«Βλέπουμε τα αποθέματα νερού να εξατμίζονται από τα εδάφη και τα ποτάμια μας ταχύτερα από ό,τι θα συνέβαινε σε έναν κόσμο χωρίς την κλιματική αλλαγή», λέει η Δρ. Sarah Kew, κλιματολόγος στη Βασιλική Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ολλανδίας.
Νέα μελέτη του World Weather Attribution δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την ξηρασία σε ολόκληρη την Ευρώπη.
«Εάν οι παγκόσμιες εκπομπές ανεβάσουν τις θερμοκρασίες στους 2,8°C όπως προβλέπεται, οι πιθανότητες για έντονες συνθήκες εξάτμισης θα μπορούσαν να διπλασιαστούν, μετατρέποντας τις ξηρασίες σε τακτικό φαινόμενο».
Το World Weather Attribution είναι μια διεθνής επιστημονική σύμπραξη μεταξύ του Ερυθρού Σταυρού, του Imperial College του Λονδίνου, του Βασιλικού Μετεωρολογικού Ινστιτούτου της Ολλανδίας και πολλών άλλων φορέων παγκοσμίως, που αναλύει τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Τι συμβαίνει, όμως, με τη ξηρασία στην Ευρώπη; Και τι λένε οι ειδικοί;
Πού πήγε το νερό;
Στη νέα έρευνα, επιστήμονες από 12 ευρωπαϊκές χώρες ανέλυσαν τις τάσεις στις βροχοπτώσεις, την υγρασία του εδάφους και τη δυναμική εξατμισοδιαπνοή (PET) – το μέγιστο ποσό νερού που μπορεί να εξατμιστεί από το έδαφος και να διαπνευστεί από τα φυτά, εφόσον υπάρχει απεριόριστη ποσότητα νερού.
Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι, καθώς οι μακροπρόθεσμες τάσεις των βροχοπτώσεων ποικίλλουν, η ξηρασία οφείλεται κυρίως στην ακραία ζέστη, που φέτος έσπασε κάθε ρεκόρ σε Αγγλία, Γαλλία και Γερμανία, μεταξύ άλλων. Πρόκειται για ένα κυριολεκτικό «ψήσιμο» του εδάφους, εξατμίζοντας τα αποθέματα νερού που υπάρχουν κάτω από αυτό.
Συγκεκριμένα, οι ξηρασίες έχουν γίνει 5 φορές πιο πιθανές στη Δυτική Ευρώπη και 11 φορές πιο πιθανές στην Ανατολική Ευρώπη, όπου και επιμένουν για 6 μήνες. Μάλιστα, στην Ανατολική Ευρώπη, από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο, η PET έγινε, κατά μέσο όρο, 40 φορές πιο πιθανή, λόγω της ακραίας ζέστης.
«Βλέπουμε τώρα μια αυξημένη τάση για ασυνήθιστη ξήρανση του εδάφους ήδη από την άνοιξη, πριν καν ξεκινήσει το καλοκαίρι. Καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, η “δίψα” της ατμόσφαιρας αυξάνεται γρήγορα, ρουφώντας την υγρασία από ποτάμια, λίμνες, ταμιευτήρες και το έδαφος», εξηγεί ο Δρ. Dominik Schumacher, από το Ινστιτούτο Ατμοσφαιρικής και Κλιματικής Επιστήμης του ETH Zurich.
Εκτός αυτού, τα λεγόμενα «κατώφλια της ξηρασίας» μέλλουν να μετατοπιστούν αλλά και να αυξηθούν ακόμα παραπάνω, όσο συνεχίζει να κοκκινίζει το παγκόσμιο θερμόμετρο. «Αυτό που είναι πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτές οι συνθήκες συμβαίνουν με τη τωρινή αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,4°C», περιγράφει η Δρ. Mariam Zachariah, από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Imperial College του Λονδίνου.
«Εάν οι παγκόσμιες εκπομπές ανεβάσουν τις θερμοκρασίες στους 2,8°C όπως προβλέπεται, οι πιθανότητες για έντονες συνθήκες εξάτμισης θα μπορούσαν να διπλασιαστούν, μετατρέποντας τις ξηρασίες σε τακτικό φαινόμενο», συμπληρώνει.
Ένα μέλλον ξερό;
Βασικά θύματα της ξηρασίας είναι τα δάση μας, τα οποία έχουν υποστεί καταστροφικές πυρκαγιές, αλλά και η αγροτική παραγωγή. Οι Γάλλοι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με τη χειρότερη συγκομιδή καλαμποκιού μετά την κρίση του 1976, ενώ ο ρουμανικός αγροτικός τομέας κινδυνεύει από τη χαμηλότερη στάθμη του Δούναβη από το 1996.
Μέχρι η ανθρωπότητα να σταματήσει να καίει τεράστιες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ξηρασίες θα γίνονται μόνο πιο σοβαρές και πιο δαπανηρές για τα νοικοκυριά και για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
«Αυτή δεν είναι απλώς μια κρίση για τους αγρότες, είναι μια κρίση που διαχέεται στους πιο ευάλωτους της Ευρώπης», λέει η Merel Laauwen, από το Πανεπιστήμιο Wageningen & Research της Ολλανδίας. «Οι απώλειες καλλιεργειών, η χαμηλή στάθμη των ποταμών και οι περιορισμοί στη χρήση του νερού απειλούν να ανεβάσουν τις τιμές βασικών αγαθών, όπως τα τρόφιμα και την ενέργεια, πλήττοντας σκληρότερα τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα», προσθέτει.
Μέχρι η ανθρωπότητα να σταματήσει να καίει τεράστιες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ξηρασίες θα γίνονται μόνο πιο σοβαρές και πιο δαπανηρές για τα νοικοκυριά και για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα με τον Εκτελεστικό Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, Simon Stiell, οι λύσεις είναι σαφείς: «Χρειάζεται να κινηθούμε πολύ ταχύτερα προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να επενδύσουμε στην ανθεκτικότητα, ώστε οι κοινότητες, οι επιχειρήσεις και οι οικονομίες μας να προστατεύονται καλύτερα».
