Αυτή τη στιγμή, η tech βιομηχανία ζει σε μια διαρκή κατάσταση πυρετού. Δισεκατομμύρια δολάρια ρέουν καθημερινά προς τα data centers, οι μετοχές των εταιρειών μικροτσιπ σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Στο πλαίσιο αυτό, ένας όρος που ακούγεται όλο και πιο πολύ είναι το AGI, δηλαδή Artificial General Intelligence ή Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη.
Πολλοί επιστήμονες προσπαθούν να φτάσουν στο AGI, αλλά δεν είναι μόνο τεχνολογικός στόχος. Είναι και ένας όρος για τον οποίο οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της βιομηχανίας διαφωνούν ως προς τον ορισμό και το πόσο κοντά βρισκόμαστε στην επίτευξή του.
To AGI πρακτικά, σημαίνει ένα σύστημα λογισμικού που μπορεί να κατανοήσει, να μάθει, να προσαρμοστεί και να εκτελέσει οποιαδήποτε πνευματική εργασία μπορεί να φέρει εις πέρας ένας άνθρωπος.
Αν τελικά το πετύχουν, δεν θα πρόκειται απλώς για το επόμενο τεχνολογικό άλμα. Οι υποστηρικτές του AGI πιστεύουν ότι θα μπορούσε να αποτελέσει το σημαντικότερο επιστημονικό επίτευγμα στην ιστορία του ανθρώπου, ενώ οι επικριτές του το θεωρούν μια υπόσχεση που ίσως απέχει ακόμη δεκαετίες από την πραγματικότητα και που ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες για την ανθρωπότητα.
Πώς φτάσαμε όμως από τα chatbots στην επιδίωξη μιας «ψηφιακής υπερ-διάνοιας» και πόσο κοντά είμαστε τελικά στο να τη δούμε να γίνεται πραγματικότητα;
– Τι ακριβώς είναι το AGI;
Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν συμφωνεί απόλυτα στο τι ακριβώς συνιστά AGI. Για κάποιους αρκεί ένα σύστημα που μπορεί να εκτελεί τις περισσότερες γνωστικές εργασίες καλύτερα από τον μέσο άνθρωπο. Για άλλους απαιτείται πλήρης ανθρώπινη κατανόηση, αυτονομία και προσαρμοστικότητα.
Σήμερα, η τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιούμε θεωρείται «Στενή» (Narrow AI). Αυτό σημαίνει ότι ένα μοντέλο μπορεί να είναι κορυφαίο στο να γράφει ποίηση, να αναγνωρίζει όγκους σε ακτινογραφίες ή να παίζει σκάκι, αλλά δεν μπορεί να κάνει τίποτα άλλο πέρα από αυτό για το οποίο εκπαιδεύτηκε.
Το AGI είναι το επόμενο επίπεδο. Πρόκειται για μια θεωρητική μορφή AI που διαθέτει γενική νοημοσύνη.
Πρακτικά, σημαίνει ένα σύστημα λογισμικού που μπορεί να κατανοήσει, να μάθει, να προσαρμοστεί και να εκτελέσει οποιαδήποτε πνευματική εργασία μπορεί να φέρει εις πέρας ένας άνθρωπος.
Ένα AGI, θεωρητικά, θα μπορεί να διαβάσει ένα βιβλίο ιατρικής και να κάνει διάγνωση, να μάθει να οδηγεί ένα φορτηγό κοιτάζοντας βίντεο, και ταυτόχρονα να συνθέτει μουσική ή να αναπτύσσει μια δική του επιχειρηματική στρατηγική. Να μεταφέρει γνώσεις και δεξιότητες από ένα πεδίο σε ένα άλλο χωρίς να χρειάζεται εξειδικευμένη επανεκπαίδευση.
– Πώς ξεκίνησε η αναζήτηση και η εμμονή;
Η ιδέα μιας μηχανής με ανθρώπινο μυαλό δεν είναι νέα. Γεννήθηκε μαζί με την ίδια την πληροφορική τη δεκαετία του 1950, από πρωτοπόρους όπως ο Alan Turing. Ωστόσο, για δεκαετίες, το AGI ανήκε αποκλειστικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.
Η αναβίωση του ζητήματος ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 2010. Η ίδρυση εργαστηρίων όπως η DeepMind (που εξαγοράστηκε από την Google) και η OpenAI έγινε με βασικό σκοπό τη δημιουργία του AGI.
Όταν η OpenAI κυκλοφόρησε το ChatGPT στα τέλη του 2022, ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) δεν είναι απλώς μηχανές αναζήτησης, αλλά η «πρώτη σπίθα» που έδωσε σε πολλούς ερευνητές και επενδυτές την αίσθηση ότι ο δρόμος προς τη γενική νοημοσύνη ίσως είναι πιο σύντομος απ’ όσο θεωρούσαν.
– Πόσο κοντά είμαστε;
Εδώ οι απόψεις διίστανται, αλλά το χρονοδιάγραμμα έχει συμπιεστεί. Εκεί που οι επιστήμονες μιλούσαν κάποτε για το «μακρινό 2050», σήμερα οι προβλέψεις είναι πολύ πιο επιθετικές.
Στο στρατόπεδο των αισιόδοξων (ή βιαστικών) βρίσκονται ο Sam Altman (CEO της OpenAI) και ο Elon Musk. Και οι δυο έχουν δηλώσει επανειλημμένα ότι το AGI θα μπορούσε να είναι εδώ μέσα στα επόμενα χρόνια – κάποιοι μιλούν ακόμη και για το τέλος της δεκαετίας του 2020. Μοντέλα με προηγμένες ικανότητες λογικής θεωρούνται τα πρώτα σκαλοπάτια.
Στο στρατόπεδο των σκεπτικιστών, από την άλλη, βρίσκονται κορυφαίοι επιστήμονες, όπως ο Yann LeCun, επικεφαλής AI της Meta. Υποστηρίζουν ότι τα σημερινά LLMs δεν πρόκειται να φτάσουν ποτέ σε πραγματικό AGI, γιατί απλώς προβλέπουν την επόμενη λέξη χωρίς να κατανοούν πραγματικά τον φυσικό κόσμο. Κατά την άποψή τους, χρειαζόμαστε μια εντελώς νέα αρχιτεκτονική που μπορεί να πάρει δεκαετίες.
– Τι λένε οι υποστηρικτές και τι οι επικριτές;
Η συζήτηση γύρω από το AGI είναι τεχνική, αλλά ταυτόχρονα και υπαρξιακή.
Οι υποστηρικτές του, όπως η ηγεσία της OpenAI και της Google DeepMind, πιστεύουν σε ένα ουτοπικό όραμα, ότι το AGI θα λύσει τα άλυτα προβλήματα της ανθρωπότητας. Φαντάσου έναν «ψηφιακό Einstein» που εργάζεται 24/7 για να βρει τη θεραπεία για τον καρκίνο, να λύσει την κλιματική κρίση ή να σχεδιάσει νέα, υπερ-αποδοτικά υλικά.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν έντονες προειδοποιήσεις για το λεγόμενο «υπαρξιακό ρίσκο». Αν μια μηχανή γίνει εξυπνότερη από τον άνθρωπο και αποκτήσει τη δυνατότητα να βελτιώνει τον εαυτό της αυτόματα, θα μπορούσε γρήγορα να περάσει σε επίπεδο Superintelligence (Υπερ-νοημοσύνης).
Αν οι στόχοι αυτού του συστήματος δεν είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένοι με τους δικούς μας (το λεγόμενο alignment problem), οι συνέπειες για το ανθρώπινο είδος μπορεί να είναι μοιραίες. Επιπλέον, η γεωπολιτική κούρσα για το ποια χώρα, ΗΠΑ ή Κίνα, θα το αναπτύξει πρώτη, θυμίζει επικίνδυνα τον ψυχροπολεμικό ανταγωνισμό για την πυρηνική βόμβα.
