Τα βιντεάκια του Κώστα Χατζηιωάννου ξεκινάνε από ένα meme, μια φράση από ένα τραπ τραγούδι ή μια ερώτηση του τύπου «μπήκες παράνομα στο σπίτι μου;», ακολουθούμενα από ένα «ναι, εσύ, σε βλέπω».
Κάποιες φορές κρατάει ένα ταψί με γεμιστά, κάποιες άλλες περπατά στον δρόμο και ενίοτε εμφανίζεται με άλλα άτομα της ιντερνετικής σφαίρας. Ύστερα, προβαίνει στο να εξηγήσει το νομικό πλαίσιο στη χώρα μας γύρω από την εκάστοτε πράξη που περιγράφει αλλά και ποιες είναι η συνέπειες για τον πολίτη.
Ο Κώστα Χατζηιωάννου είναι δικηγόρος ποινικού δικαίου και υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με βάση του τη Θεσσαλονίκη. Είναι παράλληλα διδάκτορας Νομικής και συγγραφέας νομικών και λογοτεχνικών βιβλίων.
Εδώ και τέσσερα χρόνια τρέχει το κανάλι του στο TikTok με περιεχόμενο που ο ίδιος αποκαλει «infotainment». Προσπαθεί με έναν τρόπο που είναι ευχάριστος για το ευρύ κοινό να αναλύει νομικά θέματα.
Το προφίλ του @chatziioannoulaw στο TikTok έχει συγκεντρώσει 193 χιλιάδες ακόλουθους και 7,4 εκατομμύρια like, ενώ το προφιλ του στο Instagram @kohatzi έχει αγγίξει τους 30 χιλιάδες ακόλουθους.
Μιλά στο WIRED Greece για το πως ξεκίνησε, για τα βιβλία του και τι πιστεύει για τη νομική παιδεία στην Ελλάδα αλλά και τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει το AI στο επάγγελμα.
– Πέρα από τη δικηγορία και τη συγγραφή, πότε σας ήρθε η ιδέα να ασχοληθείτε και με τα social media; Πότε είπατε «αυτό πάει κάπου»;
Πριν από περίπου 6 με 7 χρόνια, λίγο πριν τον κορονοϊό άνοιξα ένα κανάλι στο YouTube. Ωστόσο, το συγκεκριμένο μέσο ήθελε αρκετή προσπάθεια: επεξεργασία από κάποιον ειδικό, και ουσιαστικό μάρκετινγκ. Στην προσπάθειά μου να καταστήσω ευρέως γνωστό το κανάλι μου, μου ήρθε σαν σπίθα η ιδέα για το TikTok. Είχα δειλά-δειλά ανεβάσει κάποια βιντεάκια εκείνη την περίοδο παράλληλα με το YouTube. Βέβαια μετά άφησα τελείως το YouTube.
Ο σκοπός μου ήταν πρώτον να ενημερώσω το ευρύ κοινό για θέματα νομικής φύσεως, και δεύτερον για ψυχοθεραπευτικούς λόγους. Μου αρέσει αυτή η επαφή με τον κόσμο. Σε καμία περίπτωση δεν το έκανα για διαφημιστικούς σκοπούς γιατί πρώτον απαγορεύεται η διαφήμιση στους δικηγόρους, και δεύτερον, ήθελα να καταργήσω αυτή τη σοβαροφάνεια που επικρατεί στον κλάδο και μπορεί σε πολλούς να δρα αποτρεπτικά.
– Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στο χιούμορ από τη μια και τη σοβαρότητα των θεμάτων που συζητάτε από την άλλη. Έχετε νιώσει ότι μπορεί να σας κρίνουν;
Όταν κινείσαι έντονα ή γίνεσαι ευρέως γνωστός στα social media, το να υπάρχει και hate είναι αναπόδραστο. Επίσης, εγώ είμαι πρεσβευτής του γνωστού δόγματος «δεν υπάρχει χυδαία γλώσσα, υπάρχουν μόνο χυδαίοι άνθρωποι».
Εγώ δεν το κάνω ούτε για να γίνω γνωστός, ούτε για να κερδίσω κάτι, αλλά για να μάθει ο κόσμος για διάφορα νομικά ζητήματα και παράλληλα να γελάσει. Προφανώς υπάρχουν και οι άνθρωποι που το βλέπουν εντελώς αρνητικά. Αν το δεις μεμονωμένα, θα αναρωτηθεί κανείς «ένας δικηγόρος γιατί να το κάνει αυτό;». Αν κάποιος με ξέρει, ξέρει ότι επί χρόνια εκπροσωπώ κατηγορούμενους σε πάρα πολύ σοβαρές υποθέσεις ενώπιον του Αρείου Πάγου και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και δεν χρειάζεται να κάνω κάποια διαφήμιση.
Όταν βλέπω έναν άνθρωπο να περνάει την πόρτα του ανακριτή, όπου με σύμφωνη γνώμη ανακριτή και εισαγγελέα μπορεί να στερηθεί και την ελευθερία του – αυτό που λένε προσωρινή κράτηση – και να με χαιρετάει λίγο πριν το «τέλος» είναι μεγάλο ζόρι. Στο ελληνικό ποινικό δίκαιο η κράτηση μπορεί να διαρκέσει από 12 μήνες έως και 18 για κάποια πιο βαριά αδικήματα. Εμένα η μεγαλύτερή μου ευχαρίστηση είναι όταν κάποιος γυρνάει και μου λέει «έμαθα πέντε πράγματα».
– Πόσο δύσκολο είναι να εξηγήσετε έναν περίπλοκο νομικό όρο ή πλαίσιο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα;
Για μένα είναι πάρα πολύ απλό γιατί τα σκέφτομαι όλα μέσα από νομικά γυαλιά, το οποίο ισχύει και για τους γιατρούς, τους φαρμακοποιούς, τους μηχανικούς. Ξεκίνησα να παίρνω κάποιους στίχους trap και να τους αναλύω. Έτσι είχα γίνει αρχικά γνωστός.
Και ακριβώς επειδή τα βλέπω όλα νομικά, αν όχι και νομικίστικα πολλές φορές, μου είναι πολύ απλό. Επίσης, η νομική επιστήμη δεν είναι τόσο περισπούδαστη όσο νομίζει κάποιος. Δηλαδή, το τι λέει ο νόμος και πώς ερμηνεύεται από τα δικαστήρια, είναι θέμα μισού λεπτού. Τώρα, αν θέλω να αναλύσω πιο ακαδημαϊκές θεωρίες, εκεί πέρα υπάρχουν τα νομικά περιοδικά, όπου και δημοσιεύω εκτενή άρθρα. Σε κάθε περίπτωση, στόχος μου είναι να καταστήσω προσιτή σε όλους τη νομική επιστήμη, με τρόπο εκλαϊκευμένο και όχι εκλαϊκευτικό.
– Θεωρείτε υπάρχει επαρκής νομική παιδεία στην Ελλάδα;
Εγώ ασχολούμαι αποκλειστικά με το ποινικό δίκαιο, οπότε μπορώ να σας πω το εξής. Υπάρχουν κάποιοι μηχανικοί που ξέρουν διατάξεις που σχετίζονται με το δικό τους επάγγελμα πολύ καλύτερα από τον καλύτερο δικηγόρο, χωρίς να θέλω να προσβάλω τους δικηγόρους, και προφανώς θα πρέπει όλοι να τους συμβουλευόμαστε.
Επίσης υπάρχουν γιατροί ή δημόσιοι υπάλληλοι που ξέρουν τις διατάξεις πολύ καλύτερα από μένα ή τις εγκυκλίους. Το θέμα δεν είναι να ξέρεις απλώς μια διάταξη και τι προβλέπει. Το θέμα είναι να την ερμηνεύεις και ενδεχομένως να την κατακρίνεις αν χρειαστεί ή στην περίπτωση του δικαστή να την κηρύττεις και αντισυνταγματική ή αντίθετη με κάποια ευρωπαϊκά πλαίσια. Τώρα πίσω στο αρχικό ερώτημα, υπάρχει νομική παιδεία σε συγκεκριμένους κλάδους. Αυτό που λείπει είναι ένα πολυπρισματικό φάσμα. Δηλαδή να βλέπουμε τα πράγματα και λίγο κοινωνιολογικά.
Για παράδειγμα, ένας τροχονόμος οφείλει να ξέρει όλα τα άρθρα του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (5209/2025). Αλλά μπορεί να ξέρει και κάποιες διατάξεις οι οποίες δεν εφαρμόζονται ποτέ. Τώρα, αν βρει έναν δύσμοιρο στο διάβα του και θέλει να κάνει κατάχρηση κάποιας εξουσίας, όχι με τη στείρα νομική έννοια, αλλά με την κοινωνιολογική έννοια, επικαλούμενος διατάξεις που δεν εφαρμόζονται πότε στην πράξη, τότε μπορεί να υπάρξει πρόβλημα. Πάσχουμε στην εφαρμογή, όχι τόσο στην νομική παιδεία.
– Έχει τύχει να σας προσεγγίσει κάποιος επαγγελματικά, απλά και μόνο επειδή σας βρήκε στα social media;
Στην αρχή προσπάθησαν πολλοί να με μιμηθούν και γι’ αυτό ίσως κάποιες δικές μου ενέργειες να στοχοποιήθηκαν. Οπότε μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι κανείς δεν με έχει προσεγγίσει για λόγους επαγγελματικούς μέσω των social.
Πολλές φορές, πολλοί θέλουν νομικές συμβουλές, αλλά επειδή κι εγώ πρέπει να ζήσω και σύμφωνα με τον Κώδικα περί Δικηγόρων, δεν μπορώ να παράσχω σε κανέναν δωρεάν νομικές συμβουλές. Αυτό που έχω καταφέρει είναι ότι κάποιοι άνθρωποι, όταν με βλέπουν στα δικαστήρια, ενδεχομένως και με άλλον δικηγόρο, με ευχαριστούν γιατί τους είπα πέντε πράγματα με ευχάριστο τρόπο.
– Έχετε γράψει ένα βιβλίο. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για αυτό;
Το βιβλίο μου είναι «Ο δικαστής που αγάπησε το κακό» το οποίο πωλείται μέσω του εκδοτικού οίκου «Κάκτος» αλλά και σε άλλα μεγάλα βιβλιοπωλεία. Σε αυτό το βιβλίο, το οποίο τονίζω δεν είναι νομικό, ουσιαστικά παρουσιάζω με λογοτεχνικό τρόπο, αλλά εμπνευσμένος από την πλούσια πραγματικότητα, ιστορίες δικαστηριακής τρέλας. Πώς ο ίδιος δικαστής, ο οποίος μπορεί από τη μία να απαλλάξει ή από την άλλη να βάλει μια ποινή σε έναν μεγαλοεπιχειρηματία ή έναν απλό άνθρωπο, θα δείξει το ανάλγητο πρόσωπό του.
Στόχος μου είναι το βιβλίο να είναι προσβάσιμο και ο καθένας να μπορεί να το διαβάσει. Σπεύδω δε να πω ότι και γι’ αυτούς που δεν είναι νομικοί αλλά ενδιαφέρονται για πιο τεχνικά νομικά ζητήματα, έχω αντίστοιχα το «Αυτοτελείς ισχυρισμοί στην ποινική δίκη» από τις εκδόσεις της Νομικής Βιβλιοθήκης, το οποίο για τα νομικά δεδομένα θεωρείται bestseller.
– Ποια είναι η γνώμη σας για το AI στον κλάδο σας;
Το AI θα πρέπει να χρησιμοποιείται με πάρα πολύ μεγάλη φειδώ. Και αυτό δεν το λέω συνδικαλιστικά ή για να υπερασπιστώ τους δικηγόρους. Για να καταλάβετε τι θέλω να πω, όταν πας να ρωτήσεις ευθέως το AI ποιο φάρμακο να πάρεις, αυτό θα σου πει να συμβουλευτείς τον γιατρό. Εκεί υπάρχουν κάποιες δικλείδες ασφαλείας που κάποιοι μπορούν να παρακάμψουν, ρωτώντας το με πιο ευφάνταστο τρόπο. Το ίδιο ακριβώς μπορεί να γίνει με κάποιον που ψάχνει μια νομική συμβουλή. Το AI μπορεί να γνωρίζει κάποια νομολογία, αλλά δεν ξέρει να την εφαρμόζει. Μπορεί να διαβάζει μια νομική διάταξη, αλλά παράλληλα μπορεί να κάνει αναφορά και σε άσχετες διατάξεις. Στο εξωτερικό, κάποιοι δικηγόροι προσπάθησαν να το χρησιμοποιήσουν επικαλούμενοι ανύπαρκτες νομολογίες.
Εγώ στη δουλειά μου το χρησιμοποιώ, αν ας πούμε πρέπει να κάνω μια άρση κατάσχεσης και πρέπει να καταγράψω 50 ρολόγια. Δεν θα κάτσω να γράφω ένα ένα τα Rolex. Δεν θα κάνω όμως ποτέ χρήση του για να μάθω πώς θα γράψω μια αίτηση ή ποια είναι η τελευταία νομολογία του Αρείου Πάγου. Σε αυτό είναι πάρα πολύ επικίνδυνο, και το έχω δοκιμάσει για να πειραματιστώ.
Αν και πολλοί θα έχουν διαφορετική άποψη, πιστεύω ότι η νομική επιστήμη, θα είναι από τις τελευταίες επιστήμες που θα εκλείψει λόγω του AI. Το να γίνει βοηθός και συνοδοιπόρος κάποια στιγμή μετά από αρκετά χρόνια, θα μπορούσε. Αλλά για να κάνει μια δουλειά είλωτα και όχι ερμηνευτή. Μπορεί και να διαψευστώ κιόλας. Θα δούμε.
– Ετοιμάζετε τίποτα άλλο αυτή την περίοδο που θα μπορούσατε να μοιραστείτε μαζί μας;
Είστε οι πρώτοι που το λέω. Έχω ένα λογοτεχνικό project στα σκαριά, το οποίο είναι εμπνευσμένο από πραγματική υπόθεση που είχα αναλάβει. Εκεί ήμουν με τους «καλούς», δηλαδή την οικογένεια του θύματος, στην προκειμένη την οικογένεια δύο θυμάτων που δηλητηριάστηκαν με αρσενικό από έναν πανεπιστημιακό. Φυσικά μιλάμε απλώς για έμπνευση, δεν αποτελεί πιστή μεταφορά. Το αρσενικό στοιχείο δεν έχει γεύση. Ωστόσο, αυτό το συγκεκριμένο είχε, και γι’ αυτό το βιβλίο έχει τον τίτλο: «Αρσενικό με γεύση πικρή». Είναι ακόμα ένα λογοτεχνικό εγχείρημα, το οποίο έχει τελειώσει και είναι στη φάση της έκδοσης. Και επίσης, ετοιμάζω και ένα εγχειρίδιο ποινικού δικαίου, γιατί πάρα πολλοί άνθρωποι μου το ζητάνε. Θα είναι κάτι μεταξύ ακαδημαϊκού εγχειριδίου και νομικής εγκυκλοπαίδειας.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
