Αν κάποιος παρατηρήσει τη νέα γενιά ηλεκτρικών αυτοκινήτων, είναι αρκετά πιθανό να παρατηρήσει κάτι παράδοξο.
Παρά το γεγονός ότι η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται στη μεγαλύτερη τεχνολογική μετάβαση της ιστορίας της, πολλά από τα νέα μοντέλα δείχνουν εντυπωσιακά παρόμοια μεταξύ τους.
Είτε προέρχονται από την Ευρώπη, είτε από την Κίνα, είτε από τις ΗΠΑ, τα περισσότερα ηλεκτρικά οχήματα υιοθετούν μία κοινή σχεδιαστική γλώσσα: κλειστές μάσκες, λείες επιφάνειες, φωτεινές LED υπογραφές και αεροδυναμικά αμαξώματα που θυμίζουν περισσότερο τεχνολογικά gadgets παρά… αυτοκίνητα.
Η άποψη ότι «όλα τα ηλεκτρικά μοιάζουν μεταξύ τους» δεν είναι παράλογη. Για την ακρίβεια, αποτελεί την εύστοχη περιγραφή του αποτελέσματος μιας σειράς τεχνολογικών, αεροδυναμικών και εμπορικών παραγόντων, που ωθούν τις εταιρείες προς παρόμοιες λύσεις.
Πρόκειται άραγε για έλλειψη φαντασίας ή για αναπόφευκτη συνέπεια της τεχνολογίας; Η απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση.
Η αεροδυναμική υπαγορεύει τους κανόνες
Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι σχεδιαστές αυτοκινήτων έπρεπε να προσαρμόζονται στις ανάγκες ενός κινητήρα εσωτερικής καύσης. Μεγάλες γρίλιες για ψύξη, πολύπλοκες εισαγωγές αέρα και συγκεκριμένες αναλογίες, καθόριζαν την εικόνα ενός αυτοκινήτου.
Στην εποχή της ηλεκτροκίνησης, πολλές από αυτές τις απαιτήσεις εξαφανίζονται, καθώς οι ηλεκτροκινητήρες είναι μικρότεροι και επιτρέπουν διαφορετικές αρχιτεκτονικές.
Θεωρητικά, αυτό θα έπρεπε να προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στους σχεδιαστές. Στην πράξη όμως, εμφανίζεται ένα νέο «εμπόδιο» που ακούει στο όνομα… αεροδυναμική.
Προφανώς, κάθε επιπλέον χιλιόμετρο αυτονομίας έχει αξία. Για να αυξηθεί η ενεργειακή αποδοτικότητα, οι κατασκευαστές επιδιώκουν τον χαμηλότερο δυνατό συντελεστή οπισθέλκουσας.
Το αποτέλεσμα είναι αυτοκίνητα με παρόμοιες σιλουέτες, καμπύλες επιφάνειες, κεκλιμένες οροφές και περιορισμένες σχεδιαστικές ιδιαιτερότητες. Εν ολίγοις, η φυσική αρχίζει να υπαγορεύει την αισθητική.
Η τεχνολογία δημιουργεί μια νέα «ομοιομορφία»
Ωστόσο, δεν είναι μόνο η αεροδυναμική που δημιουργεί περιορισμούς, καθώς η ίδια η τεχνολογία των ηλεκτρικών οχημάτων οδηγεί σε συγκλίνουσες σχεδιαστικές επιλογές.
Οι περισσότερες εταιρείες χρησιμοποιούν σήμερα πλατφόρμες, όπου οι μπαταρίες τοποθετούνται στο πάτωμα και οι κινητήρες στους άξονες. Η συγκεκριμένη διάταξη δημιουργεί κοινές αναλογίες: μακρύ μεταξόνιο, κοντούς προβόλους και ψηλότερο δάπεδο.
Παράλληλα, η ψηφιοποίηση του εσωτερικού οδηγεί σε μια δεύτερη μορφή ομοιομορφίας. Οι φυσικοί διακόπτες παρά το γεγονός ότι βρίσκονται εκ νέου στο επίκεντρο, αντικαθίστανται από μεγάλες οθόνες αφής και η τεχνολογία, η οποία υποτίθεται ότι θα απελευθέρωνε τη δημιουργικότητα, καταλήγει συχνά να δημιουργεί κοινά πρότυπα σχεδίασης.
Η «επέλαση» από την Κίνα επιταχύνει τη σύγκλιση
Είναι προφανές ότι η άνοδος των κινέζικων εταιρειών, έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο την εν λόγω τάση. Οι νέες μάρκες ηλεκτρικών οχημάτων δεν φέρουν το ιστορικό βάρος δεκαετιών σχεδιαστικής κληρονομιάς. Αντίθετα, το πιο σύνηθες είναι να προσεγγίζουν το αυτοκίνητο ως τεχνολογικό προϊόν.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μοντέλα, που δίνουν προτεραιότητα στην αίσθηση του «premium tech», με καθαρές επιφάνειες, φωτιζόμενα λογότυπα, μινιμαλιστικά εσωτερικά και εντυπωσιακές ψηφιακές λειτουργίες.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη επιρροή δεν περιορίζεται μόνο στην Κίνα, καθώς οι ευρωπαϊκές και αμερικάνικες εταιρείες στην προσπάθειά τους να ανταγωνιστούν τους νέους «παίκτες», υιοθετούν παρόμοιες αισθητικές προσεγγίσεις. Έτσι, η παγκοσμιοποίηση της ηλεκτροκίνησης οδηγεί και σε παγκόσμια ομοιομορφία της σχεδίασης.
Υπάρχει ακόμη ελπίδα για διαφοροποίηση;
Παρά την εμφανή σύγκλιση, η σχεδιαστική φιλοσοφία «που ξεχωρίζει» δεν έχει εξαφανιστεί, καθώς ορισμένοι κατασκευαστές αναζητούν νέους τρόπους διαφοροποίησης.
Για παράδειγμα, άλλοι επενδύουν σε ιδιαίτερες φωτιστικές υπογραφές, μετατρέποντας τα φώτα σε στοιχείο ταυτότητας. Κάποιοι πειραματίζονται με αναδιπλούμενες επιφάνειες, νέες αναλογίες ή υλικά, που μέχρι πρόσφατα δεν θεωρούνταν ιδανικά για μαζική παραγωγή.
Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη λογισμικού ανοίγει ένα νέο πεδίο σχεδίασης. Το αυτοκίνητο δεν ορίζεται πλέον μόνο από το σχήμα του, αλλά και από τον ψηφιακό του χαρακτήρα, όπως είναι το περιβάλλον χρήσης, τα γραφικά, οι υπηρεσίες συνδεσιμότητας και οι λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης.
Η νέα εποχή του αυτοκινήτου
Η άποψη ότι «όλα τα ηλεκτρικά μοιάζουν μεταξύ τους» δεν είναι παράλογη. Για την ακρίβεια, αποτελεί την εύστοχη περιγραφή του αποτελέσματος μιας σειράς τεχνολογικών, αεροδυναμικών και εμπορικών παραγόντων, που ωθούν τις εταιρείες προς παρόμοιες λύσεις.
Ωστόσο, η ιστορία της αυτοκίνησης δείχνει ότι κάθε νέα τεχνολογία περνά αρχικά από μια φάση σχεδιαστικής ομοιομορφίας. Κάτι αντίστοιχο συνέβη στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν τα πρώτα αυτοκίνητα έμοιαζαν μεταξύ τους, αλλά και αργότερα, όταν οι απαιτήσεις ασφαλείας και κατανάλωσης περιόρισαν τη σχεδιαστική ελευθερία.
Ωστόσο, η διαφορά είναι ότι σήμερα το αυτοκίνητο εξελίσσεται σε ψηφιακή πλατφόρμα. Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι το «γιατί τα ηλεκτρικά οχήματα μοιάζουν μεταξύ τους», αλλά το «ποιος κατασκευαστής θα καταφέρει να σπάσει πρώτος αυτή την ομοιομορφία και να ορίσει την αισθητική της επόμενης δεκαετίας».Γιατί στην αυτοκίνηση, όπως και στην τεχνολογία, η καινοτομία δεν αφορά μόνο όσα βρίσκονται κάτω από το αμάξωμα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα αναγνωρίζουμε, ειδικά με την πρώτη ματιά.
