Ήταν ακόμη Απρίλιος όταν η Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων, Hadja Lahbib έλαβε ειδοποίηση στο κινητό της που έγραφε «Φωτιές σε Ολλανδία και Βέλγιο».
Η Ολλανδία δεν είχε ξαναχρειαστεί τη βοήθεια της ΕΕ, όμως οι πυρκαγιές είχαν ήδη καταπιεί το νοτιοδυτικό κομμάτι της χώρας. Το ίδιο συνέβη και με την Τσεχία την επόμενη μέρα. Για πρώτη φορά φάνηκε τόσο έντονα ότι οι πυρκαγιές δεν είναι ενδημικές στη Μεσόγειο, αλλά πλήττουν και την κεντρική Ευρώπη, μάλιστα φτάνοντας μέχρι και τη βόρεια Σουηδία. Πέρσι οι πυρκαγιές στην Ευρώπη ευθύνονταν για περισσότερα από 1 εκατομμύριο εκτάρια καμένης γης, μια έκταση που αγγίζει το μέγεθος της Κύπρου.
Για την Ελλάδα, η πιο καταστροφική χρονιά της τελευταίας δεκαετίας ήταν το 2023, όπου περίπου 175,000 εκτάρια γης κάηκαν. Για το 2026, το νούμερο αυτό βρίσκεται χαμηλά. Το ερώτημα, φυσικά, είναι αν θα μείνει εκεί καθώς ξεκινά η περίοδος υψηλής επικινδυνότητας.
Απέναντι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποιεί φέτος το μεγαλύτερο κοινό σχέδιο πυροπροστασίας στην ιστορία της.
«Αυτό που κάποτε ήταν η εξαίρεση, τώρα είναι ο κανόνας», λέει με ανησυχία η Lahbib.
Δεδομένου ότι το 96% των πυρκαγιών είναι ανθρωπογενείς, στόχος της ΕΕ δεν είναι πια να αντιμετωπίσει, αλλά κυρίως να τις προλάβει. Το 2013 ιδρύθηκε το Κέντρο Διαχείρισης και Συντονισμού Κρίσεων (Emergency Response Coordination Centre – ERCC), με στόχο να παρατηρεί φυσικές καταστροφές ανά τον κόσμο, να χαρτογραφεί τους κινδύνους που τις προκαλούν και να συντονίζει την αντιμετώπιση αυτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στο πλαίσιο του ERCC, λειτουργεί και ο μηχανισμός της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας (EU Civil Protection Mechanism – UCPM), όπου κάθε κράτος-μέλος μπορεί να αιτηθεί βοήθεια. Έτσι στις 30 Απριλίου του 2026, η Ολλανδία δεν έμεινε αβοήθητη. Η άμεση ανταπόκριση της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Βελγίου, απεδείχθη πολύτιμη, με αποτέλεσμα οι πυρκαγιές να έχουν κατασβεστεί μέχρι τις 4 Μαΐου.
Φέτος, η ΕΕ ξεκινά το «πιο φιλόδοξο και συντονισμένο πρόγραμμα διαχείρισης πυρκαγιών έως τώρα», δηλώνει στο WIRED Greece η Lahbib. «Γιατί άλλωστε όταν έρχεται η καταστροφή, είμαστε δυνατότεροι, όταν είμαστε μαζί», πρόσθεσε.
Για το 2026, η ΕΕ έχει ήδη αναθέσει 777 πυροσβέστες από 14 χώρες σε 6 στρατηγικές χώρες υποδοχής, όπως τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Κύπρο με σκοπό να στηρίξει τις εγχώριες δομές. Ο φετινός σχεδιασμός περιλαμβάνει 106 περισσότερους πυροσβέστες από ό,τι πέρυσι, με τους περισσότερους να είναι μεταξύ 20-25 ετών.
Για την Ελλάδα, η πιο καταστροφική χρονιά της τελευταίας δεκαετίας ήταν το 2023, όπου περίπου 175,000 εκτάρια γης κάηκαν. Για το 2026, το νούμερο αυτό βρίσκεται χαμηλά. Το ερώτημα, φυσικά, είναι αν θα μείνει εκεί καθώς ξεκινά η περίοδος υψηλής επικινδυνότητας. Από την 1η Ιουλίου έως και τα μέσα Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα θα φιλοξενήσει 241 πυροσβέστες από Ρουμανία, Γαλλία και Τσεχία σε Θεσσαλονίκη, Νέα Μάκρη και Πάτρα, ενώ αντίστοιχα 42 Έλληνες θα βοηθήσουν στο Μονπελιέ της Γαλλίας και στην Κύπρο.
Εκτός αυτού, η Κύπρος θα αποτελέσει και ένα hub με πόρους αλλά και ευκαιρίες εκπαίδευσης για την αντιμετώπιση κρίσεων. Ο πυροσβεστικός στόλος της χώρας, θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, 6 αεροσκάφη με μίσθωση, δρώντας σαν μια «γέφυρα αλληλεγγύης» για τους γείτονές της στην Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με την Επίτροπο.
Πέρα από τους πυροσβέστες, και μέσω του ειδικού πλαισίου, rescEU, θα διατίθενται στα κράτη-μέλη της ΕΕ ακόμα 12 αεροπλάνα, καθώς και 10 ελικόπτερα διάσωσης, το ένα από τα οποία έχει ήδη φτάσει στη Ρουμανία. Στόχος είναι να μειωθεί η διασυνοριακή ανταπόκριση σε κρίσεις σε μονάχα λίγες ώρες.
«Φέτος, η Ευρώπη θα είναι έτοιμη να απαντήσει, γιατί έχει προετοιμαστεί», τόνισε η Lahbib στο τέλος της παρουσίασής της. Μένει να δούμε αν όντως η προετοιμασία θα μεταφραστεί σε πιο άμεσο περιορισμό μεγα-πυρκαγιών, και λιγότερα δάση που γίνονται στάχτη.
