Σκρολάροντας στο TikTok, ένα παιδί μπορεί να ανακαλύψει χορευτικά βίντεο, ένα αγαπημένο τραγούδι ή τις τελευταίες τάσεις που κυκλοφορούν στο σχολείο. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μπορεί επίσης να προσφέρει σε αγνώστους ένα παράθυρο προς την καθημερινότητά του, και οι ρυθμίσεις της πλατφόρμας ίσως αφήνουν αυτό το παράθυρο υπερβολικά ανοιχτό.
Την Παρασκευή, η Κομισιόν απέστειλε στο TikTok τα προκαταρκτικά της ευρήματα, εκτιμώντας ότι οι λογαριασμοί ανηλίκων δεν ανταποκρίνονται στα πρότυπα ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας που επιβάλλει ο Digital Services Act. Πρόκειται για την τέταρτη κατηγορία που αντιμετωπίζει η πλατφόρμα της ByteDance στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου μέσα σε δύο χρόνια.
Οι ανήλικοι μπορούν να επιλέξουν δημόσιο προφίλ, επιτρέποντας ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς λογαριασμό στην πλατφόρμα να βλέπουν το περιεχόμενό τους.
Στο επίκεντρο της νέας κατηγορίας βρίσκονται οι επιλογές που προσφέρει το TikTok στους ανήλικους χρήστες κατά τη δημιουργία και τη διαχείριση του λογαριασμού τους. Οι ανήλικοι μπορούν να επιλέξουν δημόσιο προφίλ, επιτρέποντας ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς λογαριασμό στην πλατφόρμα να βλέπουν το περιεχόμενό τους. Στην περίπτωση χρηστών ηλικίας 16 και 17 ετών, τα βίντεο μπορούν επίσης να εμφανίζονται στο For You Feed οποιουδήποτε άλλου χρήστη.
Αυτή η έκθεση αυξάνει, κατά την Επιτροπή, τον κίνδυνο ανεπιθύμητων επαφών, παρενόχλησης, cyberbullying και προσέγγισης από άτομα με κακοποιητικές προθέσεις. Παράλληλα, το περιεχόμενο που δημοσιεύεται στην εφηβεία μπορεί να παραμείνει online για πολλά χρόνια, ακολουθώντας τον χρήστη πολύ μετά την ενηλικίωσή του. Το ψηφιακό αποτύπωμα άλλωστε έχει μακρά μνήμη, συχνά μεγαλύτερη από εκείνη του ανθρώπου που το δημιούργησε.
Οι ιδιωτικοί λογαριασμοί επίσης, σύμφωνα με την ΕΕ, παρουσιάζουν κενά προστασίας. Τα προφίλ ανηλίκων μπορούν να εντοπιστούν μέσα από τις λίστες followers και following άλλων χρηστών, ενώ οι φωτογραφίες προφίλ παραμένουν ορατές ακόμη και εκτός TikTok.
Η Κομισιόν ζητά από την πλατφόρμα να περιορίσει δραστικά την ορατότητα των λογαριασμών ανηλίκων. Προτείνει το περιεχόμενό τους να εμφανίζεται από προεπιλογή μόνο σε χρήστες που έχουν εγκρίνει οι ίδιοι, να παραμένει απρόσιτο σε κοινό εκτός της πλατφόρμας και να εξαιρείται από τις αυτόματες προτάσεις του For You Feed.
«Οι ανήλικοι αξίζουν μια ασφαλή εμπειρία από τη στιγμή που συνδέονται στο διαδίκτυο», δήλωσε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Henna Virkkunen. Όπως τόνισε, το υψηλό επίπεδο προστασίας οφείλει να αποτελεί την προεπιλεγμένη ρύθμιση των υπηρεσιών.
Το TikTok απάντησε ότι θα εξετάσει τα ευρήματα και θα συνεργαστεί με τις ευρωπαϊκές αρχές, επισημαίνοντας ότι οι λογαριασμοί εφήβων διαθέτουν περισσότερες από 50 ενσωματωμένες λειτουργίες ιδιωτικότητας και ασφάλειας. Η εταιρεία υπογράμμισε επίσης ότι οι λογαριασμοί χρηστών κάτω των 18 ετών είναι ιδιωτικοί από προεπιλογή και ότι οι μικρότεροι έφηβοι δεν έχουν πρόσβαση στα προσωπικά μηνύματα.
Τα ευρήματα παραμένουν ακόμη προκαταρκτικά και το TikTok έχει πλέον δικαίωμα να μελετήσει τον φάκελο και να απαντήσει γραπτώς. Εφόσον οι εκτιμήσεις της Επιτροπής επιβεβαιωθούν, ωστόσο, η εταιρεία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με πρόστιμο που θα φτάνει έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της.
Πίσω από τη νέα σύγκρουση βρίσκεται μια βασική αρχή του DSA: η προστασία των παιδιών πρέπει να ενσωματώνεται στην αρχιτεκτονική μιας πλατφόρμας από το πρώτο κλικ. Στην εποχή του ατελείωτου scroll, οι προεπιλεγμένες ρυθμίσεις αποκτούν τη δύναμη πραγματικών συνόρων.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει, πάντως, το γεγονός ότι το νέο κύμα ευρωπαϊκών ρυθμίσεων για τις ψηφιακές πλατφόρμες έρχεται ολοένα και περισσότερο υπό τον μανδύα της προστασίας των ανηλίκων. Όπως είχε επισημάνει σε συνέντευξή της στο WIRED Greece η πρώην εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Margrethe Vestager, η ανησυχία των γονιών για την ψυχική υγεία, τη συγκέντρωση και τα δεδομένα των παιδιών τους αποδεικνύεται πολιτικά ισχυρότερη από τις πιο αφηρημένες συζητήσεις γύρω από την ιδιωτικότητα. Η ανησυχία για τα παιδιά, σημείωνε, λειτουργεί συχνά ως ο πιο άμεσος τρόπος για να αντιληφθούν οι ενήλικες ότι οι ίδιες ψηφιακές πιέσεις αφορούν και τους ίδιους.
