Αρχίζει η τεχνητή νοημοσύνη να μοιάζει με τον ηλεκτρισμό; Αυτή είναι μία από τις αναλογίες που χρησιμοποίησε ο Άρθουρ Μενς, συνιδρυτής και CEO της γαλλικής Mistral AI, μιλώντας στο AI Everything στο Άμπου Ντάμπι.
Και την εξήγησε με όρους που αφορούν την εξάρτηση που δημιουργείται. «Είναι μια τεχνολογία που θεωρώ ότι, από τη φύση της, μοιάζει πολύ με τον ηλεκτρισμό». Αυτό σημαίνει, κατά τον ίδιο, ότι κάθε χώρα και κάθε επιχείρηση χρειάζεται τη δική της στρατηγική εφοδιασμού: ποια τεχνολογία χρησιμοποιεί, από ποιον την προμηθεύεται και τι θα συμβεί αν αυτός ο προμηθευτής δεν είναι διαθέσιμος.
Η Mistral AI αποτελεί τη σημαντικότερη ευρωπαϊκή απόπειρα να υπάρξει ένας μεγάλος παίκτης στα προηγμένα μοντέλα έξω από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Λόγω της θέσης του, ο Μενς βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Η Mistral AI αποτελεί τη σημαντικότερη ευρωπαϊκή απόπειρα να υπάρξει ένας μεγάλος παίκτης στα προηγμένα μοντέλα έξω από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Κι από τη σκηνή του συνεδρίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο νεαρός Γάλλος επιχειρηματίας επέμεινε ότι «η τεχνολογική κυριαρχία (AI sovereignty) είναι ένα παγκόσμιο ζήτημα».
Όταν ρωτήθηκε σχετικά, ο Μενς την περιέγραψε μέσα από τρεις βασικές προϋποθέσεις: επιχειρησιακή συνέχεια, έλεγχο της πνευματικής ιδιοκτησίας και προσιτό κόστος.
Η πρώτη γίνεται κρίσιμη όταν το AI παύει να χρησιμοποιείται για περιφερειακές εργασίες και περνά στον πυρήνα μιας επιχείρησης. Ο Μενς έδωσε το παράδειγμα πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης (AI agents) που θα μπορούσαν να λειτουργούν ακόμη και σε εγκαταστάσεις εξόρυξης πετρελαίου. Σε μια τέτοια περίπτωση «θέλεις να είσαι βέβαιος ότι αυτό που έχεις αναπτύξει δεν πρόκειται να απενεργοποιηθεί μέσα σε μια νύχτα εξαιτίας κάποιας ρύθμισης, της συμπεριφοράς μιας ξένης χώρας ή μιας συγκεκριμένης εταιρείας».
Το δεύτερο ζήτημα είναι τα δεδομένα. Για να υπάρξει πραγματική απόδοση από τις επενδύσεις στο AI, «οι agents πρέπει συχνά να δουλεύουν πολύ κοντά στα πολυτιμότερα δεδομένα μιας εταιρείας: την πνευματική ιδιοκτησία της, την έρευνα και ανάπτυξη δεκαετιών, τη γνώση πάνω στην οποία έχει χτίσει την αξία της». Η επιλογή είναι καθοριστική: είτε φέρνεις το μοντέλο κοντά στα δεδομένα και διατηρείς τον έλεγχο είτε στέλνεις τα δεδομένα σε ένα κεντρικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που ελέγχεται από άλλον.
Το τρίτο είναι το κόστος. Ένας κεντρικός πάροχος μπορεί να αλλάξει τις τιμές του και, όταν η χρήση γίνεται μαζική, η οικονομική εξάρτηση αποκτά διαφορετικές διαστάσεις. «Στην ενέργεια θέλεις βιωσιμότητα, ασφάλεια εφοδιασμού και προσιτό κόστος. Αν κοιτάξεις τι είναι το AI, είναι πολύ συγκρίσιμο».
Σύμφωνα με τον Μενς, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χώρα πρέπει να κατασκευάσει μόνη της ολόκληρη την αλυσίδα της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά ακριβώς το αντίθετο: Πρέπει να γνωρίζει σε ποια σημεία της αλυσίδας οφείλει να έχει δικές της δυνατότητες και πού μπορεί να συνεργάζεται με άλλους. «Η κυριαρχία έχει να κάνει με τη διαπραγματευτική ισχύ. Δεν πρόκειται ποτέ μια χώρα να μπορεί να πει ότι είναι σε θέση να καλύψει μόνη της ολόκληρη την αλυσίδα αξίας». Για τον ίδιο, το ζητούμενο είναι «να εντοπίσεις τα σημεία στα οποία μπορείς να είσαι ισχυρός και να επενδύσεις σε αυτά».
Η ίδια λογική ισχύει για τις επιχειρήσεις. «Δεν θέλεις να εξαρτάσαι από έναν μόνο προμηθευτή chip, δεν θέλεις να εξαρτάσαι από έναν μόνο προμηθευτή μοντέλων». Χρειάζεσαι διαφορετικές επιλογές, ώστε μια γεωπολιτική κρίση, ένα ενεργειακό πρόβλημα ή μια διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα να μη σε αφήσει χωρίς εναλλακτική. «Το AI θα πρέπει, κατά μία έννοια, να αντιμετωπίζεται ως στρατηγικό αγαθό, του οποίου θέλεις να διασφαλίσεις τον εφοδιασμό».
Η τεχνολογική κυριαρχία αποκτά αναπόφευκτα γεωπολιτική διάσταση όταν η παγκόσμια κούρσα του AI περιγράφεται όλο και περισσότερο ως αναμέτρηση δύο πόλων. «Οι ΗΠΑ και η Κίνα παρουσιάζουν ουσιαστικά δύο στρατόπεδα. Και οι δύο αντιμετωπίζουν το AI ως έναν τρόπο οικοδόμησης υπεροχής». Για τις οικονομίες που δεν θέλουν να βρεθούν εγκλωβισμένες ανάμεσα στις δύο δυνάμεις, ο ίδιος βλέπει «τεράστια επιθυμία και τεράστια ανάγκη για εναλλακτικούς προμηθευτές τεχνολογίας».
Σε αυτό το σημείο υπογράμμισε ότι υπάρχει κοινό συμφέρον ανάμεσα στην Ευρώπη και τις χώρες του Κόλπου. Οι δύο περιοχές «χρειάζονται πρόσβαση σε τεχνολογία και πνευματική ιδιοκτησία, δυνατότητα παραγωγής δικών τους μοντέλων, συστήματα που κατανοούν γλώσσες πέρα από τα αγγλικά και στρατηγικές δυνατότητες σε τομείς όπως η άμυνα και η κυβερνοασφάλεια. Κυρίως, θέλουν να μπορούν να αποκτούν αυτές τις δυνατότητες με τρόπο που να μην εξαρτάται ειδικά από τις ΗΠΑ και την Κίνα».
Ο Μενς απέρριψε την άποψη ότι η Ευρώπη έχει ήδη χάσει την κούρσα. «Η αφήγηση ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να ανταγωνιστεί δεν είναι αληθινή», τόνισε και συμπλήρωσε: «εφόσον υπάρχουν ταλέντο και πρόσβαση σε κεφάλαια, ευρωπαϊκές εταιρείες μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικές».
Η κυριαρχία, επισήμανε, δεν τελειώνει στα κέντρα δεδομένων και στους ημιαγωγούς. «Υπάρχει κι ένα στοιχείο πολιτισμικής κυριαρχίας. Τα μοντέλα που κατασκευάζονται στις ΗΠΑ είναι πολύ αγγλοκεντρικά και χάνουν αποχρώσεις άλλων κοινωνιών και γλωσσών».
Έδωσε το παράδειγμα της δουλειάς της Mistral με το Μαρόκο για την ανάπτυξη ενός μοντέλου προσαρμοσμένου στην περιοχή. Όπως είπε, χρειάστηκε ειδική συλλογή δεδομένων, τόσο σε κείμενο όσο και σε ήχο. Και υποστήριξε ότι «η κατανόηση των πολιτισμικών αποχρώσεων είναι σημαντική για τα κράτη που εξυπηρετούν τους πολίτες τους, αλλά και για τις επιχειρήσεις που πρέπει να καταλαβαίνουν τους δικούς τους πελάτες».
Πίσω από όλα αυτά βρίσκεται το τεράστιο κύμα επενδύσεων σε κέντρα δεδομένων, chip και υπολογιστική ισχύ. Ο επικεφαλής της Mistral δεν θεωρεί ότι το βασικό πρόβλημα είναι το αυξημένο κόστος κεφαλαίου, αλλά εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού κόστους μιας υπολογιστικής συστοιχίας βρίσκεται στην ίδια την επένδυση και κυρίως στους ημιαγωγούς.
Η πραγματική αβεβαιότητα βρίσκεται αλλού: στο πόσο γρήγορα οι επιχειρήσεις θα υιοθετήσουν την τεχνητή νοημοσύνη κι αν αυτή η υιοθέτηση θα δημιουργήσει πραγματική οικονομική ανάπτυξη. «Στο τέλος της ημέρας, το είδος των υποδομών που αναπτύσσουμε εξαρτάται από τις επιχειρήσεις που υιοθετούν την τεχνολογία και δημιουργούν ανάπτυξη». Κι έβαλε έναν αστερίσκο: «Αν δεν δημιουργήσει ανάπτυξη, αν απλώς αντικαταστήσει θέσεις εργασίας, δεν πρόκειται να υπάρξει αυτή η αφθονία που χτίζουμε».
Για τον Μενς, το στοίχημα δεν είναι μόνο αν η Ευρώπη μπορεί να κατασκευάσει ανταγωνιστικά μοντέλα ή αν ο Κόλπος μπορεί να χτίσει αρκετά κέντρα δεδομένων. Είναι αν χώρες και επιχειρήσεις θα μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν το AI χωρίς να παραδώσουν σε έναν μόνο προμηθευτή τον έλεγχο της υποδομής, των δεδομένων και του κόστους τους.
«Έχεις επιλογές, έχεις διαπραγματευτική ισχύ και ξέρεις πως, ό,τι κι αν συμβεί, δεν εξαρτάσαι από τους προμηθευτές σου. Η κυριαρχία είναι ζήτημα διαπραγματευτικής ισχύος», κατέληξε.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
