Η Meta διαθέτει σχεδόν όλα όσα θα μπορούσε να ζητήσει μια εταιρεία που φιλοδοξεί να πρωταγωνιστήσει στην τεχνητή νοημοσύνη: δισεκατομμύρια χρήστες, τεράστιους όγκους δεδομένων, μερικούς από τους ακριβότερους ερευνητές στον κόσμο και κεφάλαια αρκετά για να γεμίσει ολόκληρες εκτάσεις με data centers.
Εκείνο που ακόμη αναζητά είναι ένα προϊόν AI που θα την τοποθετήσει στην ίδια κατηγορία με την OpenAI, την Anthropic και την Google.
«Υπάρχει η παραδοχή από τους ηγέτες της εταιρείας πως η επένδυση στο AI δεν έχει πάει όπως θα περιμέναμε, αν και πρόσφατα ακούμε την υπόσχεση πως τα πράγματα θα αλλάξουν μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Δεν είμαι σίγουρη αν θα συμβεί. Πάντως, το ηθικό στην εταιρεία παραμένει αρκετά χαμηλό».
Το τελευταίο διάστημα, η εταιρεία κινείται με εμφανή βιασύνη. Αναδιοργανώνει ομάδες, μετακινεί χιλιάδες εργαζομένους σε μονάδες τεχνητής νοημοσύνης, επενδύει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε υπολογιστικές υποδομές και παρουσιάζει διαδοχικά νέα μοντέλα. Κάθε ανακοίνωση της συνοδεύεται από μεγάλες, φιλόδοξες υποσχέσεις.
Τα αποτελέσματα, ωστόσο, παραμένουν περισσότερο αμφίσημα.
Την ένταση ανάμεσα στις φιλοδοξίες και στην πραγματικότητα παραδέχθηκε πρόσφατα ο ίδιος ο Mark Zuckerberg. Σε εσωτερικό town hall την περασμένη εβδομάδα, ο CEO της Meta είπε στους εργαζομένους ότι η ανάπτυξη των λεγόμενων AI agents εξελίσσεται πιο αργά από όσο περίμενε η διοίκηση. Αναφέρεται σε συστήματα που φιλοδοξούν να εκτελούν σύνθετες εργασίες με περιορισμένη ανθρώπινη επίβλεψη, όπως για παράδειγμα να χρησιμοποιούν εφαρμογές, να γράφουν κώδικα, να αναζητούν πληροφορίες και να ολοκληρώνουν αλληλουχίες ενεργειών για λογαριασμό του χρήστη.
Παρά την καθυστέρηση, ο Zuckerberg επέμεινε ότι η εταιρεία παραμένει σε μια «πορεία προς την υπερνοημοσύνη» και υποστήριξε ότι οι πρώτες πιο ουσιαστικές αποδόσεις των επενδύσεων θα γίνουν ορατές μέσα στους επόμενους τρεις έως έξι μήνες. Η διατύπωση του, όμως, θύμιζε λιγότερο θριαμβευτική πρόβλεψη και περισσότερο νέα προθεσμία για μια στρατηγική που έχει ήδη απορροφήσει τεράστιους πόρους.
«Κυριαρχεί μια περίεργη ατμόσφαιρα»
Στο εσωτερικό της Meta, η πίεση αυτή έχει αρχίσει να αφήνει σημάδια.
«Κυριαρχεί μια περίεργη ατμόσφαιρα στη Meta, ειδικά μετά την απομάκρυνση περίπου 8.000 εργαζομένων», αναφέρει στο WIRED Greece εργαζόμενη της εταιρείας, η οποία ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία της. «Υπάρχει η παραδοχή από τους ηγέτες της εταιρείας πως η επένδυση στο AI δεν έχει πάει όπως θα περιμέναμε, αν και πρόσφατα ακούμε την υπόσχεση πως τα πράγματα θα αλλάξουν μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Δεν είμαι σίγουρη αν θα συμβεί. Πάντως, το ηθικό στην εταιρεία παραμένει αρκετά χαμηλό».
Η μαρτυρία της συμπίπτει με μια σειρά εσωτερικών υπαναχωρήσεων. Η Meta είχε μετακινήσει χιλιάδες εργαζομένους σε νέες ομάδες AI, σε αρκετές περιπτώσεις χωρίς η αλλαγή να είναι προαιρετική. Αργότερα επέτρεψε σε μηχανικούς να αποχωρήσουν από την Applied AI task force, μια κίνηση που ορισμένοι εργαζόμενοι βάφτισαν ειρωνικά «undraft».
Ακόμη μεγαλύτερη αντίδραση προκάλεσε ένα εσωτερικό πρόγραμμα συλλογής δεδομένων, το οποίο κατέγραφε κινήσεις του ποντικιού και πληκτρολογήσεις εργαζομένων, ώστε να χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση μοντέλων AI. Η υποχρεωτική εφαρμογή του προγράμματος πάγωσε έπειτα από θυελλώδεις αντιδράσεις. Ο CTO της εταιρείας, Andrew Bosworth, μάλιστα, αναγνώρισε στο town hall ότι ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόστηκε έπληξε την εμπιστοσύνη και το ηθικό. Σε περίπτωση επανεκκίνησης, η συμμετοχή αναμένεται πλέον να είναι προαιρετική.
Η αντεπίθεση και το κόστος της βιασύνης
Παρά τις εσωτερικές τριβές, η Meta επιχειρεί τώρα μια νέα επίθεση στην αγορά.
Το Muse Spark 1.1 παρουσιάστηκε ως το ισχυρότερο μοντέλο της εταιρείας για coding και agentic εργασίες. Αναπτύχθηκε από τα Meta Superintelligence Labs υπό τον Alexandr Wang και είναι σχεδιασμένο ώστε να γράφει και να διορθώνει κώδικα, να χρησιμοποιεί ψηφιακά εργαλεία και να εκτελεί εργασίες πολλών σταδίων. Η εταιρεία άνοιξε σταδιακά την πρόσβαση μέσω API, προσφέροντας δωρεάν αρχικές πιστώσεις και ιδιαίτερα επιθετική τιμολόγηση για να προσελκύσει developers.
Η Meta ξοδεύει ποσά αντίστοιχα με εκείνα των μεγαλύτερων hyperscalers, χωρίς να διαθέτει ακόμη μια ώριμη cloud δραστηριότητα που θα μπορούσε να μετατρέψει άμεσα τις υποδομές της σε έσοδα. Παράλληλα, δεν έχει παράξει μέχρι σήμερα ένα AI προϊόν με τη δημοτικότητα του ChatGPT, του Claude ή του Gemini.
Η επιλογή του coding έχει στρατηγική σημασία για την εταιρεία. Τα μοντέλα που χειρίζονται αποτελεσματικά κώδικα μπορούν ευκολότερα να λειτουργήσουν ως αυτόνομοι agents, καθώς αποκτούν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με λογισμικό και υπηρεσίες τρίτων. Ο Wang τα περιέγραψε ως κάτι αντίστοιχο με έναν «στόλο ψηφιακών interns», ικανών να αναλαμβάνουν πολλαπλές εργασίες.
Ταυτόχρονα, η Meta επιχειρεί να αλλάξει το επιχειρηματικό μοντέλο της. Η προηγούμενη στρατηγική της βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στα ανοιχτά μοντέλα Llama. Με το Muse Spark, όμως, η εταιρεία στρέφεται προς ιδιόκτητα μοντέλα και πληρωμένη πρόσβαση μέσω API, χωρίς να εγκαταλείπει —τουλάχιστον σε επίπεδο δηλώσεων— τη δέσμευσή της στο open source. Μια ανοιχτή παραλλαγή του Muse Spark βρίσκεται ήδη υπό ανάπτυξη, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα κυκλοφορίας.
Πίσω από αυτή τη στροφή βρίσκεται και η πίεση της Wall Street. Η Meta ξοδεύει ποσά αντίστοιχα με εκείνα των μεγαλύτερων hyperscalers, χωρίς να διαθέτει ακόμη μια ώριμη cloud δραστηριότητα που θα μπορούσε να μετατρέψει άμεσα τις υποδομές της σε έσοδα. Παράλληλα, δεν έχει παράξει μέχρι σήμερα ένα AI προϊόν με τη δημοτικότητα του ChatGPT, του Claude ή του Gemini.
Το πιο αποκαλυπτικό παράδειγμα της βιασύνης της ήρθε, πάντως, από ένα άλλο μοντέλο της ίδιας οικογένειας.
Το Muse Image κυκλοφόρησε ως η πρώτη μεγάλη απόπειρα της Meta στην παραγωγή εικόνων μέσω AI. Μία από τις λειτουργίες του μοντέλου επέτρεπε στους χρήστες να αναφέρουν δημόσιους λογαριασμούς του Instagram και να δημιουργούν νέες, τεχνητές εικόνες βασισμένες στο περιεχόμενό τους. Οι κάτοχοι των δημόσιων λογαριασμών συμμετείχαν αυτόματα, εκτός εάν εντόπιζαν τη σχετική ρύθμιση και απενεργοποιούσαν μόνοι τους τη δυνατότητα.
Η αντίδραση υπήρξε άμεση, και ιδιαίτερα έντονη. Χρήστες και οργανώσεις προστασίας της ιδιωτικότητας κατηγόρησαν τη Meta ότι παραπλάνησε τους χρήστες και αντιμετώπισε πρόσωπα, φωτογραφίες και δημιουργικό έργο ως «ελεύθερη πρώτη ύλη» για την εκπαίδευση και λειτουργία ενός ακόμη AI προϊόντος. Η SAG-AFTRA, χαρακτηριστικά, προειδοποίησε για τον κίνδυνο δημιουργίας ψηφιακών αντιγράφων χωρίς συναίνεση.
Μέσα σε λίγες ημέρες, η Meta απέσυρε τη λειτουργία και παραδέχθηκε ότι είχε αστοχήσει.
Η σύντομη ζωή του συγκεκριμένου feature συμπυκνώνει το βασικό πρόβλημα της στρατηγικής της εταιρείας. Η Meta διαθέτει την κλίμακα για να τοποθετήσει ένα νέο εργαλείο μπροστά σε δισεκατομμύρια ανθρώπους σχεδόν άμεσα. Αυτή η ισχύς, όμως, πολλαπλασιάζει και το κόστος ενός κακού σχεδιασμού ή μιας άτσαλης κυκλοφορίας. Ένα αμφιλεγόμενο πείραμα της εταιρείας δεν μένει περιορισμένο σε ένα εργαστήριο, αλλά φτάνει κατευθείαν στα πρόσωπα, στα δεδομένα και στις οθόνες πραγματικών χρηστών.
Η Meta ίσως προλαβαίνει ακόμη να καλύψει την απόσταση. Έχει χρήματα, ταλέντο, υποδομές και ένα δίκτυο εφαρμογών που οι ανταγωνιστές της δύσκολα μπορούν να αντιγράψουν. Μέχρι στιγμής, όμως, η κούρσα της θυμίζει περισσότερο μια σειρά από σπριντ προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Τα νέα μοντέλα πληθαίνουν, οι ομάδες αναδιοργανώνονται και οι προθεσμίες ανανεώνονται.
Εκείνο που της λείπει είναι μια επιτυχία αρκετά ξεκαθαρή ώστε να μετατρέψει τη δαπανηρή της προσπάθεια σε πειστικό προβάδισμα.
