Την Κυριακή στις 6 το πρωί, ο Αθήνα 9,84, δημοτικός ραδιοφωνικός σταθμός του Δήμου Αθηναίων, σταμάτησε να ακούγεται στα FM. Η πρώτη ανακοίνωση του σταθμού έκανε λόγο για «τεχνικό πρόβλημα», χωρίς αναφορά σε φωτιά ή άλλη συγκεκριμένη αιτία. Την επόμενη ημέρα έγινε γνωστό ότι επρόκειτο για πυρκαγιά στο δεύτερο υπόγειο του κτηρίου στην Τεχνόπολη του Γκαζιού, σε μπαταρίες και μονάδες αδιάλειπτης παροχής ρεύματος (UPS). Ο σταθμός επέστρεψε στον αέρα το απόγευμα της Δευτέρας, περίπου 34 ώρες μετά -αρχικά μόνο με μουσικό πρόγραμμα, καθώς η πλήρης επιστροφή στην κανονική ροή εκπομπών εκκρεμούσε λόγω των εργασιών αποκατάστασης.
Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η φωτιά καθαυτή, αλλά το παράδοξο που κρύβεται πίσω της: ο εξοπλισμός που υπάρχει για να εξασφαλίζει αδιάλειπτη παροχή σε μια κρίσιμη εγκατάσταση βρέθηκε στο επίκεντρο του περιστατικού που τελικά κράτησε τον σταθμό εκτός αέρα. Ένα UPS χρησιμοποιεί αποθηκευμένη ενέργεια στις μπαταρίες του ώστε να συνεχίσει να τροφοδοτεί τον εξοπλισμό όταν η κανονική παροχή διακοπεί ή παρουσιάσει πρόβλημα -ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που επιτρέπουν σε κρίσιμες υποδομές να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη κι όταν αποτύχει το ηλεκτρικό δίκτυο.
Δεν χρησιμοποιούν όλα τα UPS την ίδια τεχνολογία μπαταριών. Οι μπαταρίες μολύβδου-οξέος παραμένουν διαδεδομένες, ενώ αυξάνεται η χρήση μπαταριών ιόντων λιθίου, που προσφέρουν μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα και μικρότερο αποτύπωμα για εγκαταστάσεις με μεγάλες ανάγκες εφεδρικής ενέργειας σε περιορισμένο χώρο. Η αλλαγή αυτή εισάγει όμως και διαφορετικό προφίλ κινδύνου πυρκαγιάς.
Όταν μια μπαταρία ιόντων λιθίου υποστεί σοβαρή αστοχία, όπως εσωτερικό βραχυκύκλωμα, μηχανική βλάβη, υπερφόρτιση ή υπερθέρμανση, μπορεί να ξεκινήσει το λεγόμενο thermal runaway (θερμική διαφυγή): μια αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία όπου η θερμοκρασία ανεβαίνει απότομα, απελευθερώνονται θερμότητα και εύφλεκτα αέρια, και η αστοχία μπορεί να μεταδοθεί από μία κυψέλη στις γειτονικές. Το πρόβλημα με αυτές τις πυρκαγιές είναι ότι δεν είναι απλώς θέμα κατάσβεσης μιας συμβατικής φωτιάς. H ψύξη και ο περιορισμός της μετάδοσης της θερμότητας είναι κρίσιμα για να μην εξαπλωθεί η αστοχία σε γειτονικές κυψέλες ή μονάδες. Γι’ αυτό και διεξάγονται ειδικές δοκιμές πάνω στην ασφάλεια συστημάτων UPS με μπαταρίες λιθίου.
Στην περίπτωση του Αθήνα 9,84, η επίσημη ανακοίνωση του σταθμού αναφέρει ότι η φωτιά στις μπαταρίες και τις μονάδες UPS οδήγησε σε διακοπή της ηλεκτροδότησης ολόκληρου του χώρου της Τεχνόπολης, βάσει του πρωτοκόλλου ασφαλείας που εφάρμοσαν η Πυροσβεστική και ο ΔΕΔΔΗΕ -απαγορεύοντας ακόμα και τη χρήση της εφεδρικής γεννήτριας του σταθμού, που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, ήταν λειτουργική.
Το περιστατικό δεν είναι αποκομμένο από μια μεγαλύτερη αλλαγή στην υποδομή κρίσιμων εγκαταστάσεων. Σε πρόσφατη ανάλυση του Swiss Re Institute για τον κίνδυνο πυρκαγιάς σε data centers, βασισμένη σε δεκαπενταετή έρευνα της FM, η φωτιά ευθύνεται μόλις για το 10,9% των περιστατικών ζημιάς, αλλά για το 42,3% του συνολικού κόστους ζημιών -και η ενσωμάτωση μπαταριών λιθίου απευθείας σε server racks χαρακτηρίζεται πηγή ανάφλεξης «που δεν υπήρχε προηγουμένως» σε τέτοιους χώρους.
Η ίδια έκθεση αναφέρει, ως προηγούμενα, ένα ολομέτωπο κρατικό μπλακάουτ υπηρεσιών στη Νότια Κορέα τον Σεπτέμβριο του 2025 μετά από έκρηξη σε μονάδα μπαταριών, και μια πυρκαγιά λόγω thermal runaway σε εγκατάσταση της Digital Realty στη Σιγκαπούρη που κάηκε για πάνω από 36 ώρες. Με άλλα λόγια: οι φωτιές σε μπαταρίες είναι σπανιότερες από άλλες αιτίες ζημιάς, αλλά όταν συμβαίνουν έχουν δυσανάλογα μεγάλο λειτουργικό αντίκτυπο -κάτι που δεν αφορά μόνο τα data centers της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά κάθε κρίσιμη υποδομή που εξαρτάται από παρόμοια συστήματα εφεδρικής ενέργειας.
Στον «984», το τεχνικό περιστατικό απέκτησε γρήγορα και πολιτική διάσταση. Η παράταξη «Αθήνα Ψηλά» του πρώην δημάρχου Κώστα Μπακογιάννη εξέδωσε δελτίο Τύπου κατηγορώντας τη διοίκηση του σταθμού ότι επιχείρησε να αποσιωπήσει το περιστατικό μέχρι να αναγκαστεί, με δύο ημέρες καθυστέρηση, να εκδώσει ανακοίνωση, και έθεσε ζήτημα πιθανής παραβίασης του νόμου Ρουσόπουλου, ο οποίος προβλέπει ότι κάθε διακοπή σήματος άνω της μίας ώρας πρέπει να αιτιολογείται με έκθεση προς το ΕΣΡ και την ΕΕΤΤ εντός 24 ωρών.
Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο, όπου ο κ. Μπακογιάννης χαρακτήρισε «τουρίστα» τον γενικό διευθυντή του σταθμού Γιώργο Μελιγγώνη, ζητώντας να μάθει το μέγεθος της φωτιάς, αν υπήρχε ασυντήρητος εξοπλισμός και τεχνικός ασφαλείας, και πού βρισκόταν η διοίκηση όσο εξελισσόταν το περιστατικό. Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας απάντησε ότι ο κ. Μελιγγώνης ήταν παρών στην αντιμετώπιση της κρίσης παρά τον θάνατο της μητέρας του την ίδια περίοδο, ενώ η πρόεδρος του σταθμού Έλενα Ματζαβίνου σημείωσε ότι η Πυροσβεστική έφτασε στην Τεχνόπολη μέσα σε πέντε λεπτά από την κλήση, ότι κανείς εργαζόμενος δεν κινδύνευσε, και ότι έχει ήδη εκδοθεί πόρισμα Ιατρού Εργασίας για τα μέτρα προστασίας του προσωπικού που θα εργάζεται στον χώρο.
Η ιστορία αποδείχθηκε ακόμη πιο επίμονη απ’ όσο φάνηκε αρχικά. Το πρωί της Πέμπτης 27 Αυγούστου, λίγες ημέρες μετά την πρώτη πυρκαγιά, ο Αθήνα 9,84 ανακοίνωσε ότι εντοπίστηκαν εκ νέου καπνοί στην ίδια συστοιχία μπαταριών. Η Πυροσβεστική επέστρεψε στις εγκαταστάσεις, η ηλεκτροδότηση διακόπηκε ξανά προληπτικά, και ο σταθμός ανέφερε ότι ακολουθούνται τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα για την απομάκρυνση και απόρριψη των προβληματικών μπαταριών, διευκρινίζοντας ότι σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν κινδύνευσε η ασφάλεια εργαζομένων.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
