«Η ΕΕ, πέρα από οικονομική ένωση, είναι και μια θαλάσσια ένωση», δήλωσε ο Επίτροπος για τους Ωκεανούς και την Αλιεία, Κώστας Καδής, μιλώντας σε Έλληνες δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο δημοσιογραφικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Έναν χρόνο μετά την υιοθέτηση του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τους Ωκεανούς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να μετατρέψει τη θάλασσα από περιβαλλοντική πρόκληση σε αναπτυξιακό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα. Με 6 πυλώνες και 92 διαφορετικές πρωτοβουλίες, το σύμφωνο έρχεται να προτεραιοποιήσει τη σημασία των θαλασσών για την Ευρώπη.
Δεδομένου ότι γνωρίζουμε μόλις το 5% των ωκεανών μας — ουσιαστικά ξέρουμε περισσότερα για τη Σελήνη απ’ ό,τι για τον βυθό της Γης — η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει το «OceanEye», το νέο «μάτι» της Ευρώπης στις θάλασσες.
Από την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τη στήριξη της γαλάζιας οικονομίας μέχρι την ανάπτυξη των νησιωτικών και παράκτιων περιοχών, την ενίσχυση της θαλάσσιας γνώσης, αλλά και ζητήματα ασφάλειας και διεθνούς διακυβέρνησης, η ΕΕ επιχειρεί να διαμορφώσει μια ενιαία στρατηγική για το μέλλον των ωκεανών.
Πρώτο βήμα, ωστόσο, είναι η καλύτερη κατανόηση του ίδιου του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Δεδομένου ότι γνωρίζουμε μόλις το 5% των ωκεανών μας — ουσιαστικά ξέρουμε περισσότερα για τη Σελήνη απ’ ό,τι για τον βυθό της Γης — η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει το «OceanEye», το νέο «μάτι» της Ευρώπης στις θάλασσες.
Στόχος του προγράμματος δεν είναι απλώς η συλλογή περισσότερων δεδομένων, αλλά η δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου παρατήρησης που θα συνδέει δορυφόρους, αισθητήρες, ερευνητικά κέντρα και δημόσιους φορείς. Σύμφωνα με τον Επίτροπο, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να μετατρέψει την Ευρώπη σε παγκόσμιο κόμβο θαλάσσιας τεχνολογίας και παρατήρησης και να την τοποθετήσει στην πρωτοπορία της κατανόησης των ωκεανών.
Η αξία της παγκόσμιας αγοράς παρατήρησης των θαλασσών, άλλωστε, ανήλθε στα 22,5 δισ. ευρώ το 2024, το οποίο μέλλει να αγγίξει τα 30 δισ. το 2030. Εκτός αυτού, η ευρωπαϊκή ακτογραμμή φτάνει περίπου τα 70.000 χλμ. με την αξία της «γαλάζιας οικονομίας» να αντιστοιχεί σε 5 εκατ. θέσεις εργασίας και 250 δισ. ευρώ.
«Εδώ υπάρχει μια σημαντική ευκαιρία», είπε ο Καδής, ο οποίος μάλιστα ανακοίνωσε ότι την επόμενη εβδομάδα, θα συζητηθούν ακόμα δύο στρατηγικές για τις παράκτιες και τις νησιωτικές περιοχές της ΕΕ, με σκοπό να αναλυθούν οι ιδιαιτερότητες, οι προκλήσεις καθώς και οι ευκαιρίες ανάπτυξης των περιοχών αυτών.
Όταν η θάλασσα γίνεται ζήτημα ασφάλειας
Η συζήτηση στράφηκε αναπόφευκτα και σε ζητήματα ασφάλειας, καθώς οι θαλάσσιες υποδομές και οι θαλάσσιοι διάδρομοι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία. «H EE είναι υπερασπιστής της διεθνούς νομιμότητας. Χώρες σαν την Τουρκία οφείλουν να σέβονται το διεθνές δίκαιο και τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας», τόνισε ο Καδής.
Ο επίτροπος δήλωσε το ίδιο προβληματισμένος και με την παρουσία του ουκρανικού drone που βρέθηκε στην Λευκάδα πριν έναν μήνα. «Θέλω να πιστεύω ότι αυτό είναι ένα μεμονωμένο γεγονός», υπογράμμισε, αναφέροντας πώς έχει ήδη προβεί στις κατάλληλες ενέργειες για να ολοκληρωθεί ο ελληνικός θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, μέσα στους επόμενους μήνες.
«Έφτασε η ώρα για μια ανανέωση. Η “γαλάζια οικονομία” πρέπει να ξαναγίνει ελκυστική στους νέους, οι οποίοι φαίνεται να την εγκαταλείπουν ολοένα και περισσότερο».
Ο επίτροπος αναφέρθηκε και στο κοινό ρυθμιστικό πλαίσιο για την αλιεία, το οποίο αναδομήθηκε τελευταία φορά το 2013. «Στην βάση της νέας αξιολόγησης θα σχεδιαστεί και το όραμα για την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες με ορίζοντα το 2040», τόνισε, αναφερόμενος και στο «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο», το οποίο στοχεύει στην καταπολέμηση της παράνομης και μη ελεγχόμενης αλιείας.
Όταν ρωτήθηκε για το αν ένα τέτοιο σύμφωνο πρόκειται μεταξύ άλλων για «τη Frontex της αλιείας», απάντησε καταφατικά, υποσχόμενος ότι τόσο οι περιπολίες, όσο και οι υπηρεσίες ελέγχου της αλιείας, θα αυξηθούν στο Αιγαίο και ακόμα παραπέρα.
Τέλος, ο Καδής έκανε αναφορά στα σκάφη αλιείας της ΕΕ, τα οποία είναι κατά μέσο όρο 40 ετών. Στο πλαίσιο του Συμφώνου για τους Ωκεανούς, η στρατηγική «Blue Generational Renewal», έρχεται να τα εκσυγχρονίσει.
«Έφτασε η ώρα για μια ανανέωση. Η “γαλάζια οικονομία” πρέπει να ξαναγίνει ελκυστική στους νέους, οι οποίοι φαίνεται να την εγκαταλείπουν ολοένα και περισσότερο», είπε ο Καδής πριν εγκαταλείψει το κτίριο Berlaymont.
