Πριν από περίπου 25 χρόνια, η Ελένη είχε στηθεί στην ουρά καταστήματος «Μουστάκας», για να πάρει μια κάρτα Pokémon. Έπεφτε «σύρμα» στο σχολείο ότι το Σάββατο θα έδιναν για λίγες ώρες στο μαγαζί μια «θρυλική» κάρτα, όπως τον Mewtwo, και όποιος προλάβει. Γινόταν πανικός. Η ουρά γέμιζε με πιτσιρίκια μαζί με τους γονείς τους και παντού έβλεπες κάρτες και μπρελόκ με τα τερατάκια της Nintendo.
Δεκαετίες μετά, μασκοφόροι μπήκαν σε μαγαζί στη Νέα Υόρκη και, υπό την απειλή όπλου, «ξάφρισαν» τις βιτρίνες. Δεν έκλεψαν χρήματα ή κοσμήματα. Πήραν κάρτες Pokémon, αξίας άνω των 110.000 δολαρίων.
Από τότε που πρωτοκυκλοφόρησαν οι κάρτες το 1996, έχουν αλλάξει πολλά. Ο Μουστάκας κάνει ακόμη events, όπως κι άλλα καταστήματα, ωστόσο η συλλογή καρτών έχει γίνει στόχος εγκληματιών και κλάδος επενδύσεων. Κάρτες φυλάσσονται σε θυρίδες και καταστήματα ζητούν αυξημένα μέτρα προστασίας, παρόμοια με των κοσμηματοπωλείων.
«Παλαιότερα μια σπάνια κάρτα άξιζε 100 ευρώ, τώρα ξεπερνά τα 500. Οι τιμές ξεφεύγουν»
Τον Φεβρουάριο, ο διάσημος influencer και παλαιστής Logan Paul πούλησε μια συλλεκτική κάρτα για το αστρονομικό ποσό των 16 εκατομμυρίων δολαρίων, καταρρίπτοντας το ρεκόρ Guinness για την ακριβότερη που έχει πουληθεί. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στα Pokémon. Ο ράπερ Post Malone έδωσε το 2023 δύο εκατομμύρια δολάρια για να αποκτήσει την κάρτα «The One Ring» από τη συλλογή Lord of the Rings του Magic: The Gathering.
Τα περιστατικά είναι πολυάριθμα: το 2024, τέσσερις υπάλληλοι του μουσείου Βαν Γκογκ στο Άμστερνταμ απολύθηκαν επειδή είχαν στήσει «κύκλωμα» για να κλέβουν σπάνιες κάρτες του Pikachu που δίνονταν στους επισκέπτες, με σκοπό να τις μεταπωλήσουν για χιλιάδες ευρώ στο διαδίκτυο. Πώς μετατράπηκαν οι κάρτες Pokémon και άλλων παιχνιδιών, που κάποτε κόστιζαν όσο ένα χαρτζιλίκι Σαββάτου, σε περιουσιακά στοιχεία που φυλάσσονται σε θυρίδες και αγορές εκατομμυρίων;
Η μεγάλη έκρηξη των TCG και η κυριαρχία των Pokémon
Σήμερα, η συνολική αγορά των Trading Card Games (TCG), που περιλαμβάνει το Yu-Gi-Oh! και το Magic: The Gathering, γνωρίζει μια μεγάλη έκρηξη, η οποία ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 και δεν φαίνεται να φρενάρει. Η παγκόσμια αγορά των TCG εκτιμάται πως έφτασε το 2025 στα 7,8 δισεκατομμύρια δολάρια και οι προβλέψεις δείχνουν ότι θα εκτιναχθεί στα 11,8 δισεκατομμύρια έως το 2030.
Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων Card Ladder, οι κάρτες Pokémon έχουν σημειώσει σωρευτική απόδοση 3.821% από το 2004 έως σήμερα, αριθμός που ξεπερνά τον αντίστοιχο εταιρειών όπως η Meta ή δεικτών του χρηματιστηρίου.
Το 2025, οι όροι «Pokémon» και «Pokémon cards» κυριάρχησαν στις αναζητήσεις του eBay, με έναν Charizard 1st Edition PSA 10 να πωλείται τον Αύγουστο του 2025 για πάνω από 270.000 δολάρια, ξεπερνώντας σε αξία κάθε άλλη αθλητική κάρτα εκείνη την περίοδο. Στο eBay, το 2024 καταγράφονταν περίπου 14.000 αναζητήσεις για τα Pokémon κάθε ώρα.
Από το 1996, έχουν τυπωθεί πάνω από 75 δισεκατομμύρια κάρτες Pokémon. Μόνο το διάστημα 2024-2025, η Pokémon Company τύπωσε πάνω από 10 δισεκατομμύρια κάρτες για να καλύψει τη ζήτηση. Όμως η πραγματική αξία βρίσκεται στο παρελθόν. Μια κάρτα που το 1999 κόστιζε όσο ένα πακέτο τσίχλες, σήμερα μπορεί να αποτελεί την προκαταβολή για την αγορά σπιτιού.
Ποιότητα και Σπανιότητα των Καρτών
Στον κόσμο των συλλεκτών, η ποιότητα και η σπανιότητα είναι το παν. Μια κάρτα μπορεί να κοστίζει εκατομμύρια ή μόλις λίγα σεντς, ανάλογα με την κατάστασή της και το πόσο δυσεύρετη είναι. Ακόμα και μια μικρή γρατζουνιά ή μια τσακισμένη γωνία μπορεί να «γκρεμίσει» την τιμή της. Οι εταιρείες πιστοποίησης, με κορυφαία την Professional Sports Authenticator (PSA), βαθμολογούν τις κάρτες σε μια κλίμακα από το 1 έως το 10 (grading).
Ενδεικτική για την αξία του grading είναι η περίπτωση του Logan Paul. Η κάρτα του αγοράστηκε το 2021 για 5,27 εκατομμύρια δολάρια και η αξία της εκτοξεύτηκε στα 16,5 εκατομμύρια. Η συγκεκριμένη κάρτα σχεδιάστηκε από την Atsuko Nishida (δημιουργό του Pikachu), δόθηκε ως έπαθλο σε διαγωνισμό εικονογράφησης στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και υπάρχουν μόλις 39 αντίτυπα στον κόσμο. Αυτή του Paul είναι η μοναδική που έχει λάβει τον βαθμό PSA 10.
Αυτές οι κινήσεις από διάσημους προκαλούν ανάμεικτα συναισθήματα στους συλλέκτες. Για τον Παναγιώτη, που ξεκίνησε τη δική του διαδρομή μέσα στην πανδημία, αυτές οι αγοραπωλησίες είναι ενοχλητικές.
«Ταΐζουν το κοινό με το όνειρο ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό για όλους, φέρνοντας στον χώρο ανθρώπους που ψάχνουν μόνο το εύκολο κέρδος, τους λεγόμενους scalpers», εξηγεί, μιλώντας στο WIRED Greece. Η εμπειρία του σε μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων στην Ελλάδα επιβεβαιώνει το πρόβλημα: «Πήγα να ρωτήσω για τη νέα επέκταση και μου είπαν πως μόλις πήρε όλο το στοκ ένας κύριος». Αν δεν προ-παραγγείλεις, δεν βρίσκεις ούτε φακελάκι στα ράφια.
Η Ελληνική Κοινότητα
Ο συλλέκτης συμφωνεί πως η αγορά των καρτών θυμίζει χρηματιστήριο. «Κάνει ένα “ξέσπασμα” όταν βγαίνει νέο σετ, και μετά από λίγες εβδομάδες σταθεροποιούνται οι τιμές», αναφέρει, κάτι που οφείλεται στην αυξημένη ζήτηση που δεν μπορεί να καλυφθεί από το διαθέσιμο στοκ, αλλά και στους scalpers (μεταπωλητές που εξαντλούν το στοκ για γρήγορο κέρδος).
Και δεν χρειάζεται να πας μακριά για να δεις πού κυμαίνονται οι τιμές. Με μια αναζήτηση στο iConnect, κατάστημα που είναι επίσημος PSA dealer στην Ελλάδα, βρίσκουμε αμέσως κάρτες που ξεπερνούν τα 500 ή και τα 1.000 ευρώ.
Ωστόσο, το χόμπι παραμένει ζωντανό και στην Ελλάδα. Αυτό που ξεκίνησε για τον Παναγιώτη ως μια αναζήτηση εντυπωσιακών artworks, εξελίχθηκε σε συμμετοχή σε τουρνουά που σφύζουν από ζωή.
«Το community στην Ελλάδα είναι πολύ ενεργό», εξηγεί. «Γίνονται σχεδόν καθημερινά πρωταθλήματα για Pokémon, Yu-Gi-Oh! και One Piece, και το κλίμα είναι πολύ θετικό, ενώ υπάρχουν και ομάδες στα social media. Αν και τα Pokémon κυριαρχούν στις πωλήσεις, στο κομμάτι των παικτών οι κοινότητες των άλλων παιχνιδιών είναι συχνά μεγαλύτερες».
Διστακτικοί οι Έλληνες για Αγορές Καρτών
Η οικονομική πτυχή, όμως, είναι αδύνατο να αγνοηθεί. Ο Παναγιώτης βρήκε πρόσφατα την πιο σπάνια κάρτα ενός νέου σετ, η οποία αυτή τη στιγμή κοστολογείται στα 800 ευρώ. «Παλαιότερα μια σπάνια κάρτα άξιζε 100 ευρώ, τώρα ξεπερνά τα 500. Οι τιμές ξεφεύγουν», λέει.
Η τιμή αυτή δεν είναι αυθαίρετη, αλλά ορίζεται από το Cardmarket, το άτυπο «χρηματιστήριο» της Ευρώπης, όπου το «Price Trend» καθορίζει τις συναλλαγές. Το να πουλήσεις όμως μια τέτοια κάρτα στην Ελλάδα δεν είναι απλό. Οι αγοραστές είναι διστακτικοί, φοβούμενοι τα scams (απάτες) ή τα ελαττώματα στο «κεντράρισμα» της κάρτας (η συμμετρία της εκτύπωσης), μεταξύ άλλων. «Στην αγγελία μου ζήτησαν μέχρι και βίντεο για να βεβαιωθούν ότι η κάρτα είναι υπαρκτή», προσθέτει. Πάντως, υπάρχουν και καταστήματα που μπορεί να ενδιαφερθούν για κάποια κάρτα, αγοράζοντάς τη στο 80% της αξίας της -μια συνηθισμένη πρακτική σε παγκόσμιο επίπεδο.
Αυτή η ανάγκη για απόλυτη τελειότητα οδηγεί πολλούς στο grading. Ο Παναγιώτης παρατηρεί πως αυτό «χαλάει τη φάση» για όσους θέλουν απλά να συμπληρώσουν ένα άλμπουμ, καθώς οι τιμές πολλαπλασιάζονται τεχνητά.
Βασικό Κίνητρο η Νοσταλγία
«Οι εταιρείες πιστοποίησης έχουν μεγάλο κέρδος, παίρνοντας ουσιαστικά έναν φόρο επί της αξίας», σημειώνει, επισημαίνοντας πως ακόμα και στο εξωτερικό, υπάρχει νοθεία με επανασφραγισμένα προϊόντα, ενώ κάποιοι ζυγίζουν πακέτα για να διαλέξουν (τα πιο βαριά μπορεί να περιέχουν σπάνιες κάρτες). Υπάρχουν και απομιμήσεις, κυρίως σε περίπτερα ή καταστήματα με τουριστικά είδη, όμως εντοπίζονται εύκολα. «Με άλλο κόστος βαθμολογούν μια κάρτα αξίας 10 ευρώ, και με άλλο μια των 500 ευρώ. Πιο πιθανό είναι να αγοράσω μια κάρτα που έχει ήδη βαθμολογηθεί, παρά να στείλω κάποια δική μου», σημειώνει.
Παρά τις προκλήσεις, η νοσταλγία παραμένει ισχυρή κινητήριος δύναμη. «Ένας συνάδελφος έβαλε σκοπό να φτιάξει ένα άλμπουμ με όλες τις κάρτες του αγαπημένου του Pokémon», λέει ο Παναγιώτης. «Η ικανοποίηση του να συμπληρώνεις τη συλλογή σου ξυπνά μνήμες για πολλούς».
