Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει ήδη στη Δικαιοσύνη. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν την επηρεάζει, αλλά μέχρι πού και με ποιους όρους. Μπορεί να αξιοποιηθεί ως εργαλείο επαλήθευσης, επιτάχυνσης και διαφάνειας σε ένα σύστημα που ασφυκτιά από τον όγκο των υποθέσεων. Μπορεί, όμως, να μετατραπεί και σε κάτι πιο επικίνδυνο: σε έναν μηχανισμό που μπορεί τυπικά να μην αποφασίζει, αλλά επηρεάζει τη δικαστική κρίση.
Αυτό ήταν το επίκεντρο μιας συζήτησης δύο ανθρώπων με άμεση εμπλοκή στον πυρήνα της Δικαιοσύνης: του προέδρου Εφετών Αθηνών Δημήτρη Ορφανίδη και του δικηγόρου Κωνσταντίνου Αναγνωστόπουλου.
«Η τεχνητή νοημοσύνη, είτε το θέλουμε είτε όχι, θα εισέλθει, εισέρχεται και θα εισέρχεται στον χώρο της Δικαιοσύνης. Αυτό δεν είναι ζήτημα που μπορεί κανείς να το αποκρούσει λέγοντας “δεν θέλουμε”. Και να μην θέλαμε, θα θέλουν κάποιοι άλλοι».
Η μία θέση ήταν σαφής: η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει επικουρικά, αλλά δεν πρέπει να διεισδύσει, ούτε άμεσα ούτε έμμεσα, στον πυρήνα της δικαιοδοτικής κρίσης. Η άλλη υποστήριζε ότι η ενσωμάτωση του AI δεν είναι επιλογή αλλά αναγκαιότητα· διαφορετικά, η απονομή της Δικαιοσύνης κινδυνεύει να μείνει πίσω απέναντι σε ταχύτερα, ιδιωτικά και τεχνολογικά συστήματα επίλυσης διαφορών.
Η συζήτησή τους δεν αφορούσε ένα μακρινό μέλλον, αλλά μια πραγματικότητα που ήδη διαμορφώνεται.
Το AI ως εργαλείο
Ο κ. Αναγνωστόπουλος έθεσε τη βάση της συζήτησης: «Υπάρχει αυτή τη στιγμή σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο μπορεί εξ ολοκλήρου να αντικαταστήσει την ανθρώπινη και τη δικαστική κρίση; Όχι. Μπορεί όμως να υπάρχει το 2030; Ναι», ισχυρίζεται.
«Η ενσωμάτωση ΑΙ σε αυτό το εξελικτικό στάδιο, ως συστημάτων που επικουρούν, επαληθεύουν γεγονότα και ενισχύουν τη διαφάνεια της αιτιολογίας των δικαστικών αποφάσεων, είναι απαραίτητη και επιβεβλημένη» συμπλήρωσε ο δικηγόρος. Για να ενισχύσει τη θέση του έδωσε συγκεκριμένο παράδειγμα: Στη Φρανκφούρτη, με «περίπου 15.000 υποθέσεις σε εκκρεμότητα, λειτουργεί λογισμικό που δεν επικουρεί απλώς, αλλά συντάσσει την απόφαση». Πρόκειται για γλωσσικό μοντέλο βασισμένο στο WatsonX της IBM. Στο σκάνδαλο diesel, επίσης στη Γερμανία, η λειτουργία ΑΙ είναι ήδη σε επίπεδο προσχεδίου-τεμπλέτας. «Ο δικαστής κάνει ένα τσεκ. Αυτά είναι συστήματα, όχι πιλοτικά, αλλά σε λειτουργία», συμπληρώνει.
Στη Γαλλία, στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο, το ΑΙ «ξεκίνησε με την ταξινόμηση των υποθέσεων και τώρα έχει προχωρήσει στη “νομολογία”, στην έρευνα, στα πραγματικά γεγονότα, με ποσοστό 70% – και προχωράει», αναφέρει. Παράλληλα, στο Λουξεμβούργο το Δικαστήριο της Ε.Ε. κατασκευάζει το δικό του σύστημα ΑΙ. «Δεν έχει εισέλθει επισήμως σε χρήση, αλλά το χρησιμοποιούν πιλοτικά για τη μετάφραση. Και ήδη θα αναδιανεμηθεί και θα αναπροσαρμοστεί ο ρόλος ενός μεγάλου ποσοστού μεταφραστών».
Το συμπέρασμά του: υπάρχουν συστήματα που ήδη τρέχουν για επικουρική χρήση σε ευρωπαϊκά κράτη δικαίου.
Η κόκκινη γραμμή
Απαντώντας, ο πρόεδρος Ορφανίδης υποστήριξε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένα, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου τεχνολογικού πλέγματος που περιλαμβάνει τη νανοτεχνολογία, τη νευροτεχνολογία, τη γενετική, την ιατρική, τη φυσική και τη ρομποτική.
«Αν όμως περιοριστούμε στο ζήτημα της Δικαιοσύνης, τότε τα πράγματα είναι απλά στην ουσία τους, αλλά και γι’ αυτό πολύ δύσκολα», υποστήριξε.
«Η τεχνητή νοημοσύνη, είτε το θέλουμε είτε όχι, θα εισέλθει, εισέρχεται και θα εισέρχεται στον χώρο της Δικαιοσύνης. Αυτό δεν είναι ζήτημα που μπορεί κανείς να το αποκρούσει λέγοντας “δεν θέλουμε”. Και να μην θέλαμε, θα θέλουν κάποιοι άλλοι», συμπλήρωσε. «Σε έναν ανταγωνισμό που είναι απηνής και με γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές διαστάσεις, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ουδέτερη: είναι εργαλείο που θα χρησιμοποιηθεί».
Το ερώτημα για τον πρόεδρο Εφετών Αθηνών είναι «μέχρι ποιο σημείο θα ήταν επιτρεπτό να εισέλθει στη Δικαιοσύνη». Υπάρχουν κατά την άποψή του διάφορες διαστάσεις. «Αυτό που δεν είναι επιτρεπτό σήμερα για λόγους αξιών και δημοκρατίας μπορεί να είναι επιτρεπτό αύριο – με επίφαση αξιών και επίφαση δημοκρατίας». Επομένως, για τον κ. Ορφανίδη το ζητούμενο είναι «τι μπορούμε να διαφυλάξουμε από την ουσία των αξιών μας, χωρίς να υστερήσουμε τεχνολογικά».
«Όπως είσαι εσύ homo sapiens, πρέπει να δικαστείς και από έναν homo sapiens δικαστή».
Κατά την άποψή του απαιτείται κόκκινη γραμμή. Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει μεν να έχει επιβοηθητικό χαρακτήρα στην απονομή της Δικαιοσύνης, αλλά με ένα ξεκάθαρο όριο, το οποίο διατυπώνει ρητά: «Η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να εισέλθει στη δικαιοδοτική κρίση, ούτε άμεσα ούτε έμμεσα».
Ως παράδειγμα επικαλείται την υπόθεση Loomis. Στο Ουισκόνσιν, δικαστής ρώτησε το πρόγραμμα COMPAS αν ο κατηγορούμενος θα υποτροπιάσει. «Με βάση τα δεδομένα που είχε, το σύστημα είπε ότι θα υποτροπιάσει». Ο καταδικασθείς ζήτησε στοιχεία για να αξιολογήσει τον αλγόριθμο. Το ανώτατο δικαστήριο απέρριψε το αίτημά του, επικαλούμενο εμπορικό απόρρητο και δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας.
Ο κατηγορούμενος δεν είχε πρόσβαση στο εργαλείο που επηρέασε την κρίση εις βάρος του και ο κ. Ορφανίδης σημείωσε: «Με το δικό μου σκεπτικό ως δικαστής του ηπειρωτικού δικαίου, υπάρχει σοβαρό ζήτημα καθώς στερήθηκε τον φυσικό του δικαστή».
Ο κ. Αναγνωστόπουλος υπογράμμισε ένα κρίσιμο σημείο στο παράδειγμα Loomis: «Δεν είναι μόνο τα δεδομένα της υπόθεσης. Είναι ο αλγόριθμος μιας εταιρείας, ενός λογισμικού που δεν είναι λογισμικό του δικαστηρίου». Υπάρχουν κατα την άποψή του δύο διακριτές έννοιες: «τα δεδομένα και ο αλγόριθμος, που δεν ξέρεις πώς έχει εκπαιδευτεί και με τι πολιτισμικά κριτήρια και προκαταλήψεις».
Ο πρόεδρος Ορφανίδης ωστόσο επανήλθε στο όριο και την κόκκινη γραμμή. Στη Loomis το ΑΙ μπορεί να έχει συμβουλευτικό, επιβοηθητικό χαρακτήρα, εχει όμως, εν προκειμένω, επιβοηθητικό χαρακτήρα;
«Γιατί εγώ, ως δικαστής, να ρωτήσω ένα μηχάνημα, έναν αλγόριθμο, να προβλέψει κάτι που μπορεί να προβλέψει ο ίδιος ο δικαστής;», αναρωτήθηκε. «Ο νόμος ήδη μου δίνει τη δυνατότητα να κρίνω αν θα υποτροπιάσει ή όχι, για να επιμετρήσω την ποινή».
Το πρόβλημα με τον αλγόριθμο είναι ότι «δεν ελέγχεται και δεν λογοδοτεί». Η αρχή του προέδρου Ορφανίδη είναι σαφής: «Όπως είσαι εσύ homo sapiens, πρέπει να δικαστείς και από έναν homo sapiens δικαστή».
Η παγίδα της ταχύτητας
Υπάρχουν φυσικά και αντεπιχειρήματα, και ο πρόεδρος Ορφανίδης αναγνωρίζει την πίεση του όγκου της εργασίας. Για μια αγωγή 450-500 σελίδων το ΑΙ μπορεί να βγάλει μια σύντομη περίληψη σ’ ένα μόλις λεπτό. «Εγώ ως δικαστής θα χρειαστώ μία εβδομάδα, άρα αν το θέμα μας είναι η ταχύτητα, σταματάμε εδώ τη συζήτηση: στην ταχύτητα το μηχάνημα μας ξεπερνά», απάντησε. «Αν όμως θέλουμε να μην χάσουμε τον έλεγχο της κατάστασης και να αποδίδουμε πραγματικά δικαιοσύνη, τότε ο έλεγχος πρέπει να παραμείνει σε εμάς».
Αν το ΑΙ πει «σε αυτές τις 10 σελίδες είναι η ουσία, πρέπει εγώ να κάνω έλεγχο ότι όντως έτσι είναι;». Αν δεν τον κάνει ο δικαστής και θεωρήσει ότι «αυτό είναι», τότε το επόμενο βήμα ενδέχεται να μοιάζει ως εξής: «“Τι γνώμη έχεις; Πώς πρέπει να λυθεί; Γράψε την απόφαση με βάση αυτές τις δέκα σελίδες”. Τότε εγώ θα φορέσω την τήβεννό μου και υποτίθεται ότι θα έχω εκδώσει μια απόφαση. Αλλά δεν θα την έχω εκδώσει εγώ. Αυτό δεν πρέπει να συμβεί – αλλά μπορεί να συμβεί γιατί η τεχνολογία παρέχει μεγάλη ευκολία. Και στην παγίδα της ευκολίας μπορεί να πέσουμε όλοι».
«Αν το δεχθούμε στο όνομα της ταχύτητας, τότε θα συγκλίνω σε αυτό: θα είναι τυπικά φυσικό πρόσωπο ο δικαστής που σε χρόνο μηδέν θα εκδίδει δεκαπέντε αποφάσεις. Αλλά θα είναι επιμελής σε αυτό; Όχι. Θα έχει αποφασίσει η μηχανή, ο αλγόριθμος. Κι ο φυσικός δικαστής θα έχει απλώς το “δικαίωμα” να χρησιμοποιεί τα εργαλεία και να δέχεται άκριτα αυτό που του έχει πει η τεχνητή νοημοσύνη», πρόσθεσε.
Παλαιός και νέος κόσμος
Ο κ. Αναγνωστόπουλος προχώρησε σε μία διάκριση μεταξύ «παλαιού και νέου» κόσμου. Στον «παλαιό» ο δικαστής κοιτάζει φάκελο, νομολογία, έγγραφα. Εκεί το κρίσιμο είναι η επαλήθευση του γεγονότος και της μεθοδολογίας. Ο «νέος» είναι διαφορετικός – έχει «κάλπικα στοιχεία, deepfakes. Είναι κόσμος όπου με 20 ευρώ τον μήνα ήδη μπορείς να έχεις προσιτές νομικές συμβουλές από λογισμικό. Αυτό θεραπεύει την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. Αλλά όλοι πλέον έχουν έναν συνήγορο. Και από 10.000 υποθέσεις μπορεί να γίνουν 100.000 υποθέσεις. Δημιουργείται όγκος ποιοτικός και ποσοτικός που το συνολικό οικοσύστημα δεν μπορεί να υποδεχτεί». Ήδη το βλέπουμε: «Μας στέλνουν “reviewed” συμβόλαια και μας λένε: “τι γνώμη έχεις για το 5.2;” Έχουν ήδη χρησιμοποιήσει εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης. Άρα αυτός ο κόσμος είναι υπό κατασκευή».
Υπογράμμισε δε τα ζητήματα ψηφιακής κυριαρχίας, δίνοντας το παράδειγμα της Ναυτιλίας. Μεγάλος όγκος διαφορών μεταφέρθηκε στη διαιτησία – σε συστήματα πιο οριοθετημένα, ταχέα και δομημένα. Έτσι, μια πολύ μεγάλη νομική ύλη μεταφέρθηκε πλέον εκτός Ευρώπης.
Σήμερα, δυναμικοί τομείς όπως η ναυτιλία, ο τουρισμός, η τεχνολογία και η ενέργεια, λύνουν διαφορές με ιδιωτική διαιτησία εκτός Ε.Ε., όπου ήδη αναπτύσσονται ενισχυμένα μηχανήματα με ΑΙ. «Αν δεν προσαρμοστεί η ευρωπαϊκή τακτική δικαιοσύνη, αλλά και η εξωδικαστική μέθοδος επιλύσεως διαφορών, θα πάρουν όλη την επίλυση των νομικών διαφορών».
Το ζήτημα της δημοκρατίας
Ο κ. Ορφανίδης διατύπωσε έναν κίνδυνο παράκαμψης της Δικαιοσύνης μέσα από αυτές τις διαδικασίες: Υπάρχουν μοντέλα διεθνούς διαιτησίας που «χωρίς τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης δεν υπολογίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, ούτε αποφάσεις συνταγματικών δικαστηρίων». Με την τεχνητή νοημοσύνη «μπορεί αυτό να συνεχιστεί, μπορεί εν μέρει να μην συνεχιστεί, αλλά το ζήτημα είναι ότι έχουμε μια παράκαμψη της δικαιοσύνης, όταν φεύγει από την κρίση τη δικαστική».
«Έχουμε δύο πυλώνες: ο ένας είναι η δικαιοσύνη και ο άλλος είναι η αγορά. Η αγορά είναι πάρα πολύ αποτελεσματική, αλλά δεν την ενδιαφέρει το πολίτευμα». Το ζητούμενο είναι «να διαφυλάξουμε τη Δημοκρατία και να διασφαλίσουμε ότι ο ρόλος της ΑΙ θα είναι επιβοηθητικός». Δεν είναι απλό, «γιατί η αγορά παράγει διαρκώς – ακόμη και οι δικαστές μπορεί να “βολευτούν” στο δόγμα: “Το είπε η τεχνητή νοημοσύνη, μου έβγαλε 10 σελίδες”».
Ερωτηθείς για τον βαθμό κινδύνου, δεν έκρυψε τα λόγια του: «Αύριο μπορεί μια κυβέρνηση για λόγους ταχύτητας να το θεσμοθετήσει. Και τότε; Θα πάμε από τον αλγόριθμο του πρώτου βαθμού στον αλγόριθμο του δεύτερου βαθμού και στον αλγόριθμο του τρίτου βαθμού; Δεν θα στερηθεί ο διάδικος τους τρεις βαθμούς; Τυπικά θα έχουμε δημοκρατία».
Η «γενναία απόφαση»
Στο ερώτημα κατά πόσο το οικοσύστημα της Δικαιοσύνης -με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της απονομής της- μπορεί να διαχειριστεί ένα μοντέλο που φτάνει μέχρι τον έλεγχο της δικαστικής κρίσης, ο κ. Αναγνωστόπουλος έκανε λόγο για «σοβαρό θέμα ενσωμάτωσης». «Στον παλαιό κόσμο η χρήση της ΑΙ θα ανεβάσει τον μέσο όρο στην ποιότητα, τόσο στην παροχή νομικών συμβουλών όσο και στην απονομή δικαιοσύνης. Στον νέο κόσμο, είναι πολλαπλάσια τα θέματα». Διευκρίνισε ότι στο παρόν δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης αντικατάσταση, γιατί «δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή εφάμιλλο της ανθρώπινης κατασκευής σύστημα που να μπορεί, μεταξύ άλλων, να απονέμει και δικαιοσύνη».
Ωστόσο οι εξελίξεις τρέχουν: «Τον περασμένο Νοέμβριο, ο Αμερικανικός Σύνδεσμος Διαιτησίας εξέδωσε εργαλείο εκπαιδευμένο σε πάνω από 1.500 awards διαιτητικών αποφάσεων, με στόχο 30%-50% μείωση του χρόνου επίλυσης των διαφορών. Τι κάνει η Ευρώπη γι’ αυτό;». Κάποια στιγμή το ευρωπαϊκό οικοσύστημα της Δικαιοσύνης θα πρέπει να πάρει μια απόφαση.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι την έχει λάβει, βλέποντας δικαιοδοσίες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, να είναι δεκτικές -έστω μερικώς- σε ζητήματα προτυποποιημένων υποθέσεων, όπως τα σκάνδαλα diesel και οι εκπομπές αερίων – και να πειραματίζονται σταδιακά με την ενσωμάτωση. «Πρέπει να δούμε το όριο, να δούμε το σύνορο. Εκεί είναι το θέμα».
«Είμαστε σε ένα μεταίχμιο μεταξύ οντολογίας και απώλειας της οντολογίας», αντέτεινε ο πρόεδρος Ορφανίδης, μιλώντας για την ανθρώπινη υπόσταση. «Η ανθρώπινη οντολογία, όπως και των ζώων, όπως και των φυτών, είναι οντολογία. Εμείς έχουμε οντολογία γιατί έχουμε συνείδηση, επίγνωση. Σκεφτείτε να θελήσουμε να “αναβαθμίσουμε” τη νομοθετική κρίση. Γιατί να μην βάλουμε τεχνητή νοημοσύνη στα κοινοβούλια για να αναβαθμίσουμε την ποιότητα των νόμων; Κι αν κάποιος αύριο το πει και το ισχυριστεί, δεν θα είναι σοκαριστικό;», διερωτήθηκε.
Το ΑΙ ως πυξίδα
«Τάσσομαι υπέρ της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στον παλαιό κόσμο, γιατί αναβαθμίζει την ποιότητα, επικουρικά», κατέληξε ο κ. Αναγνωστόπουλος: «Στον νέο κόσμο είναι ο μόνος τρόπος υποδοχής, ρύθμισης και επίλυσης των διαφορών από τις βιοτικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων στην κοινωνία και των νομικών προσώπων».
«Θεωρώ ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να είναι αυστηρά επιβοηθητικού χαρακτήρα. Αυτό μπορεί ίσως να αντιβαίνει στους κανόνες της αγοράς, καθώς η αγορά διαρκώς παράγει και θέλει διαρκώς να κερδίζει. Το κέρδος δεν είναι παράνομο, όμως πρέπει να διαφυλαχθεί και η Δημοκρατία στην ουσία της».
«Ο συσχετισμός της εισαγωγής τεχνητής νοημοσύνης στη Δικαιοσύνη με την ψηφιακή κυριαρχία είναι απόλυτος. Αποτελεί προϋπόθεση της ψηφιακής μας κυριαρχίας» – κι έδωσε ένα παράδειγμα: «Όπως ο Χάρισον με το ναυτικό ρολόι έλυσε το ζήτημα του γεωγραφικού μήκους, έτσι και σήμερα η ΑΙ είναι το δικό μας ναυτικό ρολόι – η πυξίδα εγγύησης της ποιότητας του έργου μας, είτε ως συνήγοροι είτε ως λειτουργοί απονομής Δικαιοσύνης».
Ο πρόεδρος Ορφανίδης έκλεισε με την επισήμανση: «Θεωρώ ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να είναι αυστηρά επιβοηθητικού χαρακτήρα. Αυτό μπορεί ίσως να αντιβαίνει στους κανόνες της αγοράς, καθώς η αγορά διαρκώς παράγει και θέλει διαρκώς να κερδίζει. Το κέρδος δεν είναι παράνομο, όμως πρέπει να διαφυλαχθεί και η Δημοκρατία στην ουσία της».
Και κατέληξε επικαλούμενος δήλωση του Δημήτρη Νανόπουλου: «Τον άνθρωπο όπως το ξέρουμε πρέπει να τον ξεχάσουμε. Στα εργαστήρια κατασκευάζεται ο μετάνθρωπος», καλώντας τους πάντες να αναζητήσουν το τι ισχύει πίσω από αυτή την πρόταση.
Πέλοπας Λάσκος: Εργαλείο στα χέρια του κράτους δικαίου, όχι απειλή για τον πολίτη
Η ψηφιοποίηση των δικαστηρίων αποτελεί βασική κυβερνητική προτεραιότητα και η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει ήδη πιλοτικά σε κρίσιμες λειτουργίες της Δικαιοσύνης – από την καταγραφή του προφορικού λόγου και τη μετάφραση νομικών εγγράφων έως την ανωνυμοποίηση αποφάσεων και την ισότιμη κατανομή υποθέσεων, με στόχο «να παραμείνει εργαλείο στα χέρια του κράτους δικαίου και όχι απειλή του πολίτη», τονίζει ο Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Δικαιοσύνης, Πέλοπας Λάσκος.
Ο κ. Λάσκος ξεκινά από τη βασική παραδοχή ότι «πέραν του αυτονόητου θεσμικού ρόλου, η λειτουργία και η απονομή της Δικαιοσύνης είναι και μια υπηρεσία προς τον πολίτη, η οποία θα πρέπει να προσθέτει αξία και να είναι αποτελεσματική και θετική στη σχέση ωφέλειας-κόστους». Σε αυτό το πλαίσιο, «η ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης, δηλαδή η ψηφιοποίηση των δικαστηρίων και όλων των νομικών επαγγελμάτων, αποτελεί βασική κυβερνητική προτεραιότητα», καθώς «η αναγκαιότητα της ψηφιοποίησης επιβάλλεται από την τρέχουσα στάθμη της επιστήμης και της τεχνολογίας και τις απαιτήσεις της ελληνικής κοινωνίας».
«Στο επίκεντρο της μετάβασης στη νέα ψηφιακή εποχή βρίσκεται η τεχνητή νοημοσύνη. Η εισαγωγή της στη Δικαιοσύνη αποτελεί μεγάλης κλίμακας πρόκληση αλλά δημιουργεί και ευκαιρίες για εύκολα προσβάσιμες, διαφανείς και πιο αποτελεσματικές διαδικασίες». Γι’ αυτό «καθήκον μας είναι να διασφαλίσουμε ότι η ΤΝ θα παραμείνει εργαλείο στα χέρια του κράτους δικαίου και όχι απειλή του πολίτη».
Με αυτή τη φιλοσοφία, «στα ψηφιακά έργα της Δικαιοσύνης που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, έχει προβλεφθεί η πιλοτική εφαρμογή εργαλείων ΤΝ σε απολύτως συγκεκριμένους και πρακτικούς τομείς». Ο ίδιος απαριθμεί τρεις βασικούς άξονες: Πρώτον, στην καταγραφή του προφορικού λόγου, όπου η ΤΝ θα μετατρέπει άμεσα τον προφορικό λόγο σε γραπτό, αποθηκεύοντάς τον σε επεξεργάσιμο αρχείο κειμένου. Δεύτερον, στη μετάφραση νομικών εγγράφων σε επιλεγμένες γλώσσες, διευκολύνοντας ουσιαστικά τις διαδικασίες και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Και τρίτον, στη διερμηνεία και την καταγραφή καταθέσεων αλλοδαπών μαρτύρων σε πραγματικό χρόνο, προσφέροντας λύση σε μία από τις πλέον απαιτητικές πτυχές της καθημερινής λειτουργίας των δικαστηρίων.
Παράλληλα, «στο έργο της Αναβάθμισης και Επέκτασης του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος της Διοικητικής Δικαιοσύνης (ΟΣΔΔΥ-ΔΔ), η ΤΝ αξιοποιείται για την ανωνυμοποίηση και ψευδωνυμοποίηση δικαστικών αποφάσεων, καθώς και για τη δημιουργία συνοπτικών περιλήψεων των αποφάσεων των Διοικητικών Δικαστηρίων. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνονται τόσο οι επαγγελματίες του χώρου όσο και οι πολίτες».
Αντίστοιχες παρεμβάσεις προβλέπονται και στο Ελεγκτικό Συνέδριο, όπου «η ΤΝ θα υποστηρίζει τη σάρωση και την ταξινόμηση των ηλεκτρονικά κατατεθειμένων δικογράφων», ενώ υπενθυμίζει ότι «ήδη με τον νόμο 5119/2024 έχει θεσμοθετηθεί η χρήση αλγορίθμου για την ισότιμη κατανομή υποθέσεων σε κάθε Πάρεδρο και Εισηγητή του Συμβουλίου της Επικρατείας».
Κλείνοντας, υπογραμμίζει ότι «οι προβληματισμοί που ανακύπτουν σήμερα, τα ερωτήματα που τίθενται και οι προτάσεις που διαμορφώνονται είναι καθοριστικής σημασίας, γιατί από τον τρόπο που θα απαντηθούν εξαρτάται αν θα οικοδομήσουμε ένα μέλλον στο οποίο η ΤΝ θα υπηρετεί τη Δικαιοσύνη – και όχι το αντίστροφο».
