Μια μελέτη που ανέλυσε δεδομένα από 87.557 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο διαπίστωσε ότι όσοι εκτίθεντο περισσότερο στο φως της ημέρας παρουσίαζαν χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια τα επόμενα χρόνια.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό General Psychiatry, παρακολούθησε ενήλικες χωρίς άνοια, με μέση ηλικία 62 ετών, για οκτώ χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι συμμετέχοντες φορούσαν έναν αισθητήρα φωτός στον καρπό τους, ο οποίος κατέγραφε την ποσότητα φωτός που δέχονταν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας.
Το φως της ημέρας αποτελεί το κύριο σήμα που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να συγχρονίσει το εσωτερικό μας ρολόι.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με μέση έκθεση σε φωτεινότητα άνω των 1.000 lux παρουσίαζαν 16% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με όσους παρέμεναν κάτω από αυτό το όριο. Αυτό ισοδυναμεί περίπου με το να περπατά κανείς έξω σε ένα συννεφιασμένο πρωινό ή να εργάζεται κοντά σε ένα καλά φωτισμένο παράθυρο κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Το στοιχείο αυτό είναι εντυπωσιακό, καθώς ο τυπικός φωτισμός σε γραφεία ή κατοικίες κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 300 και 500 lux, δηλαδή αποτελεί μόλις ένα κλάσμα του ορίου που συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο. Επιπλέον, στα προγνωστικά μοντέλα της μελέτης, η έκθεση σε έντονο φως (πάνω από 5.000 lux) για λιγότερο από 42 λεπτά την ημέρα αναδείχθηκε ως παράγοντας που συνδέεται με τον κίνδυνο άνοιας, συγκρίσιμος με αυτόν της παχυσαρκίας, της κατανάλωσης αλκοόλ ή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Το φαινόμενο αυτό φάνηκε επίσης πιο έντονο στους φορείς του γονιδίου APOE ε4, της κύριας γενετικής παραλλαγής που συνδέεται με τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Σε αυτή την ομάδα, η αυξημένη έκθεση στο φως συσχετίστηκε με μείωση του κινδύνου κατά 19 έως 27%, ανάλογα με το μέτρο που χρησιμοποιήθηκε, αν και η μελέτη δεν είχε σχεδιαστεί για να αναλύσει συγκεκριμένα τη νόσο του Αλτσχάιμερ.
Η μελέτη βασίζεται σε μια πολύ μεγάλη βάση δεδομένων, αλλά η μεθοδολογία της είναι παρατηρητική. Αυτό σημαίνει ότι η διαπιστωθείσα σύνδεση μεταξύ της έκθεσης στο φως και της άνοιας δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως αιτιώδης σχέση. Με άλλα λόγια, τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η αυξημένη έκθεση στον ήλιο προλαμβάνει την άνοια (αν και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος εάν δεν χρησιμοποιείτε επαρκή αντηλιακή προστασία). Αυτό που δείχνουν είναι μια στατιστική συσχέτιση μεταξύ της μεγαλύτερης έκθεσης στο ηλιακό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας και της εμφάνισης λιγότερων περιπτώσεων άνοιας χρόνια αργότερα.
Μια εναλλακτική εξήγηση είναι ότι τα άτομα με καλύτερη σωματική και εγκεφαλική υγεία τείνουν επίσης να είναι πιο δραστήρια, να περνούν περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους και να διαθέτουν άλλους προστατευτικούς παράγοντες που συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι μια πιθανή εξήγηση για αυτό το φαινόμενο βρίσκεται στο κιρκαδικό σύστημα, δηλαδή στο σύνολο των βιολογικών μηχανισμών που ρυθμίζουν τους κύκλους ύπνου-αφύπνισης. Το φως της ημέρας αποτελεί το κύριο σήμα που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να συγχρονίσει το εσωτερικό μας ρολόι. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι οι διαταραχές των κιρκαδικών ρυθμών είναι συχνές σε άτομα με άνοια και ενδέχεται να συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση.
Η ιδέα ότι το φως μπορεί να επηρεάσει την υγεία δεν είναι καινούργια. Διάφορες μελέτες έχουν συνδέσει τη μεγαλύτερη έκθεση στο φως της ημέρας με βελτιωμένη διάθεση, χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης και πιο σταθερή ρύθμιση των κύκλων ύπνου-αφύπνισης. Η θεραπεία με έντονο φως αποτελεί μάλιστα μέρος της αγωγής για ορισμένες διαταραχές της διάθεσης και διαταραχές του κιρκαδικού ρυθμού.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED En Espanol και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
