Εδώ και χρόνια, η εξατομικευμένη ιατρική κατά του καρκίνου βασίζεται, μεταξύ άλλων στρατηγικών, στην αναζήτηση συγκεκριμένων μεταλλάξεων σε έναν όγκο και στην επιλογή, από τα υπάρχοντα φάρμακα, εκείνου που μπορεί να τον καταπολεμήσει καλύτερα. Ένα πειραματικό εμβόλιο της Moderna και της Merck προχωρά αυτή την ιδέα ένα βήμα παραπέρα: αντί να επιλέγεται μια θεραπεία από έναν κατάλογο, παρασκευάζεται μια διαφορετική για κάθε ασθενή με βάση τις μεταλλάξεις του δικού του όγκου, σύμφωνα με το περιοδικό Nature.
Η προσέγγιση αυτή πέρασε με επιτυχία τη σημαντικότερη δοκιμή της μέχρι σήμερα. Το Intismeran autogene, ένα εξατομικευμένο εμβόλιο αγγελιοφόρου RNA, κατάφερε να μειώσει τον κίνδυνο επανεμφάνισης του μελανώματος όταν συνδυάστηκε με το pembrolizumab, μια ανοσοθεραπεία που χρησιμοποιείται ήδη κατά αυτού του καρκίνου του δέρματος. Πρόκειται για την πρώτη ογκολογική θεραπεία βασισμένη στο mRNA που επιτυγχάνει θετικά αποτελέσματα σε μια κλινική δοκιμή προχωρημένης φάσης 3.
Ειδικοί στους οποίους απευθύνθηκε το περιοδικό Nature θεωρούν ότι τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι τα εξατομικευμένα εμβόλια κατά του καρκίνου μπορούν να αποδώσουν σε μελέτες με μεγάλο αριθμό ασθενών. Ο Marco Gerlinger, ογκολόγος στο Νοσοκομείο St Bartholomew’s του Λονδίνου και ερευνητής ενός άλλου εμβολίου κατά του καρκίνου που αναπτύχθηκε από την BioNTech, επισήμανε ότι η πρόοδος αυτή είναι σημαντική, καθώς αυτού του είδους οι θεραπείες θα μπορούσαν να σχεδιαστούν για διάφορους τύπους καρκίνου.
Η εμβέλεια θα μπορούσε μάλιστα να εκτείνεται πέρα από την ογκολογία. Η Sam Barrell, διευθύντρια του βρετανικού οργανισμού ιατρικής έρευνας LifeArc, εξήγησε ότι, με την απόδειξη ότι είναι δυνατή η ανάπτυξη εξατομικευμένων φαρμάκων, αυξάνεται επίσης η εμπιστοσύνη σε παρόμοιες στρατηγικές για ορισμένες σπάνιες ασθένειες που προκαλούνται από συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις.
Το Intismeran δεν είναι ένα εμβόλιο όπως αυτά που χορηγούνται για την πρόληψη μιας λοίμωξης, ούτε εμποδίζει την εμφάνιση μελανώματος σε ένα άτομο. Πρόκειται για ένα θεραπευτικό εμβόλιο, το οποίο σημαίνει ότι προορίζεται για άτομα στα οποία έχει ήδη διαγνωστεί καρκίνος του δέρματος και αποσκοπεί στη μείωση της πιθανότητας υποτροπής μετά την χειρουργική αφαίρεση του όγκου. Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Ηνωμένων Πολιτειών εξηγεί ότι αυτός ο τύπος εμβολίων χρησιμοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα για να αναγνωρίσει και να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα, σε αντίθεση με τα προληπτικά εμβόλια.
Για τη δημιουργία του Intismeran, λαμβάνεται δείγμα από τον όγκο και υποβάλλεται σε αλληλούχιση προκειμένου να εντοπιστούν μεταλλάξεις που διακρίνουν τα καρκινικά κύτταρα από τα υγιή. Ορισμένες από αυτές τις μεταλλάξεις μπορούν να δημιουργήσουν θραύσματα ανώμαλων πρωτεϊνών, γνωστά ως νεοαντιγόνα, τα οποία λειτουργούν ως σήματα που το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να μάθει να αναγνωρίζει. Με βάση αυτές τις πληροφορίες, αναπτύσσεται ένα ξεχωριστό εμβόλιο για κάθε άτομο.
Η δυσκολία έγκειται στο να αποφασιστεί ποιες από όλες αυτές τις μεταλλάξεις πρέπει να συμπεριληφθούν στο εμβόλιο. Η Moderna χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίσει τα νεοαντιγόνα που έχουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα να προκαλέσουν ανοσοαπόκριση, όπως εξήγησε ο Adnan Khattak, ογκολόγος και ερευνητής της δοκιμής, στο περιοδικό Nature. Με βάση αυτή την επιλογή, επιλέγονται εκείνα που θα αποτελέσουν μέρος του εμβολίου που σχεδιάζεται για κάθε ασθενή.
Το Intismeran αποτελείται από ένα συνθετικό μόριο mRNA που μπορεί να κωδικοποιήσει έως και 34 νεοαντιγόνα, τα οποία επιλέγονται με βάση τις μεταλλάξεις που εντοπίζονται στον όγκο κάθε ασθενούς. Αυτές οι οδηγίες εισάγονται στον οργανισμό για να δημιουργηθούν τα νεοαντιγόνα και να παρουσιαστούν στο ανοσοποιητικό σύστημα, με σκοπό την ενεργοποίηση των Τ-κυττάρων που είναι ικανά να αναγνωρίσουν καρκινικά κύτταρα τα οποία φέρουν τα ίδια χαρακτηριστικά.
Αυτή είναι μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με άλλες μορφές ιατρικής ακριβείας. Μέχρι τώρα, μια συνήθης προσέγγιση ήταν η αναγνώριση ενός συγκεκριμένου χαρακτηριστικού του καρκίνου (για παράδειγμα, συγκεκριμένων μεταλλάξεων) και η αναζήτηση ενός ήδη αναπτυγμένου φαρμάκου που να δρα εναντίον του. Σε αυτή τη δοκιμή, αντίθετα, παρασκευάστηκε μια ειδική εκδοχή της θεραπείας για κάθε συμμετέχοντα
Δύο άτομα με τον ίδιο τύπο μελανώματος μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικές μεταλλάξεις και, ως εκ τούτου, να λαμβάνουν διαφορετικά εμβόλια. Προηγούμενα στοιχεία που παρουσίασε η Moderna δείχνουν μάλιστα σε ποιο βαθμό μπορεί να διαφέρουν: στη δοκιμή φάσης 2, πάνω από το 99% των επιλεγμένων νεοαντιγόνων ήταν μοναδικά για κάθε ασθενή.
Η νέα δοκιμή, με την ονομασία INTerpath-001, περιελάμβανε 1.137 άτομα με μελάνωμα υψηλού κινδύνου στα στάδια IIB έως IV, των οποίων οι όγκοι είχαν αφαιρεθεί πλήρως χειρουργικά. Οι συμμετέχοντες έλαβαν intismeran σε συνδυασμό με pembrolizumab (που διατίθεται στην αγορά ως Keytruda) ή μόνο pembrolizumab.
Η Moderna ανακοίνωσε στις 19 Αυγούστου ότι ο συνδυασμός κατάφερε να παρατείνει το χρονικό διάστημα χωρίς επανεμφάνιση του μελανώματος και χωρίς εμφάνιση μεταστάσεων σε άλλα μέρη του σώματος. Οι εταιρείες χαρακτήρισαν και τα δύο αποτελέσματα ως στατιστικά σημαντικά και κλινικά συναφή.
Ωστόσο, δεν είναι ακόμη γνωστό κατά πόσο ακριβώς μειώθηκε ο κίνδυνος υποτροπής ή μεταστάσεων σε αυτή τη φάση 3. Οι εταιρείες θα παρουσιάσουν τα πλήρη αποτελέσματα αργότερα και η παρακολούθηση θα συνεχιστεί για να διαπιστωθεί αν η θεραπεία επιτυγχάνει επίσης μεγαλύτερη διάρκεια ζωής για τους ασθενείς. Σε μια προηγούμενη φάση 2β, ο συνδυασμός είχε μειώσει κατά 49% τον κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου και κατά 59% τον κίνδυνο απομακρυσμένων μεταστάσεων ή θανάτου, αλλά τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να μεταφερθούν στη νέα μελέτη.
Αυτό που καθιστά τη δοκιμή σημαντική είναι η κλίμακά της. Τα εξατομικευμένα εμβόλια κατά του καρκίνου παρουσιάζουν εδώ και χρόνια πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα σε μικρές μελέτες· τώρα, για πρώτη φορά, μια θεραπεία αυτού του τύπου που βασίζεται στο mRNA πέτυχε θετικά αποτελέσματα στη φάση 3 με περισσότερους από 1.000 συμμετέχοντες.
Το ίδιο χαρακτηριστικό που διακρίνει το Intismeran αποτελεί επίσης ένα από τα κύρια εμπόδιά του. Σε αντίθεση με ένα φάρμακο που παράγεται μαζικά, κάθε εμβόλιο πρέπει να σχεδιαστεί μετά από ανάλυση του όγκου του ασθενούς: πρέπει να γίνει αλληλούχιση, να εντοπιστούν οι μεταλλάξεις, να επιλεγούν τα νεοαντιγόνα και να παρασκευαστεί το αντίστοιχο mRNA. Το Nature επισημαίνει ότι επί του παρόντος η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει πρόβλημα σε περιπτώσεις καρκίνων που εξελίσσονται ραγδαία.
Παραμένει επίσης να δούμε αν αυτό το μοντέλο μπορεί να μεταφερθεί από μια κλινική δοκιμή σε χιλιάδες ασθενείς χωρίς να χάσει την ταχύτητα ή την ποιότητά του. Οι εταιρείες Moderna και Merck δοκιμάζουν ήδη το intismeran σε άλλα σενάρια, συμπεριλαμβανομένου του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα, της ουροδόχου κύστης και των νεφρών, σύμφωνα με το κλινικό τους πρόγραμμα· ωστόσο, η επιτυχία του στο μελάνωμα δεν σημαίνει ότι θα λειτουργήσει εξίσου σε όλους τους όγκους.
Προς το παρόν, το intismeran παραμένει πειραματικό και δεν έχουν ακόμη γίνει γνωστά τα πλήρη αποτελέσματα της δοκιμής, αλλά η φάση 3 προσφέρει μια δοκιμή μεγάλης κλίμακας για κάτι που μέχρι πρόσφατα είχε αποδειχθεί κυρίως σε μικρές μελέτες: οι γενετικές πληροφορίες του όγκου ενός ατόμου μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο για την επιλογή μιας θεραπείας, αλλά και για την παρασκευή μιας θεραπείας ειδικά προσαρμοσμένης για αυτόν.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED ES και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
