Είχαμε 3D-printed σπίτια, ρούχα, ακόμα και ανθρώπινο ιστό. Τελευταία, όμως, έχει κατακλύσει τα feeds μας ένα αρκετά ιδιαίτερο 3D-printed προϊόν. Πρόκειται για τον βρώσιμο σολομό της μάρκας «Perfecta», από την ισραηλινή εταιρεία Steakholder Foods, που έκανε την εμφάνισή του σε κάποια τοπικά σούπερ μάρκετ και ανεξάρτητα καταστήματα της Βορειοανατολικής Αμερικής.
Για όσους δεν γνωρίζουν, η τρισδιάστατη εκτύπωση (3D printing) είναι μια μέθοδος προσθετικής κατασκευής που δημιουργεί τρισδιάστατα στερεά αντικείμενα από το μηδέν, προσθέτοντας υλικό στρώση-στρώση.
Η Steakholder Foods ιδρύθηκε το 2019, αλλά ανακοίνωσε το ξεκίνημά της στην Αμερική μόλις τον προηγούμενο μήνα. Το brand της «Perfecta» δεν προσφέρει μόνο σολομό, αλλά μια σειρά από διαφορετικά «φυτικά κρέατα», από στήθος κοτόπουλου και φιλέ μινιόν, μέχρι μπριζόλα και μπιφτέκι ψαριού.
Τι περιέχουν τα «κρέατα» της Perfecta; Ποια είναι η σχέση τους με το συνθετικό κρέας; Και ποια είναι η αντίδραση του κόσμου μέχρι στιγμής;
Όλα τα προϊόντα της Perfecta περιέχουν μεθυλοκυτταρίνη, μια κολλοειδή χημική ένωση που προέρχεται από την κυτταρίνη και απορροφά νερό. Μεταξύ άλλων, χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της δυσκοιλιότητας και κατατάσσεται ως καθαρτικό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, χρησιμοποιείται για να κρατάει τα υλικά κολλημένα μεταξύ τους, ταυτόχρονα προσεγγίζοντας την υφή του κρέατος.
Πέρα από μεθυλοκυτταρίνη, ένα μπιφτέκι σολομού 50 γρ. περιέχει 4 γρ. πρωτεΐνης, 2 γρ. φυτικών ινών και 2,5 γρ. κορεσμένων λιπαρών. Στα 100 γρ. η πρωτεΐνη ανέρχεται στα 8 γρ. – 12 γρ. λιγότερα από την πρωτεΐνη που περιέχει η ίδια ποσότητα Ατλαντικού σολομού ιχθυοκαλλιέργειας.
Τα προϊόντα επίσης περιέχουν σόγια, ρύζι, διάφορα έλαια, άμυλα, τεχνητές γεύσεις και φυτικά χρώματα. Η μηχανή που χρησιμοποιείται για τα ψαρικά τα «εκτυπώνει» στρώση-στρώση, για να μιμηθεί την υφή του ψαριού, και μπορεί θεωρητικά να εκτυπώσει έως και 100 κιλά την ώρα. Ο εκτυπωτής του κρέατος είναι λίγο διαφορετικός, καθώς αναμειγνύει διαφορετικά υλικά για να μιμηθεί τους μύες και το λίπος, με δυνατότητα εκτύπωσης 420 κιλών την ώρα.
Ωστόσο, πολύ κόσμο έχει απασχολήσει το θέμα της «ταμπέλας» στα προϊόντα αυτά. Ας πούμε στο μπροστινό μέρος της συσκευασίας της μπριζόλας, ενώ αναγράφεται ότι το προϊόν είναι «vegan», «φυτικής προέλευσης», με «φυσικές γεύσεις» και χωρίς «συντηρητικά», δεν αναφέρεται κάπου καθαρά το 3D-printing.
Σε ένα thread στο Reddit, ο χρήστης Chrono_convoy δίνει πολιτική έκταση στο ζήτημα: «Υπό κανονικές συνθήκες θα περίμενα τον FDA να επέμβει και να ρυθμίσει. Αλλά περιμένω μόνο τα χειρότερα από την τωρινή κυβέρνηση και οποιονδήποτε άλλο ακολουθήσει τα βήματά της».
Από την άλλη πλευρά, στο ίδιο thread, ο χρήστης Few-Ruin-742 λέει ότι «όταν κάτι δεν μας είναι οικείο ή χρησιμοποιεί μια προηγμένη τεχνολογία που δεν ξέρουμε, δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα απειλητικό. Διαβάστε τις πληροφορίες του προϊόντος πριν αρχίσετε τις θεωρίες συνωμοσίας».
Πράγματι, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), δεν απαιτείται ειδική ταμπέλα για το 3D-printing. Από τη στιγμή που γνωστοποιείται ότι το τρόφιμο είναι φυτικής προέλευσης, η διαδικασία παραγωγής μάλλον δεν έχει τόση σημασία. Η κατάσταση, βέβαια, είναι διαφορετική για άλλους τύπους κρέατος.
Το 2023, το Αμερικανικό Υπουργείο Γεωργίας ενέκρινε την ένταξη του κρέατος κυτταροκαλλιέργειας ή αλλιώς τεχνητού κρέατος στις αμερικανικές αγορές, με τη GOOD Meat και την Upside Foods να είναι από τις πρώτες εταιρείες παραγωγής που πήραν το «πράσινο φως».
Ωστόσο, τα προϊόντα αυτά δεν πωλούνται στα αμερικανικά σούπερ μάρκετ, και μάλιστα έχουν ήδη απαγορευτεί από 8 πολιτείες, ενώ 21 πολιτείες απαιτούν ειδικές ταμπέλες στις συσκευασίες τους.
Σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν ταυτίζεται με το 3D-printed κρέας. Το τεχνητό κρέας παράγεται από την καλλιέργεια ζωικών κυττάρων. Από τη μία δεν είναι «αληθινό», αλλά δεν είναι και vegan, καθώς δεν μιμείται τη ζωική πρωτεΐνη με φυτικές εναλλακτικές – είναι η ίδια ζωική πρωτεΐνη.
Για να παραχθεί, χρειάζονται βλαστοκύτταρα ενός ζωντανού ζώου, τα οποία στη συνέχεια τοποθετούνται σε μεγάλες δεξαμενές, γνωστές και ως βιοαντιδραστήρες. Εκεί, με τις κατάλληλες συνθήκες και τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, τα βλαστοκύτταρα μπορούν να εξειδικευτούν σε μυϊκά κύτταρα, λιποκύτταρα και κύτταρα συνδετικού ιστού. Αφού αναπαραχθούν, τα εξειδικευμένα αυτά κύτταρα διαχωρίζονται και επανασυναρμολογούνται σαν παζλ για να δημιουργήσουν ένα συγκεκριμένο σχήμα και τύπο κρέατος.
Το όλο νόημα του τεχνητού κρέατος έγκειται στο ότι δημιουργεί μια αγορά που δεν βασίζεται στη μαζική εκτροφή και σφαγή των ζώων – κάτι που ίσως είναι ένα κοινό με το 3D-printed κρέας – αλλά εδώ τίθενται κι άλλα ζητήματα, όπως αυτά της ηθικής και της ασφάλειας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα στο Nature Portfolio Journal από το 2023, η εκτύπωση φαγητού δεν είναι παρά «η ελεγχόμενη τοποθέτηση ενός υλικού. Κάθε υλικό που βγαίνει σε μορφή πάστας, όπως το φυστικοβούτυρο, η Nutella, ο πουρές λαχανικών, τα λουκάνικα, η μουστάρδα και πολλά άλλα, μπορεί να θεωρηθεί εκτυπωμένο».
Η Steakholder Foods δεν είναι η πρώτη ούτε η μόνη περίπτωση όπου χρησιμοποιείται αυτή η τεχνολογία. Μάλιστα, το 2013, η NASA ξεκίνησε ένα 3D-printing project φαγητού για αποστολές μεγάλης διάρκειας.
Η εταιρεία ζυμαρικών Barilla επίσης τη χρησιμοποιεί από το 2016. Η σειρά της Artisia προσφέρει κάθε λογής 3D-printed μακαρόνι. Από πουγκάκια, καλαθάκια και ανθισμένα λουλούδια, μέχρι custom επιλογές. Την ίδια χρονιά άνοιξε και το πρώτο concept εστιατόριο που σέρβιρε αποκλειστικά 3D-printed φαγητό, το Food Ink. Στο pop-up αυτό εστιατόριο, το οποίο για κάποιο καιρό ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, το φαγητό, τα μαχαιροπίρουνα αλλά και τα έπιπλα ήταν όλα εκτυπωμένα.
Μεταξύ του 2016 και του 2017 κυκλοφόρησαν και οι πρώτες εκδόσεις του εκτυπωτή Foodini από την ισπανική εταιρεία Natural Machines, ο οποίος εκτυπώνει φρέσκα υλικά σε custom σχήματα, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε αλμυρά πιάτα όσο και για ζαχαροπλαστικές δημιουργίες.
Το 3D-printing τροφίμων δεν είναι ούτε καινούργιο, ούτε κάτι το εξωπραγματικό. Και εκτός αυτού, συνέχεια εξελίσσεται και μεγαλώνει. Η παγκόσμια αγορά 3D-printed φαγητού ανήλθε στα 699,5 εκατομμύρια δολάρια το 2026 και αναμένεται να φτάσει τα 5,48 δισεκατομμύρια δολάρια το 2033.
Η τεχνοτροπία δεν είναι το πρόβλημα. Μάλιστα, για πολλούς είναι μια πιο βιώσιμη και πιο συμπεριληπτική λύση, ειδικά για τους ανθρώπους με κινητικές και νοητικές δυσκολίες ή ιδιαίτερες προτιμήσεις στο φαγητό. Το ζήτημα είναι να υπάρχει διαφάνεια στα υλικά που περιέχονται στην κάθε τροφή, αλλά και στην πηγή αυτών.
What’s Next: Kλείστε την early bird θέση σου στο επόμενο μεγάλο event του WIRED Greece
Ακολουθήστε μας στο κανάλι μας στο You Tube για να μη χάνετε κανένα vidcast
Ο Moby δεν θέλει να ζήσει για πάντα. H μεγάλη συνέντευξη του Moby στο WIRED Greece.
Κάντε ετήσια συνδρομή στο WIRED Greece ώστε να μη χάνετε κανένα τεύχος.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
