Ο Τσέχος ηθοποιός Jiří Langmajer κάθεται γυμνός σε μια μπανιέρα με παγωμένο νερό σε ένα διαφημιστικό σποτ. «Άνδρες, επέστρεψα στο παιχνίδι. Κάνω θεραπεία τεστοστερόνης. Νιώθω όπως όταν ήμουν νέος», λέει στην κάμερα. Η κλινική Alphalabs, που γύρισε το σποτ, υπόσχεται σε άνδρες άνω των 35 ετών, στα social media, ενέργεια, ψυχική ευεξία και σεξουαλική απόδοση.
Η Τσεχική Ενδοκρινολογική Εταιρεία έδωσε μια σαφή απάντηση σε τέτοιου είδους υποσχέσεις: «Η χρήση σκευασμάτων τεστοστερόνης με σκοπό την “αύξηση της ενέργειας” ή της λίμπιντο, την απόκτηση μυϊκής μάζας ή τη βελτίωση της ζωτικότητας και της σεξουαλικής λειτουργίας είναι απολύτως εσφαλμένη», δήλωσε τον Φεβρουάριο του 2025. Διαφημίζεις που υπόσχονται την «αναπλήρωση των επιπέδων τεστοστερόνης» αποτελούν εμπορική εκμετάλλευση μιας σοβαρής διάγνωσης. Μεταξύ άλλων, κινδυνεύει και η παραγωγή των ίδιων των ορμονών του οργανισμού αλλά υπάρχει και το ρίσκο της στείρωσης.
Η θεραπεία μάλιστα λέγεται ότι αυξάνει τα επίπεδα τεστοστερόνης «εις βάρος της φυσικής παραγωγής του σώματος» και επομένως, ακόμη και σύμφωνα με τους ίδιους τους πωλητές της «θεραπείας», δεν είναι κατάλληλη για άνδρες που προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί.
Όταν το σώμα λαμβάνει τεστοστερόνη από έξω, ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει αρκετή ορμόνη και σταματά να στέλνει εντολές στους όρχεις για την παραγωγή δύο σημαντικών ορμονών: την ωχρινοτρόπο ορμόνη (LH), που διεγείρει την παραγωγή τεστοστερόνης, και τη θυλακιοτρόπο ορμόνη (FSH), που ρυθμίζει τη ωρίμανση των σπερματοζωαρίων.
Μόλις σιγήσουν και οι δύο ορμόνες, τα επίπεδα τεστοστερόνης στους όρχεις – όπου είναι 50 έως 100 φορές υψηλότερα από ό,τι στο αίμα – πέφτουν και τα σπερματοζωάρια σταματούν να ωριμάζουν. Η παραγωγή τους επιβραδύνεται και, σε ακραίες περιπτώσεις, σταματά. Έτσι, παρόλο που οι διαφημίσεις δεν το αναφέρουν, όποιος χρησιμοποιεί ενέσιμη τεστοστερόνη ουσιαστικά λαμβάνει κάτι σαν αντισυλληπτικό.
Ο εγκέφαλος μετρά συνεχώς τα επίπεδα της ορμόνης και ρυθμίζει την παραγωγή της ανάλογα, οπότε κάθε εξωτερική δόση αποτελεί ταυτόχρονα και μια εντολή «επιβράδυνσης». Έτσι η παρέμβαση στρέφεται εναντίον του ασθενούς.
«Η συγκέντρωση της τεστοστερόνης επηρεάζεται σημαντικά και από γενικές παθήσεις, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης», αναφέρεται επίσης στην δήλωση της Τσεχικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας.
Ο λιπώδης ιστός περιέχει ένα ένζυμο που μετατρέπει την τεστοστερόνη σε οιστραδιόλη, την κύρια γυναικεία ορμόνη. Όσο περισσότερο λίπος υπάρχει, τόσο περισσότερη οιστραδιόλη παράγεται και ο εγκέφαλος συμπεραίνει ότι υπάρχει αρκετή ορμόνη – μειώνοντας έτσι τις εντολές για την παραγωγή τεστοστερόνης και την ωρίμανση των σπερματοζωαρίων. Πρόκειται για το ίδιο ψευδές μήνυμα που στέλνει η ένεση, απλώς από διαφορετική πηγή. Και επειδή τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης ευνοούν την περαιτέρω συσσώρευση λίπους, ο κύκλος κλείνει.
Σήμερα, τα φάρμακα απώλειας βάρους GLP-1, όπως το Ozempic, απαλλάσσουν το σώμα από το λίπος πιο αποτελεσματικά. Άρα, με αυτή τη λογική, θα έπρεπε να βοηθούν και στη γονιμότητα. Ωστόσο, όπως είδαμε και στην περίπτωση της τεστοστερόνης, το ανθρώπινο σώμα δεν λειτουργεί πάντα σύμφωνα με την «κοινή λογική».
Τον Ιούνιο, μια ομάδα από τη Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Γουόρικ παρουσίασε στο συνέδριο ENDO 2026 μια σειρά από μελέτες. Τον Ιανουάριο, μια άλλη ομάδα, ανέλυσε τα αποτελέσματα 10 κλινικών δοκιμών στο Journal of Sexual Medicine. Και στις δύο περιπτώσεις, επρόκειτο για δοκιμές φαρμάκων για τον διαβήτη και την παχυσαρκία, στις οποίες όμως οι επιστήμονες παρακολουθούσαν και τους αναπαραγωγικούς δείκτες. Και οι δύο ερευνητικές ομάδες κατέληξαν στην ίδια αντίθεση: τα φάρμακα απώλειας βάρους δεν επιδεινώνουν τους δείκτες που σχετίζονται με την υπογονιμότητα, ίσα ίσα τους βελτιώνουν.
Τα επίπεδα τεστοστερόνης σε παχύσαρκους άνδρες αυξήθηκαν κατά περίπου 34% μετά από 16 εβδομάδες χρήσης λιραγλουτίδης. Αντίστοιχα, σε μια μελέτη 24 εβδομάδων με σεμαγλουτίδη σε άνδρες με παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2, τα επίπεδα τεστοστερόνης αυξήθηκαν κατά περίπου 28% και το ποσοστό των σπερματοζωαρίων βελτιώθηκε από το 2% στο 4%. Τα στοιχεία είναι προς το παρόν καθησυχαστικά, αλλά περιορισμένα. Η βελτίωση οφείλεται πιθανότατα στην ίδια την απώλεια βάρους και όχι στην άμεση δράση του φαρμάκου.
Βέβαια, τρεις ειδικοί στην ανδρική γονιμότητα μιλούν στο περιοδικό Frontiers in Physiology και για μια άλλη πιθανότητα: οι υποδοχείς για το GLP-1 βρίσκονται και στα ανθρώπινα σπερματοζωάρια, οπότε το φάρμακο μπορεί να τα επηρεάσει άμεσα. Περιγράφουν μια περίπτωση ενός και μόνο ασθενούς, του οποίου η ποιότητα σπέρματος επιδεινώθηκε μετά τη λιραγλουτίδη και δεν επανήλθε στις αρχικές τιμές ούτε πέντε μήνες μετά τη διακοπή της.
Το αν λοιπόν τα φάρμακα GLP-1 βοηθούν άμεσα τη γονιμότητα ή απλώς δεν τη βλάπτουν, κανείς δεν το γνωρίζει ακόμη με ακρίβεια. Ένα μόνο είναι βέβαιο: σε αντίθεση με τις ενέσεις ορμονών που υπόσχονται «επιστροφή στη νιότη», τα φάρμακα αυτά αφήνουν το σώμα να ρυθμίζει μόνο του τον εαυτό του.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED CZ & SK και μεταφράστηκε από τα τσέχικα.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
