Το στοίχημα της ενεργειακής αυτονομίας, είναι τεράστιο τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρώπη. Στη χώρα του ήλιου και του ανέμου, που τυχαίνει να ζούμε, υπάρχουν ευκαιρίες. Υπάρχουν, όμως, και προκλήσεις.
Πώς αναβαθμίζονται τα δίκτυα της χώρας μας για να παράγουν καθαρή ενέργεια; Πώς μπορεί η πράσινη καινοτομία να βοηθήσει τις ελληνικές επιχειρήσεις να παραμείνουν ανταγωνιστικές στο μέλλον; Και τι ρόλο παίζει η γεωπολιτική στην ενεργειακή αυτονομία;
Στο αν υπάρχει ένα χαρακτηριστικό ευρωπαϊκό παράδειγμα που θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για την Ελλάδα, ο Υφυπουργός δήλωσε ότι υπάρχουν πολλές καλές ιδέες που «μπορούμε να κλέψουμε», οι οποίες δεν περιορίζονται σε δίκτυα αλλά εκτείνονται και στις υποδομές αποθήκευσης και ψηφιοποίησης.
Με αυτά τα ερωτήματα καταπιάστηκε το πάνελ που άνοιξε το πρώτο flagship event του WIRED Greece, με τίτλο «Autonomy», που έλαβε χώρα στις 17 Ιουνίου του 2026, στο Plexi Space.
Στο πάνελ συμμετείχαν ο Υφυπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Νίκος Τσάφος, η Γενική Διευθύντρια του ΕΛΙΑΜΕΠ, Δρ. Έλενα Λαζάρου, και ο καθηγητής και κάτοχος της έδρας UNESCO για την Πράσινη Καινοτομία και την Κυκλική Οικονομία του ΕΜΠ, Κωνσταντίνος Αραβώσης.
Ο Υφυπουργός ξεκίνησε θέτοντας το πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης στη χώρα μας. Από το 2005 έως το 2024, η Ελλάδα έχει μειώσει τις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα κατά 49% και είναι σήμερα ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας ρεύματος σε όλη την Ευρώπη.
«Η Ελλάδα διαχρονικά είχε ένα μεγάλο έλλειμμα στην ενέργεια. Η μετάβαση στις ΑΠΕ και στο φυσικό αέριο, καθώς και τα υγιή διυλιστήρια και οι αυξημένες εξαγωγές, δείχνουν ότι κάτι θετικό αρχίζει να συμβαίνει με την ενεργεία στη χώρα μας», δήλωσε.
Για τον κ. Αραβώση, η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι κάτι ανεξάρτητο, αλλά θα πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κυκλικής, βιώσιμης και ψηφιακής μετάβασης. «Χρειαζόμαστε αλλαγή σε όλους τους κρίκους της παραγωγικής αλυσίδας», τόνισε. «Το μεγάλο ζητούμενο είναι να μετασχηματιστεί η ελληνική αλλά και η ευρωπαϊκή οικονομία με αυτό το νέο πρότυπο, έτσι ώστε τα απόβλητα μιας βιομηχανίας να μετατρέπονται σε πρώτες ύλες».
Ωστόσο, δεν μπορούμε να μιλάμε για ενεργειακή αυτονομία, χωρίς να λάβουμε υπόψη μας το γεωπολιτικό πλαίσιο. Η Δρ. Λαζάρου δεν έκανε αναφορά μόνο στο Ρωσο-ουκρανικό πόλεμο και τις πιέσεις από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αλλά και στους αφανείς εμφυλίους πολέμους της Υποσαχάριας Αφρικης, όπου βρίσκουμε τις πιο κρίσιμες πρώτες ύλες για την ενεργειακή μετάβαση, όπως το κοβάλκιο, το λίθιο και το μαγγάνιο.
Παράλληλα για να υπάρξει αυτονομία, χρειάζεται ανθεκτικότητα, ασφάλεια των υποδομών αλλά και ένας ισχυρός κυβερνοχώρος, σύμφωνα με την Δρ. Λαζάρου. Η ίδια μετέφερε κάτι που λέει στις 12χρονες ανηψιές της, κι αυτό είναι ότι «πρέπει να είμαστε το μυρμήγκι και όχι ο τζίτζικας: να έχουμε προετοιμαστεί και να έχουμε αποθηκεύσει, έτσι ώστε όταν έρθει μια κρίση να μπορούμε να ανταποκριθούμε».
Στο πλαίσιο της αναβάθμισης των δικτύων, ο Υφυπουργός μίλησε και για την ασύμμετρια που κυριαρχεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τον Φεβρουάριο του 2026, στην Ισπανία, η κιλοβατώρα ανερχόταν στα 16 ευρώ, ενώ στις Βαλτικές χώρες, ξεπερνούσε τα 100. «Για μια Ευρώπη που θέλει να λέει ότι έχει μια ενιαία αγορά, αυτό είναι πρόβλημα και είναι επιεικώς απαράδεκτο», σχολίασε.
Στο πλαίσιο μια ενιαίας αγοράς και πώς αυτή μπορεί να προστατευτεί από εξωγενείς κινδύνους, συζητήθηκε και το ζήτημα των πράσινων επενδύσεων, οι οποίες μπορούν να έχουν και κοινωνικό όφελος, σύμφωνα με τον κ. Αραβώση. «Οι πράσινες επενδύσεις, μεταξύ άλλων, βοηθούν στο να προσαρμοστεί κανείς έγκαιρα στην κλιματική αλλαγή, και όχι να περιμένει μια φυσική καταστροφή για να επέμβει», εξήγησε.
Στο αν υπάρχει ένα χαρακτηριστικό ευρωπαϊκό παράδειγμα που θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για την Ελλάδα, ο Υφυπουργός δήλωσε ότι υπάρχουν πολλές καλές ιδέες που «μπορούμε να κλέψουμε», οι οποίες δεν περιορίζονται σε δίκτυα αλλά εκτείνονται και στις υποδομές αποθήκευσης και ψηφιοποίησης.
Ο κ. Αραβώσης συμφώνησε, λέγοντας ότι «δεν πάμε να ανακαλύψουμε τον τροχό», παράλληλα προτεραιοποιώντας την επάρκεια δικτύου, ενώ η Δρ. Λαζάρου ξεχώρισε το παράδειγμα της Ουκρανίας και της Μολδαβίας, οι οποίες στις αρχές του πολέμου κατάφεραν να συνδεθούν επιτυχώς με τα δίκτυα της Ρουμανίας, αναδεικνύοντας την σημασία της συνδεσιμότητα με άλλες χώρες.
