Κάτω από την επιφάνεια της Γης βρίσκεται ένα εκπληκτικό υπόγειο δίκτυο μυκήτων, κλίμακας σχεδόν αδιανόητης. Μια διεθνής ομάδα ερευνητών κατάρτισε, για πρώτη φορά, έναν παγκόσμιο χάρτη αυτού του τεράστιου μυκορριζικού δικτύου, του συστήματος που δημιουργεί αμοιβαία επωφελείς σχέσεις με τα φυτά σε ολόκληρο τον πλανήτη. Εκτιμούν ότι το δίκτυο εκτείνεται συνολικά σε περίπου 110 τετράκις εκατομμύρια χιλιόμετρα, σχεδόν ένα δισεκατομμύριο φορές τη απόσταση μεταξύ της Γης και του Ήλιου. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Science.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα λιγότερο πυκνά δίκτυα μυκήτων θα μπορούσαν να μειώσουν την ικανότητα του εδάφους να αποθηκεύει άνθρακα και να ανακυκλώνει θρεπτικά συστατικά.
Κάτω από τα πόδια σας
Οι αρβουσκουλικοί μυκορριζικοί μύκητες (μύκητες AM) σχηματίζουν υπόγεια δίκτυα που στηρίζουν τη ζωή των φυτών και συμβάλλουν στη ρύθμιση του κλίματος της Γης. Μέσω μικροσκοπικών νηματίων που ονομάζονται υφές, αυτοί οι μύκητες δημιουργούν συμβιωτικές σχέσεις με τις ρίζες των φυτών, παρέχοντας νερό και θρεπτικά συστατικά σε αντάλλαγμα για τον άνθρακα που παράγεται μέσω της φωτοσύνθεσης. Η κλίμακα αυτού του φαινομένου είναι τεράστια: σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις, περίπου το 70% όλων των φυτικών ειδών εξαρτάται από αυτές τις μυκορριζικές συνεργασίες για την επιβίωσή του.
Χαρτογράφηση του παγκόσμιου δικτύου
Αν και μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο περιοδικό Nature εξέτασε τις παγκόσμιες τάσεις όσον αφορά τη βιοποικιλότητα των υπόγειων μυκορριζικών μυκητιακών κοινοτήτων, καμία προηγούμενη έρευνα δεν είχε ποσοτικοποιήσει την πυκνότητα και την παγκόσμια κατανομή αυτού του υπόγειου δικτύου.
Για να δημιουργήσουν τον πρώτο παγκόσμιο χάρτη αυτού του κρυμμένου συστήματος, οι συγγραφείς της νέας μελέτης συγκέντρωσαν δεδομένα από 322 προηγούμενες μελέτες, καθώς και 16.000 δείγματα εδάφους που συλλέχθηκαν από ένα ευρύ φάσμα χερσαίων οικοσυστημάτων. Χρησιμοποιώντας τεχνικές μηχανικής μάθησης και προηγμένες τεχνολογίες απεικόνισης, η ομάδα υπολόγισε τόσο τη συνολική έκταση του δικτύου όσο και τη βιομάζα του.
«Με την έλευση των νέων τεχνολογιών στην απεικόνιση υψηλής ανάλυσης, τη μηχανική μάθηση και τη ρομποτική, αρχίζουμε να αποκαλύπτουμε αυτό που παρέμενε για καιρό κρυμμένο κάτω από τα πόδια μας», δήλωσε ο συν-συγγραφέας Corentin Bisot. «Ανακαλύπτουμε πώς οι πολύπλοκες δομές των μυκήτων, που σχηματίζουν δίκτυα, μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά και συμβάλλουν στη ρύθμιση του κλίματος.»
Ένα τεράστιο υπόγειο δίκτυο
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το υπόγειο δίκτυο των μυκήτων έχει συνολικό μήκος περίπου 110 τετρακις δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Υπολογίζουν επίσης ότι περιέχει περίπου 300 μεγατόνους άνθρακα στη βιομάζα – ποσότητα που ισοδυναμεί περίπου με τέσσερις έως έξι φορές τη συνολική μάζα όλων των ζωντανών ανθρώπων.
Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτά τα δίκτυα μυκήτων μεταφέρουν στο έδαφος κάθε χρόνο ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που ισοδυναμεί με περίπου 4 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους, αριθμός που αντιπροσωπεύει περίπου το 11% των ετήσιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που προκαλούνται από τον άνθρωπο.
«Είναι δύσκολο να υπερτονίσουμε τη σημασία και την τεράστια έκταση αυτών των μυκήτων», δήλωσε ο κύριος ερευνητής Justin Stewart της Εταιρείας για την Προστασία των Υπόγειων Δικτύων. «Ένα μόνο κουταλάκι του γλυκού χώματος μπορεί να περιέχει έως και 10 μέτρα μυκορριζικού δικτύου.»
Ένα πλανητικό κυκλοφοριακό σύστημα
Οι ερευνητές εξέδωσαν επίσης μια προειδοποίηση. Σύμφωνα με τη μελέτη, η πυκνότητα των υπόγειων μυκητιακών δικτύων στα γεωργικά εδάφη είναι μόνο περίπου το μισό εκείνης που παρατηρείται στα φυσικά οικοσυστήματα. Ωστόσο, οι λειμώνες, οι οποίοι περιέχουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 40% της παγκόσμιας βιομάζας των αρβουσκουλικών μυκορριζών, συγκαταλέγονται στα λιγότερο προστατευμένα οικοσυστήματα και μετατρέπονται σε γεωργικές εκτάσεις με ρυθμό τέσσερις φορές ταχύτερο από αυτόν των δασών.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα λιγότερο πυκνά δίκτυα μυκήτων θα μπορούσαν να μειώσουν την ικανότητα του εδάφους να αποθηκεύει άνθρακα και να ανακυκλώνει θρεπτικά συστατικά.
«Οι μυκορριζικοί μύκητες έχουν διαμορφώσει τη ζωή στη Γη για εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, όμως εξακολουθούμε να γνωρίζουμε εκπληκτικά λίγα για τον τρόπο με τον οποίο η υποδομή αυτών των ζωντανών συστημάτων μεταφοράς κατανέμεται σε ολόκληρο τον πλανήτη», δήλωσε ο συν-συγγραφέας Merlin Sheldrake. «Η μελέτη αυτή αποτελεί ένα συναρπαστικό βήμα προς την κατανόηση του τρόπου λειτουργίας αυτού του πλανητικού κυκλοφορικού συστήματος και υποδεικνύει τρόπους με τους οποίους μπορούμε να συνεργαστούμε πιο αποτελεσματικά με τους μύκητες για την αντιμετώπιση πολλών από τις καθοριστικές προκλήσεις της εποχής μας, από την επισιτιστική ασφάλεια έως την κλιματική αλλαγή.»
Αυτό το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED Italia και έχει μεταφραστεί στα αγγλικά.
