώς υποστηρικτικό/συμβουλευτικό χαρακτήρα» και «δεν λαμβάνει αυτοματοποιημένες αποφάσεις». Οι Επιτροπές Εποπτείας Αξιολόγησης, σύμφωνα με τη σύνοψη, οφείλουν να εγκρίνουν ή να διορθώνουν κάθε έκθεση «με παράθεση πλήρους αιτιολογίας». Το μοντέλο, προσθέτει, έχει ρυθμιστεί ώστε να προτιμά να στέλνει μια υπόθεση σε ανθρώπινο έλεγχο παρά να την αποκλείει. Παρ’ όλα αυτά, 38.000 περιπτώσεις χαρακτηρίστηκαν ανεπαρκείς, και η υπάλληλος λέει ότι η περιγραφή του εργαλείου ως επικουρικού άρχισε να ακούγεται μετά την καταγγελία της.
Για το 2023, το υπουργείο υποστηρίζει ότι οι Επιτροπές εξέτασαν όλες τις εκθέσεις υψηλής απόδοσης και ότι η ταξινόμηση του εργαλείου δεν απέκλεισε καμία. Τα αποτελέσματά του, γράφουν οι ερωταπαντήσεις, «δεν δεσμεύουν σε καμία περίπτωση τις Επιτροπές, οι οποίες εξετάζουν κάθε υπόθεση αυτοτελώς».
Στις Επιτροπές Εποπτείας, σύμφωνα με τις ερωταπαντήσεις του υπουργείου, συμμετέχουν εκπρόσωποι του ΑΣΕΠ, του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, της ίδιας Αρχής που εξετάζει την καταγγελία για τη χρήση του εργαλείου. Ο έλεγχός τους, κατά το υπουργείο, αφορά «την πληρότητα της αιτιολογίας»: αν η έκθεση περιλαμβάνει συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό.
«Νομίζω ότι έχουν αλλάξει και αφήγηση οι ίδιοι από το υπουργείο», λέει ο Χελιουδάκης. Κατά τον ίδιο, μετά την αρνητική δημοσιότητα το υπουργείο υποβάθμισε τον ρόλο του εργαλείου. Τον ανησυχεί και το μέλλον: ακόμα κι αν οι αξιολογήσεις δεν έχουν σήμερα πρακτικές συνέπειες, ένας υπάλληλος που δεν χαρακτηρίστηκε υψηλής απόδοσης μπορεί σε μερικά χρόνια να το βρει μπροστά του σε κρίση για θέση ευθύνης.
Ούτε η υπάλληλος ούτε ο Χελιουδάκης είναι επί της αρχής αντίθετοι στη χρήση τέτοιων τεχνολογικών εργαλείων. «Φυσικά και θα το χρησιμοποιήσουν […] γιατί διευκολύνει και επιταχύνει πολλές διαδικασίες», λέει η υπάλληλος, «αλλά όχι έτσι όπως το έκαναν τώρα, χωρίς κριτήρια, χωρίς δημοσιοποίηση». Ο Χελιουδάκης βλέπει θετικά κάθε εργαλείο που βοηθά ώστε η αξιολόγηση να γίνεται με «αντικειμενικό […] και διαφανή τρόπο». Η προϋπόθεση, λέει, είναι η τεχνολογία να βρίσκεται «σε πλήρη συμμόρφωση με το νομικό πλαίσιο».
Ο χαρακτηρισμός «υψηλής απόδοσης» δεν είναι μόνο τίτλος. Σύμφωνα με την υπάλληλο, το νέο πλαίσιο για τις προαγωγές συνδέει τις αξιολογήσεις υψηλής απόδοσης με τη διεκδίκηση θέσης προϊσταμένου, αν και στην πράξη, προσθέτει, οι διατάξεις δεν εφαρμόζονται ακόμα. Η υψηλή απόδοση συνδέεται και με το μπόνους παραγωγικότητας.
Η υπόθεση έχει καταγραφεί και στο παρατηρητήριο περιστατικών AI του ΟΟΣΑ, ως περιστατικό με βλάβη σε εργασιακά δικαιώματα. Η καταχώριση συντάσσεται αυτόματα από δημοσιεύματα και δεν εκφράζει επίσημη θέση του Οργανισμού.
Στις 5 Νοεμβρίου, το υπουργείο Εργασίας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση νομοσχέδιο που, όπως ανακοίνωσε, επιβάλλει ανθρώπινη εποπτεία στις σημαντικές αποφάσεις που λαμβάνονται με αλγορίθμους και ενημέρωση των εργαζομένων για τα κριτήριά τους. Η χρήση του AI «θα πρέπει να διέπεται από διαφάνεια και από δικλίδες ασφαλείας», δήλωσε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως.
Η Homo Digitalis ζητά από την ΑΠΔΠΧ δύο πράγματα. Το πρώτο είναι να ελέγξει πώς απάντησε το υπουργείο στο αίτημα της υπαλλήλου.
Επειδή όμως η υπάλληλος δεν αξιολογήθηκε, εξηγεί ο Χελιουδάκης, η Αρχή θα μπορούσε να εξετάσει μόνο την απάντηση προς εκείνη και να κλείσει την υπόθεση. Γι’ αυτό η οργάνωση ζητά και αυτεπάγγελτη έρευνα για όλους όσοι πέρασαν από το εργαλείο. «Η αξιολόγηση είναι κάτι το οποίο θα συνεχιστεί», λέει ο Χελιουδάκης. Ελπίζει η Αρχή να «θέσει κάποιες βάσεις για το πώς πρέπει να γίνεται αυτό σωστά».
Η υπάλληλος δεν θεωρεί ότι το υπουργείο θα δώσει την τελική απάντηση. «Πρέπει οι αρμόδιες Αρχές, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η ΑΠΔΠΧ, να σκάψουν και να δουν τι συνέβη», λέει. «Αυτοί θα πουν με ασφάλεια τι έγινε».
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
