«Κύριε, είναι “Ίλον”, όχι “Έλον” Μασκ». Στο δεύτερο μάθημά τους στην AI Academy, παιδιά τρίτης και τετάρτης δημοτικού διορθώνουν τον δάσκαλο, ενώ συζητούν για data centers στο διάστημα, deepfakes και την ορθή χρήση της τεχνολογίας.
Από πίσω, στην οθόνη ενός υπολογιστή γράφει «Έτοιμοι για το αύριο», ενώ τέσσερα παιδιά κάθονται έχοντας μπροστά τους κάτι που μάλλον δεν θα περίμενες σε ένα μάθημα για την τεχνητή νοημοσύνη: χαρτιά και μολύβια. Παρόλο που κινητά και τάμπλετ βρίσκονται δίπλα τους, η επαφή με το αναλογικό παραμένει. Γράφουν, ζωγραφίζουν, ρωτούν, διαφωνούν και μαθαίνουν.
Αν το AI γινόταν πραγματικά έξυπνο, ποιο μεγάλο πρόβλημα θα μπορούσε να λύσει; Η πρώτη απάντηση είναι χιουμοριστική και φιλοσοφική: «Αν το αβγό έκανε την κότα ή η κότα το αβγό».
Το WIRED Greece βρέθηκε στην αίθουσα, γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι με χυμούς, κέικ και φρούτα, για να παρακολουθήσει ένα δίωρο μάθημα στην AI Academy, εξειδικευμένη Ακαδημία Τεχνητής Νοημοσύνης στο Νέο Ηράκλειο Αττικής για παιδιά και εφήβους από το Προνήπιο έως και το Λύκειο.
Το πρόγραμμα σπουδών έχει σχεδιαστεί από τον Παναγιώτη Γκεζερλή, επιχειρηματία τεχνολογίας, ιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της Convert Group, με μακρά εμπειρία στην εκπαίδευση στελεχών στο digital marketing και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Μαζί του διδάσκουν άλλοι 15 εκπαιδευτές, κορυφαίοι επαγγελματίες του χώρου του AI από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ πίσω από την Ακαδημία βρίσκεται ένα founding community 70 ατόμων: επιχειρηματίες, engineers, εκπαιδευτικοί, ερευνητές και επενδυτές, με περίπου το ένα τέταρτο εξ αυτών να κατέχει διδακτορικό.
Αυτό που αντικρίσαμε στην αίθουσα δεν ήταν μια στείρα παρουσίαση τεχνολογικών όρων, αλλά ένα ζωντανό εργαστήριο γεμάτο φωνές, γέλια και απορίες. Δεν είναι τυχαίο: το πρόγραμμα βασίζεται κατά 30% στη θεωρία και κατά 70% στη βιωματική δημιουργία, με δραστηριότητες προσαρμοσμένες στην ηλικία κάθε ομάδας.
Το μάθημα ξεκινά με μια απλή ερώτηση: «Είναι το AI πιο έξυπνο από τους ανθρώπους;»
Οι απαντήσεις έρχονται γρήγορα, αλλά δεν είναι απλοϊκές. Τα παιδιά γνωρίζουν ήδη αρκετά για τα όρια της τεχνολογίας: θυμούνται το viral παράδειγμα με το chatbot που συμβούλεψε κάποιον να πάει στο πλυντήριο αυτοκινήτων… με τα πόδια, επειδή ήταν κοντά.
Ο δάσκαλος ρωτά: «Ένας άνθρωπος θα το καταλάβαινε σωστά;»
«ΝΑΙ!», φωνάζουν όλα μαζί.
«Άρα λείπει η πραγματική ευφυΐα. Τι άλλο;»
«Τα συναισθήματα», απαντά ένα παιδί.
Στην AI Academy, οι μεγάλες ερωτήσεις ξεκινούν από μικρές ηλικίες
Η συζήτηση σοβαρεύει, αλλά διατηρεί τη ζωντάνια της. Αν το AI γινόταν πραγματικά έξυπνο, ποιο μεγάλο πρόβλημα θα μπορούσε να λύσει; Η πρώτη απάντηση είναι χιουμοριστική και φιλοσοφική: «Αν το αβγό έκανε την κότα ή η κότα το αβγό». Λίγο αργότερα, όμως, η κουβέντα φτάνει στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην επιστήμη και στην ανακάλυψη θεραπειών για τον καρκίνο.
Όταν η συζήτηση φτάνει στο ενεργειακό αποτύπωμα των data centers, η λύση έρχεται με παιδική απλότητα: «Θα τα στείλουμε στο διάστημα!», πετάγεται ένας μικρός.
Το μάθημα μετατρέπεται σε παιχνίδι γνώσεων. Τα παιδιά φωτογραφίζουν ένα QR code, δημιουργούν avatar και μπαίνουν σε διαγωνισμό ερωτήσεων. Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, το AI που είναι ανοιχτό στο background «ακούει» τη συζήτηση, πιάνει μια ερώτηση και απαντά ξαφνικά.
«Είναι και κουτσομπόλης πέρα από διαβαστερός», λέει ο δάσκαλος και η αίθουσα γεμίζει γέλια.
AI literacy από το Δημοτικό έως το Λύκειο: Ασφάλεια και υπεύθυνη χρήση
Οι ερωτήσεις ανοίγουν συζήτηση ακόμη και για την ηθική της τεχνολογίας: «Όταν φτιάχνω μια εικόνα με AI, ποιος είναι ο δημιουργός;» Η τεχνητή νοημοσύνη, εξηγεί ο δάσκαλος, είναι ένα εργαλείο. Όσο καλύτερα τη χρησιμοποιούμε, τόσο πιο χρήσιμη γίνεται.
Ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια του μαθήματος αφορά την ασφάλεια. Ο δάσκαλος εξηγεί στη γλώσσα των παιδιών τι είναι τα deepfakes και ποιες οι συνέπειες της κακής χρήσης του ΑΙ.
Όλα συμφωνούν πως άλλο η βοήθεια και άλλο η αντιγραφή: μπορείς να ζητήσεις εξηγήσεις για κάτι που δεν καταλαβαίνεις, όχι έτοιμες απαντήσεις χωρίς να μάθεις.
Έπειτα, τους βάζει ένα σενάριο: «Φανταστείτε να σας πάρει τηλέφωνο η μαμά σας και να σας πει: “Έλα έξω από το σχολείο, σε περιμένει ο μπαμπάς”. Πώς μπορείτε να καταλάβετε αν είναι fake η φωνή;»
«Είναι πιο ασφαλές να μην πας καθόλου», λέει ένα παιδί, ενώ άλλο προτείνει να ζητήσεις επιβεβαίωση από τον ίδιο τον μπαμπά. Όταν κάτι φαίνεται περίεργο, εξηγεί ο δάσκαλος, χρειάζεται προσοχή, ειδικά όταν υπάρχει πίεση ή αίσθηση επείγοντος.
Από τον Πικάσο… στο Suno και τον Παναθηναϊκό
Στο δεύτερο μέρος, ένα 9χρονο κορίτσι αναλαμβάνει να δείξει στους υπόλοιπους πώς χρησιμοποιεί AI στο τάμπλετ του. Ρωτά για το αιώνιο δίλημμα της κότας και του αβγού και ζητά από το AI να δημιουργήσει μια εικόνα.
«Το AI είναι Πικάσο!», φωνάζει ένα παιδί μόλις εμφανίζεται το αποτέλεσμα, και όλοι γελούν.
Το κορίτσι εξηγεί στους φίλους του πώς εκπαιδεύεται το AI: «Όπως ένα σκυλί το εκπαιδεύεις και του λες “μπράβο” όταν κάνει κάτι καλά, έτσι γίνεται και εδώ». Μια απλή, αλλά ακριβής περιγραφή της ενισχυτικής μάθησης.
Όταν περνούν στη μουσική και την πλατφόρμα Suno, η συζήτηση ανάβει. «Γιατί μια ζωντανή συναυλία είναι καλύτερη από τη μουσική του AI;», ρωτά ο δάσκαλος.
«Το συναίσθημα!», απαντά αμέσως ένα παιδί.
Φτιάχνουν τραγούδι για τον Παναθηναϊκό και ζητούν από την AI να συνδυάσει την κότα, το αβγό και το girl group KATSEYE στο ίδιο κομμάτι. Παρατηρούν πως, χωρίς αρκετές και σωστές πληροφορίες, το αποτέλεσμα δεν είναι ικανοποιητικό.
«Αν διαβάζουμε με το AI, θα γίνουμε μπούφοι»
Η συζήτηση οδηγείται στο σχολείο. Αν το AI μπορεί να δημιουργήσει τραγούδια, γιατί να μάθει κάποιος πιάνο; Τα παιδιά απαντούν ότι όταν δημιουργείς μόνος σου, το αποτέλεσμα είναι όπως το θέλεις εσύ. Ο δάσκαλος ρωτά αν πρέπει να χρησιμοποιούν AI για τα μαθήματά τους.
«Αν διαβάζουμε με το AI, θα γίνουμε μπούφοι», λέει ένα παιδί.
Όλα συμφωνούν πως άλλο η βοήθεια και άλλο η αντιγραφή: μπορείς να ζητήσεις εξηγήσεις για κάτι που δεν καταλαβαίνεις, όχι έτοιμες απαντήσεις χωρίς να μάθεις.
Είναι εντυπωσιακό να ακούς παιδιά δημοτικού να συζητούν για το κόστος του AI, τα τσιπάκια και τους χάκερ, να αναφέρουν τον Μαρκ Ζούκερμπεργκ και να ακούν για τον Σαμ Άλτμαν της OpenAI.
«Τι θα γίνει αν οι εταιρείες χρεώσουν ξαφνικά πολλά λεφτά ή αν το AI αποκτήσει συναισθήματα και θυμώσει; Είναι κίνδυνοι αυτοί;» Τα παιδιά απαντούν πως ναι.
«Και τι θα κάνουμε;»
«Θα φτιάξουμε νόμους», εξηγεί ο δάσκαλος. «Για να μην ξεφύγει». Και κάπου εκεί, τα παιδιά κάνουν τα πρώτα βήματα στη γεωπολιτική της τεχνολογίας.
Οι δεξιότητες του αύριο χτίζονται σήμερα
Το δίωρο κλείνει με τα παιδιά να δημιουργούν το δικό τους παιχνίδι μέσω prompts. Σχεδιάζουν ένα platformer, προσθέτουν ιδέες και βλέπουν το αποτέλεσμα να δημιουργείται μπροστά τους. Ο δάσκαλος τους εξηγεί ότι πριν την εποχή του AI μια τέτοια δημιουργία θα απαιτούσε ολόκληρη ομάδα: προγραμματιστή, γραφίστα, animator και σεναριογράφο. Σήμερα η τεχνολογία μειώνει τα εμπόδια για να μετατραπεί μια ιδέα σε κάτι χειροπιαστό.
Αυτό ήταν μόλις το δεύτερο μάθημα αυτών των παιδιών στην AI Academy. Κι όμως, μέσα σε δύο ώρες συζήτησαν για deepfakes, data centers, ενέργεια, δημιουργικότητα, ηθική και τους κινδύνους της τεχνολογίας. Το σημαντικότερο μάθημα δεν ήταν μόνο πώς λειτουργεί ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, αλλά πώς πρέπει να το αντιμετωπίζουμε: με σωστές ερωτήσεις, κριτική σκέψη και υπεύθυνη χρήση.
Τα παιδιά αυτά έχουν ένα προνόμιο. Μαθαίνουν να κατανοούν έναν κόσμο που αλλάζει, ενώ η παραδοσιακή εκπαίδευση προσπαθεί ακόμη να προσαρμοστεί. Με χαρτί και μολύβι στο χέρι, με κριτική σκέψη και ζωντάνια, είναι η γενιά που μαθαίνει να χρησιμοποιεί την τεχνολογία, αλλά και να σκέφτεται γύρω από αυτή. Είναι, πράγματι, έτοιμα για το αύριο. Και το αύριο ξεκινά από το aiacademy.edu.gr
