Ο Rodney Brooks για μένα είναι σημαντικός όχι μόνο ως θεμελιωτής της συμπεριφορικής ρομποτικής και της ενσώματης τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και επειδή «παίζει» ένα ρόλο στο μυθιστόρημά μου, «Το kineziko δωμάτιο» (2021, Τόπος). Γι’ αυτό τον συνάντησα με μεγάλη συγκίνηση στο SNF Nostos Conference 2026, για τα 30 χρόνια δράσης του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, όπου ήταν κεντρικός ομιλητής στο πάνελ «Το θαύμα της ζωής, η μαγεία και η Τεχνητή Νοημοσύνη».
Θεωρεί τη σημερινή μόδα των ανθρωπόμορφων ρομπότ υπερβολική και πρόωρη, διότι η ρομποτική στερείται ακόμα βασικών φυσικών δεξιοτήτων, όπως η εξελιγμένη απτική αίσθηση και ο ακριβής έλεγχος δύναμης, άρα οι υποσχέσεις για άμεση αντικατάσταση των ανθρώπινων εργατών είναι στην πράξη μη ρεαλιστικές.
Ο Brooks άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη «νοημοσύνη» των μηχανών· στο πρωτοποριακό άρθρο του «Elephants Don’t Play Chess» (1990) υποστήριξε ότι η ευφυΐα αναδύεται από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Σε αντίθεση με την παραδοσιακή προσέγγιση της εποχής του, που βασιζόταν στην άποψη ότι οι μηχανές χρειάζονται κεντρικό σχεδιασμό και πλήρη μοντέλα του κόσμου, υποστήριξε ότι η ευφυής συμπεριφορά μιας μηχανής μπορεί να προκύψει από απλές, επιμέρους συμπεριφορές, σε συνεχή αλληλεπίδραση ενός σώματος με τον φυσικό κόσμο μέσω αισθητήρων, κίνησης και εμπειρίας· δηλαδή, αυτό που ονομάζουμε «νοημοσύνη» μπορεί να είναι αναδυόμενη ιδιότητα της αλληλεπίδρασης μεταξύ ενός συστήματος και του περιβάλλοντός του. Τα ρομπότ στα εργαστήριά του στο ΜΙΤ αντιδρούσαν άμεσα σε εμπόδια και προσαρμόζονταν δυναμικά σε αβέβαια πλαίσια: αντί να ακολουθούν πλήρως προγραμματισμένες διαδρομές, ενεργοποιούσαν απλές συμπεριφορές όπως αποφυγή εμποδίων, κίνηση προς τα εμπρός και εξερεύνηση του χώρου και «αποφάσιζαν μόνα τους» πώς να λύσουν προβλήματα που προέκυπταν γύρω τους.
Τον ρώτησα ποια είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση και απογοήτευσή του από τη διαδρομή του μέχρι σήμερα, και απάντησε ότι νιώθει ικανοποιημένος που οι ιδέες του για τη συμπεριφορική ρομποτική και την «ενσώματη» νοημοσύνη επηρέασαν σημαντικά τη σύγχρονη τεχνολογία. Αντίθετα, ο Brooks δηλώνει απογοητευμένος επειδή, παρότι προσπάθησε να δείξει πως η νοημοσύνη δεν είναι απλώς γλώσσα και συμβολική σκέψη, αλλά αποτελεί προϊόν της αλληλεπίδρασης με τον πραγματικό κόσμο, σήμερα πολλοί ταυτίζουν την ΤΝ σχεδόν αποκλειστικά με chatbots και γλωσσικά συστήματα, αγνοώντας τη φυσική, ενσωματωμένη διάσταση της ρομποτικής. Μάλιστα, ασκεί έντονη κριτική στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs), χαρακτηρίζοντάς τα ως «μετρ των αερολογιών»· υποστηρίζει ότι η ικανότητά τους να συνδυάζουν λέξεις δεν σημαίνει ότι ξέρουν τι γράφουν, και εκτιμά ότι η πραγματική Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη (AGI) απέχει πολύ ακόμη.
Μου θύμισε ότι η «συμπεριφορική ρομποτική» μας μαθαίνει ότι η γνώση και η «σκέψη» δεν προηγούνται απαραίτητα της δράσης, αλλά διαμορφώνονται μέσα από αυτήν. Θεωρεί τη σημερινή μόδα των ανθρωπόμορφων ρομπότ υπερβολική και πρόωρη, διότι η ρομποτική στερείται ακόμα βασικών φυσικών δεξιοτήτων, όπως η εξελιγμένη απτική αίσθηση και ο ακριβής έλεγχος δύναμης, άρα οι υποσχέσεις για άμεση αντικατάσταση των ανθρώπινων εργατών είναι στην πράξη μη ρεαλιστικές. Αντί για εντυπωσιακά (αλλά μη λειτουργικά) συστήματα, ο ίδιος προωθεί μέσω της εταιρείας του, Robust.AI, πρακτικά ρομπότ-συνεργάτες που μοιάζουν με έξυπνα καρότσια αποθήκης, μια που θέλει να δημιουργεί χρήσιμα εργαλεία, που έχουν όμως αυστηρά όρια ασφαλείας, όπου ο άνθρωπος διατηρεί πάντα τον τελικό έλεγχο.
Του ζήτησα να κάνει μια δήλωση για το WIRED Greece και τόνισε ότι χρειαζόμαστε μια πιο νηφάλια οπτική για την ΤΝ, πέρα από τον ενθουσιασμό, το «hype» και τις βραχυπρόθεσμες προσδοκίες της εποχής. «Calm down people» είναι το μήνυμά του: ας μην υπερερμηνεύουμε τις δυνατότητες των συστημάτων· ας θυμόμαστε ότι η πραγματική τεχνολογική πρόοδος απαιτεί χρόνο, ωρίμανση και επαναληπτικές δοκιμές στον πραγματικό κόσμο για να εδραιωθούν οι καινοτομίες με ουσιαστικό τρόπο στην κοινωνία.
