Η Αλβανία ταράσσεται εδώ και αρκετές ημέρες από έντονες διαμαρτυρίες με επίκεντρο μια σειρά πολυτελών θέρετρων που σχεδιάζεται να κατασκευαστούν κατά μήκος της ακτής της Αδριατικής, με την υποστήριξη του γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, Jared Kushner, καθώς και μιας σειράς αμφιλεγόμενων προσώπων και εταιρειών.
Οι διαδηλωτές κατηγορούν την κυβέρνηση ότι δεν χειρίστηκε το ζήτημα με διαφάνεια, δεδομένου ότι δεν πραγματοποιήθηκε καμία δημόσια διαβούλευση. Ωστόσο, υπάρχει και μια ισχυρή περιβαλλοντική διάσταση πίσω από τις διαμαρτυρίες, δεδομένου ότι το σχέδιο αφορά προστατευόμενες περιοχές όπως η λιμνοθάλασσα της Νάρτα και το νησί Σαζάν. Στην πλατεία, εκτός από φουσκωτά φλαμίνγκο, είναι ορατές και παλαιστινιακές σημαίες, καθώς οι εταιρείες που εμπλέκονται στο έργο έχουν επίσης συνδέσεις με το Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα, ωστόσο, επιμένει στην ανάγκη προσέλκυσης ξένων επενδύσεων στο πλαίσιο της πορείας της Αλβανίας προς την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το πολυτελές θέρετρο
Από τον περασμένο Απρίλιο, μπουλντόζες ξεριζώνουν δέντρα και στήνουν φράχτες από συρματόπλεγμα στις παραλίες γύρω από το Δέλτα του Βιόσα, τον τελευταίο άγριο ποταμό της Ευρώπης. Η περιοχή, που βρίσκεται στη νότια Αλβανία κοντά στην πόλη της Αυλώνας, είναι ένα από τα τελευταία καταφύγια της μεσογειακής φώκιας και φιλοξενεί εκατοντάδες πουλιά, πολλά από τα οποία απειλούνται με εξαφάνιση. Γι’ αυτό το Ζβέρνεκ αποτελεί φυσικό καταφύγιο ανώτατης αξίας για τη χώρα και θεωρείται μία από τις πιο παρθένα περιοχές της Ευρώπης.
Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Έντι Ράμα μείωσε την έκταση της προστατευόμενης περιοχής κατά περίπου 5.000 εκτάρια και περιόρισε το επίπεδο προστασίας, ανοίγοντας τον δρόμο για τη χορήγηση αδειών για νέες κατασκευές. Τα επόμενα χρόνια, η κυβέρνηση προώθησε και άλλα νομοθετικά μέτρα που χαλάρωσαν τους περιορισμούς στις προστατευόμενες περιοχές και απλοποίησαν τις διαδικασίες ανάθεσης έργων σε δημόσια γη. Η άφιξη των μπουλντόζων και η τοποθέτηση περιφράξεων στην περιοχή Ζβέρνεκ αποτελούν μέρος αυτής της διαδικασίας.
Το Εθνικό Συμβούλιο για τη Γη και το Νερό της Αλβανίας (KKTU) ενέκρινε ένα μεγαλεπήβολο έργο ύψους τεσσάρων δισεκατομμυρίων ευρώ για την ανάπτυξη ενός πολυτελούς θέρετρου με ξενοδοχεία, διαμερίσματα, βίλες και μαρίνα. Το σχέδιο εκτείνεται πέρα από αυτή την προστατευόμενη περιοχή, περιλαμβάνοντας επίσης το Σαζάν, το μοναδικό νησί της Αλβανίας, το οποίο είναι εντελώς ακατοίκητο και φιλοξενεί επίσης απειλούμενα είδη φυτών και ζώων.
Το δίκτυο των εμπλεκόμενων εταιρειών
Πίσω από το έργο βρίσκεται μια εταιρεία με έδρα τις Κάτω Χώρες, η Zvernec South Adriatic Development, η οποία συνδέεται με ορισμένους πολυεκατομμυριούχους από το Κατάρ, με Αλβανούς πολίτες με αμφιλεγόμενο ιστορικό και, πάνω απ’ όλα, με τον Jared Kushner, γαμπρό του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως αναφέρει το Balkan Insight, μέρος της έκτασης που αφορά το έργο ανήκει στον Αλβανοαμερικανό επιχειρηματία Artur Shehu, ο οποίος εμπλέκεται σε πολυάριθμες δικαστικές υποθέσεις σχετικά με τις περιουσίες του, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο κατασκευής του μεγαλο-θέρετρου, ενώ εμπλέκεται επίσης σε έρευνα που αφορά τη Sacra Corona Unita, τη μαφία της Απουλίας. Άλλα πρόσωπα που εμπλέκονται είναι ο Alaudin Malaj, ένας πρώην δικαστής που παραιτήθηκε για να αποφύγει έρευνες σχετικά με την προέλευση της περιουσίας του και ο οποίος στο παρελθόν είχε εκδώσει αποφάσεις υπέρ της οικογένειας Shehu, οι οποίες αργότερα ακυρώθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο. Ο γιος του Shefqet Kastrati, ολιγάρχη του Ομίλου Kastrati, εμφανίστηκε επίσης στον ιστότοπο του έργου, ενώ μια άλλη εμπλεκόμενη εταιρεία φαίνεται να ανήκει στους δύο αδελφούς από το Κατάρ, Ramez και Mohamad Al-Khayyat.
Ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Jared Kushner, αποτελεί έτσι το πρόσωπο μιας επιχείρησης που οδηγεί σε πολλές άλλες ξένες εταιρείες offshore και αμφιλεγόμενα πρόσωπα στο αλβανικό πολιτικό τοπίο. Η εταιρεία του Kushner, Affinity Partners, κατέχει επίσης μερίδια σε ισραηλινές εταιρείες, όπως η Phoenix Group, οι οποίες με τη σειρά τους εμπλέκονται στην οικονομία της κατοχής στη Δυτική Όχθη και στα Υψώματα του Γκολάν.
Οι διαμαρτυρίες εντείνονται στην Αλβανία
Στις 30 Μαΐου, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν μπροστά από τους φράχτες της προστατευόμενης περιοχής Ζβέρνεκ για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στο μεγαλεπήβολο έργο κατασκευής του πολυτελούς θέρετρου. Οι ιδιωτικοί φρουροί που είχαν αναπτυχθεί για την προστασία του εργοταξίου αντέδρασαν βίαια, επιτιθέμενοι στους διαδηλωτές και σύροντάς τους μακριά, ενώ η αστυνομία παρέμενε αμέτοχη και παρακολουθούσε. Τις επόμενες ημέρες, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν επίσης στους δρόμους των Τιράνων. Κρατώντας φουσκωτά φλαμίνγκο, σύμβολο της διαμαρτυρίας, δεδομένου του μεγάλου αριθμού αυτών των πουλιών που κατοικούν στη φυσική περιοχή, και παλαιστινιακές σημαίες λόγω των δεσμών των εταιρειών που εμπλέκονται στο έργο με το Ισραήλ, βάδισαν μέχρι την κατοικία του πρωθυπουργού Ράμα, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Κάτω τα χέρια από την Αλβανία».
Ο Aleksandr Trajce, διευθυντής της οργάνωσης «Προστασία και Διατήρηση του Φυσικού Περιβάλλοντος στην Αλβανία» (PPNEA), καταγγέλλει την έλλειψη διαφάνειας στα έργα, τα οποία εγκρίνονται χωρίς καμία δημόσια διαβούλευση και οδηγούν σε αιφνιδιαστικές απαλλοτριώσεις γης. Καταγγέλλει επίσης τον κίνδυνο καταστροφής μιας προστατευόμενης περιοχής που δεν έχει όμοια της ούτε στη χώρα ούτε στην υπόλοιπη Ευρώπη. Μετά τις διαμαρτυρίες, η ειδική αρχή κατά της διαφθοράς της Αλβανίας ανακοίνωσε την έναρξη έρευνας σχετικά με τους νέους νόμους που θεσπίστηκαν τα τελευταία χρόνια για τις προστατευόμενες περιοχές. Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα, ο οποίος τόνισε ότι το έργο του θέρετρου δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, συνεχίζει να υπερασπίζεται αυτού του είδους τις ξένες επενδύσεις στη χώρα, οι οποίες, όπως λέει, είναι απαραίτητες για την προσέλκυση τουρισμού και την τόνωση της αλβανικής οικονομίας ενόψει της επικείμενης ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, εξέδωσε πρόσφατα προειδοποίηση προς τον πρωθυπουργό να τηρήσει τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την προστασία της βιοποικιλότητας και τους κανόνες διαφάνειας στις επενδύσεις.
To άρθρο δημοσιεύθηκε στο WIRED Italy και μεταφράστηκε από τα ιταλικά.
