Λίγες ταινίες συζητήθηκαν όσο το Sirat την περασμένη σεζόν, μια οπτικοακουστική εμπειρία που δίχασε, μα ήταν αδύνατο να αγνοηθεί – ακόμα κι από αρνητές της, σαν τον υπογράφοντα. Στην ταινία ένας πατέρας, που ψάχνει μετά υιού και σκύλου μια αποξενωμένη κόρη, κι ένα τσούρμο ravers, που αναζητούν ένα μεγάλο πάρτι, περιπλανώνται στην αφρικανική έρημο, μακριά από τα προβλήματα του «Πρώτου Κόσμου» – ή τουλάχιστον έτσι νομίζουν. Δεν ξέρουμε αν το φεστιβάλ πρώτα αποφάσισε να κάνει αφιέρωμα στην έρημο και έπειτα απευθύνθηκε στον Όλιβερ Λάσε για να επιλέξει τις ταινίες ή το αντίστροφο, αλλά έτσι όπως την απαθανάτισε στην ταινία του, πιθανότατα ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος – και οι επιλογές του το αποδεικνύουν.
«Καλωσήρθατε στην έρημο», λοιπόν, όπως είναι ο τίτλος του αφιερώματος. Εντελώς διάφορη του πληθωρικού αστικού τοπίου, μαγευτική μα αφιλόξενη, η έρημος είναι ένας μη τόπος, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε ένα πρώτο σεναριακό επίπεδο, για να τεθούν εμπόδια στους χαρακτήρες, όσο και σημειολογικά, συμβολίζοντας την απομόνωση, το εσωτερικό κενό. Η όψη της δύναται να ασκήσει γοητεία στο μάτι, μα η ομοιομορφία του τοπίου μπορεί να καταντήσει επαναλαμβανόμενη. Κανείς δεν το είπε αυτό, όμως, στον θρυλικό διευθυντή φωτογραφίας Φρέντι Γιανγκ., που κατορθώνει να μην έχει ούτε ένα ίδιο πλάνο στην γιγάντια διάρκεια του Λόρενς της Αραβίας (1962), ενός κινηματογραφικού επιτεύγματος ασυναγώνιστης επικής στόφας. Κακά τα ψέματα, οποιαδήποτε αναφορά για έρημο στο σινεμά από εδώ ξεκινά και ο Λάσε σοφά δεν παρέλειψε την ταινία του Ντέιβιντ Λιν.
Mένουμε στην έρημο της Αφρικής για την ψυχεδελική Fata Morgana (1971) του Βέρνερ Χέρτζογκ, μια sui generis δημιουργία ακόμα κι εντός της φιλμογραφίας του σκηνοθέτη, τα γυρίσματα της οποίας θα μπορούσαν να εμπνεύσουν από μόνα τους μια ξεχωριστή ταινία – ψάξτε να διαβάσετε όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια της παραγωγής, δεν θα πιστεύετε στα μάτια σας. Στην Αφρική λαμβάνουν χώρα και οι εξωτερικές και εσωτερικές συγκρούσεις που πυροδοτεί η έλευση ενός όμορφου νεοσύλλεκτου στο Βeau Travail (1999) της Κλερ Ντενί, από τα διαμάντια τους στέμματος μιας κινηματογραφικής χρονιάς που στιγμάτισε τους millennials.
Περνάμε στην άλλη άκρη του Ατλαντικού για μια άλλου τύπου έρημο, εκείνη της αχανούς αμερικανικής ενδοχώρας, την οποία διασχίζουν οι αντισυμβατικοί ήρωες του Easy Rider (1969), μιας ταινίας που συνέλαβε το zeitgeist, εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο ρεύμα αμφισβήτησης και έβαλε το λιθαράκι της ώστε, μέσα στα επόμενα χρόνια, τα στούντιο να χρηματοδοτήσουν μερικές από τις πιο ριψοκίνδυνες ταινίες που είδαμε ποτέ στο Χόλιγουντ. Υπό μια έννοια εντελώς ροκ είναι και ο μπουνιουελικός Simon of the Desert (1963) – όσοι έχετε δει την ταινία, μάλλον χαμογελάσατε πονηρά, σκεπτόμενοι αυτό που περιμένει τους ανυποψίαστους θεατές στο φινάλε της ταινίας. Επί χρόνια έμενε στη σκιά του Εξολοθρευτή Άγγελου και της Βιριδιάνας, που ο σκηνοθέτης γύρισε επίσης στο Μεξικό, στο πλαίσιο των «ανακαλύψεων» και ενός γενικότερου επαναπροσδιορισμού του κανόνα μετά τα μέσα των ‘00s βρέθηκε να θεωρείται μία από τις κορυφαίες δημιουργίες του Ισπανού σκηνοθέτη.
Αλλάζουμε ήπειρο και μεταφερόμαστε στην Αυστραλία, εκεί όπου εξελίσσεται η δράση του Wake in Fright (1971) του Τεντ Κότσεφ ή αλλιώς της πιο κλειστοφοβικής ταινίας ανοιχτών χώρων που γυρίστηκε ποτέ. Ετοιμαστείτε για ένα ταξίδι στο τέλος του πολιτισμού και στην επικράτηση της αρσενικής βαρβαρότητας. Ετοιμαστείτε, επίσης, να σιχαθείτε τη μπύρα – είναι μία από τις πιθανές παρενέργειες μιας ταινίας που πρέπει οπωσδήποτε να έχετε δει μια φορά στη ζωή σας. Το αυτό θα μπορούσε να ειπωθεί και για το Walkabout (1971) του Νίκολας Ρεγκ, μια ταινία που ξεκινά ως περιπέτεια επιβίωσης, για να εξελιχθεί σε μια μαγική πραγματεία συμφιλίωσης ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς, αλλά και μια αξέχαστη ματιά στην κουλτούρα των Αβοριγίνων.
Πίσω στην Ευρώπη, για μια ταινία σταθμό στην ποιητική επιστημονική φαντασία, τόσο πλούσια σε σημειολογία, που μπορεί να ερμηνευτεί πολιτικά, φιλοσοφικά και ψυχολογικά, όχι όμως διαζευκτικά αλλά σωρευτικά. Εάν δεν έχετε δει ποτέ Ταρκόφσκι, το Stalker (1979) είναι ένα πολύ καλό σημείο εκκίνησης. Αν συγχρονιστείτε με τον ρυθμό του και βυθιστείτε στο νοτισμένο σύμπαν του, των χλωρών φίλτρων, της (από)βιομηχανοποιημένης σκηνογραφίας, της κατανυκτικής ατμόσφαιρας, δυσκολευόμαστε να φανταστούμε ένα σενάριο κατά το οποίο δεν θα θέλετε να αναζητήσετε περισσότερες ταινίες του, επιστρέφοντας στο σπίτι.
Aυτές είναι μερικές από τις ταινίες που ανακοινώθηκαν ήδη από την μακρά curated λίστα του Όλιβερ Λάσε, πλάι στα δικά του Sirat και Mimosas, με το σύνολο των επιλογών να αποκαλύπτεται μαζί με το υπόλοιπο πρόγραμμα στη συνέντευξη τύπου του φεστιβάλ, που θα διεξαχθεί την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου στις 12.00, ταυτόχρονα στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα και στην αίθουσα Παύλος Ζάννας στη Θεσσαλονίκη. Αναμένουμε με περιέργεια, ειδικά μετά και την ανακοίνωση του μεγάλου αφιερώματος στον αγαπημένο μας Νίκο Γραμματικό, των Απόντων και του Βασιλιά, των Νυχτολούλουδων και της Αγρύπνιας, της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης και του επαναπροσδιορισμού της ελληνικότητας.
Το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης διεξάγεται από 5-15 Νοεμβρίου. Η οπτική του ταυτότητα φέρει την υπογραφή της Σοφίας Ροζάκη και είναι εμπνευσμένη από το μεγάλο αφιέρωμα στην Έρημο.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
