Στις 27 Αυγούστου 2026, στο πλαίσιο του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το Κοινωνικό Σχέδιο της Ελλάδας για το Κλίμα – μια επένδυση 4,77 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων στη νέα εποχή της πράσινης μετάβασης.
«Το κοινωνικό σχέδιο της Ελλάδας για το κλίμα σημαίνει θερμότερα σπίτια το χειμώνα και πιο δροσερά το καλοκαίρι, καθαρότερες μεταφορές και πραγματική υποστήριξη για τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις που τη χρειάζονται περισσότερο, ακριβώς όταν τη χρειάζονται», δήλωσε η Roxana Mînzatu, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για τα Κοινωνικά Δικαιώματα, τις Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας και την Ετοιμότητα.
Το WIRED Greece παρακολούθησε την τεχνική παρουσίαση του σχεδίου από αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για να καταλάβει τι ακριβώς θα υλοποιηθεί και ποιους αφορά.
Εντός του 2027, και σε συνεργασία με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, η Ελλάδα θα θέσει σε εφαρμογή το πέμπτο και μεγαλύτερο εθνικό σχέδιο που έχει εγκριθεί μέχρι στιγμής για την προώθηση της καθαρής μετάβασης. Το πρόγραμμα, το οποίο θα διαρκέσει μέχρι το 2032, στοχεύει στην ετήσια μείωση των εκπομπών κατά 811.000 τόνους CO₂e – δηλαδή όλων των αερίων του θερμοκηπίου, όχι μόνο του διοξειδίου του άνθρακα.
Το ελληνικό Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα λειτουργεί ως πρόσθετος μηχανισμός απορρόφησης των κοινωνικών κραδασμών που προκύπτουν από τη μετάβαση στο νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.
Από τα συνολικά 4,77 δισ. ευρώ, τα 3,57 δισ. ευρώ θα προέλθουν από κοινοτικούς πόρους της ΕΕ, ενώ τα 1,2 δισ. ευρώ από μηχανισμούς εθνικής συγχρηματοδότησης. Το σχέδιο καλείται να απορροφήσει τις πιέσεις που δημιουργεί το ανανεωμένο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ2/EU ETS 2).
Με ημερομηνία έναρξης τον Ιανουάριο του 2028, το ETS 2 αποτελεί τον μηχανισμό της ΕΕ που «βάζει τιμή» στη ρύπανση, υποχρεώνοντας τις βιομηχανίες να περιορίσουν τις εκπομπές αερίων.
Με την εκτιμώμενη τιμή άνθρακα να διαμορφώνεται στα 30 € ανά τόνο CO₂e, αναμένεται άμεση οικονομική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά, κυρίως λόγω της αύξησης του κόστους θέρμανσης αλλά και των καυσίμων. Για την καταπολέμηση αυτών των επιπτώσεων, το ΣΕΔΕ2 ήδη προβλέπει μηχανισμούς, όπως το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve – MSR), το οποίο θα ελέγχει τις τιμές και θα εξισορροπεί την προσφορά και ζήτηση των αδειών ρύπανσης.
Εδώ έρχεται το ελληνικό Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα, λειτουργώντας ως πρόσθετος μηχανισμός απορρόφησης των κοινωνικών κραδασμών που προκύπτουν από τη μετάβαση στο νέο σύστημα.
Στόχος είναι η στήριξη 460.000 ευάλωτων νοικοκυριών που εξαρτώνται από τα ορυκτά καύσιμα. Στο πλαίσιο αυτό θα πραγματοποιηθούν 62.000 ανακαινίσεις κατοικιών, θα εγκατασταθούν 200.000 αντλίες θερμότητας και θα κατασκευαστούν 2.800 νέες, ενεργειακά αποδοτικές κοινωνικές κατοικίες, σε συνέργεια με το πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2026». Επιπλέον, προβλέπεται επίδομα θέρμανσης για έως και 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως.
Μια από τις ομάδες που θα λάβει περαιτέρω στήριξη είναι οι φοιτητές: 226 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών, ωφελώντας άμεσα 5.930 ευάλωτους φοιτητές και φοιτήτριες των ελληνικών πανεπιστημίων.
Πέραν των κατοικιών, όμως, οι αναβαθμίσεις στις δημόσιες συγκοινωνίες στοχεύουν να διευκολύνουν ακόμα 300.000 ευάλωτους πολίτες. Αυτό μεταφράζεται ως 200 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία, 22 επιπλέον συρμούς του μετρό της Αθήνας, καθώς και επιδοτούμενη πρόσβαση σε ηλεκτρικά οχήματα για 15.000 άτομα.
«Στόχος είναι ο αριθμός των ευάλωτων νοικοκυριών αλλά και το ύψος των επιδοτήσεων που θα λάβουν να μειώνεται σταδιακά, όσο οι επενδύσεις του έργου θα αποδίδουν καρπούς»
Παράλληλα, το σχέδιο θα βοηθήσει και άτομα με αναπηρίες ή δυσκολίες κινητικότητας, με την παροχή 12.600 ηλεκτρικών αναπηρικών αμαξιδίων και σκούτερ, καθώς και με παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς μετρό. Τέλος, το ποσό ύψους 820 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθεί σε 28.000 μικρές επιχειρήσεις, με σκοπό τη μείωση του ενεργειακού και μεταφορικού τους κόστους αλλά και την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεών τους.
Ένα μέρος των πόρων θα διατεθεί και για τεχνική βοήθεια, δηλαδή τη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών υλοποίησης. Σε κάθε περίπτωση, η δομή του σχεδίου ακολουθεί τη φιλοσοφία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) – η χώρα μας θα υποβάλλει στην Ευρωπαική Επιτροπή αίτημα για την πρώτη πληρωμή μόλις ξεκινήσει η υλοποίηση και επιτευχθούν συγκεκριμένα ορόσημα.
Τέλος, όπως και με το ΤΑΑ, θα υπάρχει δυνατότητα αναθεώρησης του σχεδίου, μετά την πρώτη αξιολόγηση της Επιτροπής. «Στόχος είναι ο αριθμός των ευάλωτων νοικοκυριών αλλά και το ύψος των επιδοτήσεων που θα λάβουν να μειώνεται σταδιακά, όσο οι επενδύσεις του έργου θα αποδίδουν καρπούς», δήλωσε μια αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο τέλος της παρουσίασης.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
