Στις 26 Αυγούστου του 2026, η πλημμύρα κοντά στα σύνορα του Νεπάλ και του Θιβέτ – ίσως μία από τις πιο καταστροφικές των τελευταίων ετών – κόστισε τη ζωή σε 1.300 ανθρώπους.
Περισσότεροι από 5.000 παραμένουν αγνοούμενοι, 13.700 έχουν διασωθεί, ενώ 8.600 έχουν λάβει ιατρική περίθαλψη.
Η πλημμύρα ξεκίνησε από τη βόρεια πλευρά της οροσειράς Langtang. Το νερό κύλησε στον ποταμό Lhende Khola και όταν αυτός υπερχείλισε, διοχετεύτηκε στον παραπόταμο Bhote Koshi και τελικά στο εκτεταμένο δίκτυο του ποταμού Trishuli, όπου η στάθμη του νερού ανέβηκε στα 8,5 μέτρα.
H σεισμική δραστηριότητα που καταγράφηκε οφειλόταν στην κατάρρευση βράχων και πάγου 5.150 μέτρα πάνω από τη θάλασσα, η οποία οδήγησε στο λιώσιμο του παγετώνα, ένα φαινόμενο που αποδίδεται κατά κύριο λόγο στην κλιματική αλλαγή.
Αργότερα, το ορμητικό κύμα από νερό, λάσπη, πάγο και συντρίμμια ταξίδεψε 100 χιλιόμετρα πιο χαμηλά στην κοιλάδα – σε υψόμετρο περίπου 3.750 μέτρων πάνω από τη θάλασσα – πλήττοντας το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος (permafrost) που βρισκόταν εκεί.
Κατά συνέπεια, όχι μόνο έλιωσε ακόμα περισσότερος πάγος, αλλά το νερό συνέχισε το βίαιο ταξίδι του.
Η ροή ταξίδεψε περίπου 200 χιλιόμετρα σε λιγότερο από επτά ώρες, και το νερό έφτασε στην περιοχή Devghat, διπλασιάζοντας τον όγκο του σε 5.850 κυβικά μέτρα/δευτερόλεπτο και συνεχίζοντας προς την Ινδία. Στο πέρασμά του καταστράφηκαν, μεταξύ άλλων, ολόκληροι οικισμοί, καλλιέργειες και υδροηλεκτρικές υποδομές.
Οι επιστήμονες αρχικά πίστευαν ότι ένας σεισμός ευθυνόταν για την καταστροφή. Ωστόσο, μια νέα έρευνα τους έδειξε ότι η σεισμική δραστηριότητα που καταγράφηκε οφειλόταν στην κατάρρευση βράχων και πάγου 5.150 μέτρα πάνω από τη θάλασσα, η οποία οδήγησε στο λιώσιμο του παγετώνα, ένα φαινόμενο που αποδίδεται κατά κύριο λόγο στην κλιματική αλλαγή.
Το World Weather Attribution είναι μια πρωτοβουλία που ιδρύθηκε πριν από μια δεκαετία και εξετάζει τη σχέση μεταξύ της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και της εκδήλωσης ακραίων καιρικών φαινομένων.
Το WIRED Greece παρακολούθησε τη συνέντευξη Τύπου που έδωσαν στις 16 Σεπτεμβρίου οι επιστήμονες που διεξήγαγαν τη μελέτη. Τι είπαν οι συγγραφείς; Και τι μπορούμε να κάνουμε από εδώ και πέρα για να αποφύγουμε παρόμοιες καταστροφές;
«Προσκαλέσαμε παγετωνολόγους και άλλους ειδικούς σε ορεινές περιοχές από το Νεπάλ και όλο τον κόσμο για να δούμε τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής», εξήγησε η Friederike Otto, Καθηγήτρια Επιστήμης του Κλίματος στο Imperial College του Λονδίνου. Μεταξύ άλλων, στο δίκτυο συνεργατών συγκαταλέγονται το Ινστιτούτο Έρευνας του Οροπεδίου του Θιβέτ καθώς και το Πανεπιστήμιο Chengdu στην Κίνα.
Σκοπός της μελέτης ήταν να προσδιοριστούν οι ακριβείς παράγοντες που προδιάθεσαν την εκδήλωση της καταστροφής, μέσα από την ανάλυση αρχείων δεδομένων 20 ετών και προσομοιώσεων κλιματικών μοντέλων.
Σύμφωνα με τον Walter Immerzeel, Υδρολόγο Ορεινών Περιοχών στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης στην Ολλανδία, δεν ευθύνεται ένας μεμονωμένος παράγοντας για την καταστροφή, αλλά μια σειρά από πολλά αλληλένδετα περιστατικά. Το 2015 έλαβε χώρα ένας σεισμός 7,8 Ρίχτερ στην οροσειρά Langtang. Παρότι δεν έχει αποδειχθεί ότι ο σεισμός συνδέεται άμεσα με την καταστροφή του Αυγούστου, είναι πιθανό να κατέστησε την ευρύτερη περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη.
Αυτό όμως που μπορούν να εντοπίσουν με μεγαλύτερη σιγουριά οι επιστήμονες είναι η σταδιακή τήξη του μόνιμα παγωμένου υπεδάφους μεταξύ των 4.500 και των 5.500 μέτρων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της αντοχής των βράχων, επιτρέποντας σε περισσότερο νερό να διεισδύσει στην πλαγιά.
Η σταδιακή υποχώρηση των παγετώνων από το 2000 ήταν επίσης καταλυτική. Ο παγετώνας στην εν λόγω πλαγιά φαίνεται να υποχώρησε περισσότερο από 300 μέτρα μεταξύ του 2010 και του 2026 – δηλαδή μια υποχώρηση της τάξεως του 1-2,3% τον χρόνο, σε σχέση με το ετήσιο 0,5% που ίσχυε για τους προηγούμενους δύο αιώνες.
«Η παρουσία αυτού του παγετώνα είναι πολύ σημαντική επειδή ουσιαστικά υποστηρίζει το βραχώδες τοίχωμα», τόνισε ο Immerzeel.
Η υποχώρηση του παγετώνα οφείλεται κυρίως στη μεταβολή της ισόθερμης των 0°C, δηλαδή του υψομέτρου στο οποίο η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας είναι ακριβώς 0°C. Το υψόμετρο αυτό φαίνεται να ανεβαίνει περίπου 100 μέτρα/δεκαετία από τη δεκαετία του 1980 και μετά, που σημαίνει ότι η περιοχή που επηρεάστηκε βιώνει θερμοκρασίες πάνω από τους 0°C για μεγαλύτερο μέρος του χρόνου.
Τέλος, τα 300 χιλιοστά χιονόπτωσης που έφερε ο Οκτώβριος και ο Νοέμβριος του 2025 – ποσότητα που είναι πρωτοφανής για εκείνη την εποχή – σε συνδυασμό με την υπερβολικά θερμή περίοδο που προηγήθηκε της καταστροφής στο υψόμετρο αυτό – η μέγιστη θερμοκρασία ξεπερνούσε τους 10° Κελσίου – ενδέχεται να ήταν το τελειωτικό χτύπημα.
To βασικό εύρημα της έρευνας ήταν ότι δεν επρόκειτο για ένα ξαφνικό, ακραίο καιρικό φαινόμενο, αλλά για έναν κλιμακούμενο, αλυσιδωτό κίνδυνο που κανένα σύστημα προειδοποίησης δεν μπορούσε να εντοπίσει ή να αντιμετωπίσει επαρκώς.
«Προκύπτει η ανάγκη για μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με το πώς επαναξιολογούμε το είδος των κινδύνων που πρέπει να παρακολουθούνται, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα συστήματα ετοιμότητας συμβαδίζουν με αυτούς τους αναδυόμενους και αλυσιδωτούς κινδύνους», είπε ο Madhab Uprety, Ανώτερος Τεχνικός Σύμβουλος στο Κέντρο Κλίματος της Διεθνούς Ομοσπονδίας του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου.
Η πρόκληση δεν είναι μόνο πώς θα ελαχιστοποιηθεί η τρωτότητα των πληγεισών περιοχών, αλλά και πώς θα λαμβάνονται αποφάσεις για τη μετεγκατάσταση πληθυσμών, τη μετέπειτα προσαρμογή τους, καθώς και την ανακατασκευή των υποδομών – είτε πρόκειται για αλλαγές στον πολεοδομικό σχεδιασμό είτε για τη βελτίωση των υφιστάμενων συστημάτων προειδοποίησης.
Σε κάθε περίπτωση, όπως αποδεικνύουν τα Ιμαλάια, η κλιματική κρίση δεν αλλάζει απλώς τον καιρό, αλλά αναδιαμορφώνει ολόκληρη τη γεωγραφία του πλανήτη. Όσο οι αλυσιδωτές αυτές καταστροφές γίνονται ο κανόνας, οι άνθρωποι πρέπει να βρουν άμεσα νέους τρόπους πρόληψης αλλά και προσαρμογής.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
