Σε μια ανοιχτή online συνάντηση του Internet and Technology Addicts Anonymous (ITAA) που παρακολούθησα, οι περισσότεροι δεν μιλούσαν για όσα έχασαν από την οθόνη, αλλά για όσα βρήκαν όταν την άφησαν. Ευγνωμοσύνη για τον χρόνο που ξαφνικά υπήρχε. Για φίλους που ξανάβλεπαν. Τον ουρανό, τα πουλιά, τη φύση. Κάποιοι ανέφεραν παλιά χόμπι που ξεκίνησαν μετά από καιρό. Τώρα, έλεγαν, έχουν περισσότερο χρόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για τους άλλους.
Το πρώτο βήμα είναι η παραδοχή ότι τα μέλη είναι «ανίσχυρα απέναντι στο ίντερνετ και την τεχνολογία» και ότι η ζωή τους «έχει γίνει αδιαχείριστη».
Στην ιστοσελίδα του ITAA αναφέρεται η πρόθεση για μια συνάντηση στην Αθήνα. Δεν υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες, πέρα από ένα προτεινόμενο σημείο συνάντησης και ένα email. Φέρνει όμως στην Ελλάδα το ζήτημα της χρήσης του ίντερνετ από μια πλευρά που σπάνια συζητιέται. Εδώ, η συζήτηση γίνεται κυρίως για τα παιδιά και για το τι πρέπει να κάνουν οι γονείς τους.
Το ITAA απευθύνεται σε όποιον αναγνωρίζει το πρόβλημα στον εαυτό του. Δεν προσφέρει θεραπευτές, αλλά ανθρώπους με την ίδια δυσκολία, και ένα μοντέλο δανεισμένο από τους Ανώνυμους Αλκοολικούς, το οποίο κινείται γύρω από την αποχή.
Η σελίδα του ITAA για την Ελλάδα αναφέρει ότι υπάρχει ενδιαφέρον για μια δια ζώσης συνάντηση στην Αθήνα. Ως σημείο προτείνει το Πάρκο Ελευθερίας, κοντά στον σταθμό του μετρό Μέγαρο Μουσικής, με εσωτερικούς χώρους εκεί κοντά για τις μέρες με κακοκαιρία. Δίνει και ένα email επικοινωνίας.
Στον χάρτη με τις δια ζώσης συναντήσεις της ομάδας, με πορτοκαλί σημειώνονται τα μέρη όπου δεν υπάρχει ακόμη ενεργή συνάντηση, αλλά ένα ή περισσότερα μέλη έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να ξεκινήσουν μία. Σε αυτή την κατηγορία βρίσκεται και η Ελλάδα.
«Αυτή τη στιγμή υπάρχει ενδιαφέρον για την έναρξη μιας δια ζώσης συνάντησης στην Αθήνα», επιβεβαιώνει το ITAA μιλώντας στο WIRED Greece μέσω email.
Για να στηθεί μια συνάντηση δεν χρειάζεται κάποια έγκριση από πάνω. «Οποιοσδήποτε μπορεί να ξεκινήσει μια συνάντηση του ITAA», εξηγεί η ομάδα. Αρκούν δύο ή περισσότεροι άνθρωποι που αναζητούν βοήθεια. Η ομάδα δίνει πληροφορίες και υλικό και, μόλις κλειδώσουν οι λεπτομέρειες, η συνάντηση μπαίνει στο site.
Το ITAA ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2017. Τα πρώτα μέλη είχαν γνωριστεί σε μια άλλη ομάδα αλληλοβοήθειας, κατάλαβαν ότι είχαν σοβαρό πρόβλημα με την καταναγκαστική χρήση ίντερνετ και τεχνολογίας και αποφάσισαν να στηρίξουν το ένα το άλλο. Ζούσαν σε διαφορετικά σημεία του κόσμου, οπότε οι πρώτες συναντήσεις έγιναν από το τηλέφωνο. Τον πρώτο χρόνο υπήρχαν δύο τηλεφωνικές συναντήσεις την εβδομάδα με μια χούφτα μέλη, και μία δια ζώσης στο Μπέλβιου της πολιτείας της Ουάσιγκτον.
Οι περισσότερες συναντήσεις διαρκούν μία ώρα. Ένας συντονιστής ανοίγει την κουβέντα, και στη συνέχεια μιλά όποιος θέλει, για το πώς είναι ή για το τι τον έφερε εκεί. Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να μιλήσει.
Σήμερα η ομάδα είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα στο Κολοράντο. Κεντρικό μητρώο μελών δεν υπάρχει. Σύμφωνα με όσα είπε στο WIRED Greece, τον Σεπτέμβριο του 2025 το ITAA ανακοίνωσε σχεδόν 150 online και δια ζώσης συναντήσεις, που συνδέουν χιλιάδες μέλη σε όλο τον κόσμο. Γίνονται στα αγγλικά, τα ισπανικά, τα αραβικά, τα γερμανικά, τα ρωσικά, τα γαλλικά, τα ολλανδικά, τα πορτογαλικά, τα εβραϊκά και τα πολωνικά. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για κάποια συνάντηση στα ελληνικά.
Οι περισσότερες συναντήσεις διαρκούν μία ώρα. Ένας συντονιστής ανοίγει την κουβέντα, και στη συνέχεια μιλά όποιος θέλει, για το πώς είναι ή για το τι τον έφερε εκεί. Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να μιλήσει.
Η ίδια σελίδα αναφέρει κάτι που ακούγεται αντιφατικό: ότι οι online συναντήσεις βοηθούν τα μέλη να περνούν, τελικά, λιγότερο χρόνο στην οθόνη.
Το ITAA είναι «πρόγραμμα αποχής και όχι πρόγραμμα μετριοπάθειας», λέει η ομάδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα μέλη κόβουν το ίντερνετ: δεν υπάρχει καθολικός ορισμός της νηφαλιότητας μέσα στην ομάδα.
Κάθε μέλος εντοπίζει ποιες συμπεριφορές είναι καταναγκαστικές και καταστροφικές για το ίδιο. Αυτές είναι οι «bottom lines»: συμπεριφορές που, όταν τις ξεκινήσεις, δεν σταματάς, και όταν σταματήσεις, δεν μπορείς να μείνεις μακριά τους. Για κάποιον μπορεί να είναι τα social media, για άλλον το streaming, το gaming, οι ειδήσεις ή τα online ψώνια. «Δεν υπάρχει ενιαίος ορισμός για το τι ακριβώς πρέπει να αποφεύγει κάθε μέλος», εξηγεί η ομάδα, «αφού οι εθιστικές συμπεριφορές των μελών δεν είναι απαραίτητα ίδιες».
Τα εργαλεία περιλαμβάνουν έναν «ανάδοχο», δηλαδή ένα πιο έμπειρο μέλος που καθοδηγεί, τηλεφωνήματα σε άλλα μέλη, διάβασμα, διαλογισμό.
Η βάση του προγράμματος είναι τα Δώδεκα Βήματα των Ανώνυμων Αλκοολικών, προσαρμοσμένα με την άδειά τους. Το ITAA διευκρινίζει ότι η άδεια αυτή δεν σημαίνει ότι συνδέεται με τους ΑΑ. Το πρώτο βήμα είναι η παραδοχή ότι τα μέλη είναι «ανίσχυρα απέναντι στο ίντερνετ και την τεχνολογία» και ότι η ζωή τους «έχει γίνει αδιαχείριστη». Το τελευταίο είναι η μεταφορά του μηνύματος σε άλλους εθισμένους.
Ανάμεσα υπάρχει μια «Ανώτερη Δύναμη», όπως σε πολλά προγράμματα αυτού του τύπου. Κάθε μέλος μπορεί να επιλέξει όποια αντίληψη της Ανώτερης Δύναμης το βοηθά περισσότερο.
Η μόνη προϋπόθεση για να γίνει κάποιος μέλος είναι η επιθυμία να σταματήσει την καταναγκαστική χρήση. Κάθε ομάδα πρέπει να αυτοχρηματοδοτείται και αρνείται εξωτερικές δωρεές, ενώ η ομάδα «ούτε καταδικάζει ούτε επιδοκιμάζει καμία συγκεκριμένη τεχνολογία».
Όριο ηλικίας δεν υπάρχει. «Η ομάδα περιλαμβάνει ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και υπόβαθρων», λέει, χωρίς όμως να κρατά στατιστικά.
Στη λίστα με όσα καλύπτει το ITAA υπάρχει και ο εθισμός στην τεχνητή νοημοσύνη, δίπλα στα social media, το gaming, τις εφαρμογές γνωριμιών και την πορνογραφία. Η ομάδα έχει ξεχωριστή σελίδα για το θέμα. Ορίζει τον εθισμό στο AI ως την καταναγκαστική και επιβλαβή χρήση εφαρμογών που βασίζονται σε τεχνητή νοημοσύνη και γράφει ότι, όσο καινούργια κι αν είναι η τεχνολογία, μπορεί κανείς να εθιστεί σε αυτήν όπως σε κάθε άλλη ψηφιακή συμπεριφορά.
Ένα που περιγράφουν τα μέλη που αναγνωρίζουν τον εαυτό τους εκεί είναι γνώριμο: χρησιμοποιούσαν εφαρμογές AI περισσότερη ώρα απ’ όση σκόπευαν, παρά τις προσπάθειες να ελέγξουν ή να περιορίσουν τη χρήση.
Το ITAA, σύμφωνα με όσα μας είπε, αναγνωρίζει την καταναγκαστική χρήση AI ως μία μορφή εθισμού στο ίντερνετ και την τεχνολογία. Δεν μπορεί όμως να πει αν εμφανίζεται όλο και πιο συχνά στις συναντήσεις, γιατί δεν συγκεντρώνει πληροφορίες για όσα συζητούν τα μέλη.
Ο γενικός «εθισμός στο ίντερνετ» δεν είναι επίσημη ιατρική διάγνωση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εντάξει στη διεθνή ταξινόμηση νόσων ICD-11 τη διαταραχή gaming, με τρία βασικά γνωρίσματα: απώλεια ελέγχου, προτεραιότητα στο παιχνίδι έναντι άλλων ενδιαφερόντων και συνέχιση παρά τις αρνητικές συνέπειες. Το αμερικανικό διαγνωστικό εγχειρίδιο DSM-5 κατατάσσει τη διαταραχή gaming στο ίντερνετ στις καταστάσεις που χρειάζονται περαιτέρω έρευνα.
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για τον εθισμό στο διαδίκτυο αφορά κυρίως τα παιδιά.
Το ITAA προτείνει ένα ερωτηματολόγιο δέκα ερωτήσεων: αν μπαίνεις για κάτι γρήγορο και ανακαλύπτεις ότι πέρασαν ώρες, αν παραμελείς τον ύπνο ή το φαγητό, αν κρύβεις πόσο χρόνο περνάς online, αν νιώθεις ενοχή ή ντροπή. Όποιος απαντά «ναι» σε αρκετές, ενθαρρύνεται να αναζητήσει στήριξη.
Το ITAA χρησιμοποιεί τη λέξη «addiction» ως περιγραφή του προβλήματος και βάση αυτοβοήθειας. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος που αναγνωρίζει τον εαυτό του στο ερωτηματολόγιο έχει λάβει κλινική διάγνωση.
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για τον εθισμό στο διαδίκτυο αφορά κυρίως τα παιδιά.
Μέχρι να βρεθούν οι πρώτοι δύο, η σελίδα της Αθήνας έχει ένα email, έναν σταθμό του μετρό και ένα σχέδιο για όταν βρέχει. Ένα URL που ψάχνει ανθρώπους για να συναντηθούν offline.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
