Αν με ρωτούσε κάποιος πριν από λίγα χρόνια ποιος άνθρωπος δεχόταν τα περισσότερα τηλεφωνήματά μου μέσα στη μέρα, η απάντηση θα ήταν εύκολη: η μαμά μου.
«Πόσο λάδι βάζω στα φασολάκια;»
«Με τι καθαρίζει ο φούρνος;»
«Τι έγγραφα χρειάζομαι για να βγάλω την πρώτη μου χρεωστική κάρτα;»
«Ο κινητήρας κάνει έναν περίεργο ήχο. Να το οδηγήσω ή όχι;»
Δεν υπήρχε σχεδόν καμία απορία, μικρή ή μεγάλη, που να μη μετατρεπόταν σε τηλεφώνημα. Και η αλήθεια είναι πως αυτή η διαδικασία δεν είχε μόνο πρακτική αξία. Μέσα από τις απαντήσεις της μάθαινα πώς να ζω μόνος μου. Η εμπειρία της γινόταν σιγά σιγά και δική μου.
Κάπου εκεί εμφανίστηκε το AI. Στην αρχή ήταν μια περιέργεια. Μετά έγινε συνήθεια. Και σήμερα, πριν σηκώσω το τηλέφωνο, ανοίγω το ChatGPT.
Η μαμά μου πιθανότατα χαίρεται που δεν τη ρωτάω πλέον κάθε μισή ώρα πώς βράζουν οι φακές. Εγώ όμως συνειδητοποιώ ότι έχω αντικαταστήσει μια ανθρώπινη σχέση με ένα εργαλείο που απαντάει αμέσως, δεν κουράζεται ποτέ και δεν μου λέει «ψάξ’ το λίγο μόνος σου».
Ελπίζω να μη φτάσουμε ποτέ στο σημείο όπου, επειδή μπορούμε να ρωτήσουμε τα πάντα μια μηχανή, θα ξεχάσουμε ότι μερικές φορές η πραγματική αξία μιας απάντησης δεν βρίσκεται στην πληροφορία, αλλά στον άνθρωπο που την δίνει.
Το πιο χαρακτηριστικό περιστατικό συνέβη πριν από λίγες εβδομάδες. Μετά από ένα summer internship στην Αθήνα, βρέθηκα με φίλους σε ένα κτήμα έξω από τη Θεσσαλονίκη. Ξαφνικά έπρεπε να κλαδέψουμε ένα αναρριχώμενο αμπέλι. Κανείς μας δεν είχε ιδέα από γεωπονία.
Έβγαλα το κινητό.
Το AI δεν μου είπε μόνο ποια κλαδιά να κόψω. Αναγνώρισε το φυτό, εξήγησε τη λογική του κλαδέματος και, σαν να μη έφτανε αυτό, μου πρότεινε να μαζέψω και αμπελόφυλλα όσο ήταν ακόμη τρυφερά. Λίγες ώρες αργότερα φτιάχναμε ντολμαδάκια.
Εκεί κατάλαβα κάτι. Η δημιουργική χρήση του AI δεν είναι απαραίτητα να φτιάξει μια εικόνα ή να γράψει ένα τραγούδι. Είναι να συνδέει πληροφορίες που εγώ δεν θα σκεφτόμουν να ενώσω. Να μετατρέπει μια απορία σε μια ολόκληρη εμπειρία.
Αυτό όμως είναι και το σημείο που αρχίζω να προβληματίζομαι. Γιατί κάθε φορά που ζητάω από το AI μια συμβουλή, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτή η συμβουλή να ήταν κάποτε η δουλειά κάποιου ανθρώπου. Του ταξιδιωτικού πράκτορα. Του personal tutor. Του interior designer. Του λογιστή. Του διατροφολόγου. Του μουσικού. Του copywriter. Ή ακόμη και του ανθρώπου που απλώς ήξερες ότι θα πάρεις ένα τηλέφωνο για να τον ρωτήσεις. Το AI μπορεί να είναι personal stylist, fitness coach, travel planner ή σύμβουλος καριέρας. Μπορεί να εξοικονομεί χρόνο και χρήματα και να δίνει πρόσβαση σε γνώσεις που μέχρι χθες κόστιζαν ακριβά. Ταυτόχρονα, όμως, αντικαθιστά μικρές ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις που ούτε καν είχαμε συνειδητοποιήσει ότι είχαν αξία.
Και γι’ αυτό θεωρώ σημαντικό το γεγονός ότι η Ευρώπη προσπαθεί πλέον να θέσει όρια μέσα από το AI Act. Όχι για να σταματήσει την καινοτομία, αλλά για να θυμίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να λειτουργεί ως εργαλείο στην υπηρεσία του ανθρώπου και όχι ως υποκατάστατό του.
Δεν πιστεύω ότι το AI είναι ούτε φίλος ούτε εχθρός. Είναι ίσως ο πιο ικανός βοηθός που είχα ποτέ. Μου έχει μάθει πράγματα, μου έχει λύσει προβλήματα και, ναι, έχει γλιτώσει τη μαμά μου από δεκάδες τηλεφωνήματα.
Ελπίζω μόνο να μη φτάσουμε ποτέ στο σημείο όπου, επειδή μπορούμε να ρωτήσουμε τα πάντα μια μηχανή, θα ξεχάσουμε ότι μερικές φορές η πραγματική αξία μιας απάντησης δεν βρίσκεται στην πληροφορία, αλλά στον άνθρωπο που την δίνει.
Θεωρώ ότι αυτό είναι το πιο δημιουργικό πράγμα που μου έχει προσφέρει το AI: όχι επειδή μου έμαθε να κλαδεύω ένα αμπέλι ή να μαγειρεύω ντολμαδάκια, αλλά επειδή με έκανε να αναρωτηθώ πόσοι άνθρωποι της καθημερινότητάς μου έχουν ήδη αντικατασταθεί από μια οθόνη.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
