«ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΖΩΗΣ και τα κέντρα δεδομένων κυριαρχούν στην προεκλογική συζήτηση, ενόψει των μεσοπρόθεσμων εκλογών. Πλέον, βέβαια, είναι ουσιαστικά το ίδιο ζήτημα», λέει στο WIRED Greece η Jenny Abamu, δημοσιογράφος στο WAMU 88,5, το οποίο ανήκει στο ευρύτερο δίκτυο του ραδιοφωνικού οργανισμού NPR και εδρεύει στην Ουάσινγκτον.
Τον τελευταίο χρόνο, η Abamu δηλώνει «εμμονική» με τα κέντρα δεδομένων. Σύντομα θα εκδώσει το βιβλίο της με τίτλο «How to kill a data center», για το οποίο ερεύνησε μια συγκεκριμένη εγκατάσταση σε ένα προάστιο του Μέριλαντ. Στο πλαίσιο της έρευνάς της έχει μιλήσει με ακτιβιστές, πολιτικούς, τον κυβερνήτη Wes Moore, ρυθμιστές του ηλεκτρικού δικτύου της πολιτείας, καθώς και κατασκευαστές υποδομών, τόσο στην Αμερική όσο και στη Γαλλία και την Ινδία. Η έρευνα της φανερώνει έντονες ανησυχίες στην αμερικανική κοινωνία.
Οι ανησυχίες αυτές αποτυπώνονται και στις δημοσκοπήσεις. Σε έρευνα των Economist/YouGov στα τέλη Αυγούστου, το 63% των Αμερικανών δήλωσε ότι θα αντιτασσόταν στην κατασκευή ενός νέου κέντρου δεδομένων στην κοινότητά του, ενώ το 60% εκτιμούσε ότι μια τέτοια εγκατάσταση θα αύξανε τον λογαριασμό του ρεύματος. Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι το εύρημα πώς η αντίθεση ξεπερνά πλέον τις κομματικές γραμμές: την εκφράζουν πλειοψηφίες τόσο των Δημοκρατικών όσο και των Ρεπουμπλικανών.
«Το ζήτημα των κέντρων δεδομένων είναι ζήτημα γης, ενέργειας, αλλά και πολιτικών δικαιωμάτων», τονίζει η Abamu.
Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την τελευταία καταγραφή της Cleanview υπάρχουν 1.396 λειτουργικά κέντρα δεδομένων και προγραμματίζεται η κατασκευή άλλων 2.858.
Πώς είναι, λοιπόν, η καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν δίπλα σε ένα κέντρο δεδομένων στις ΗΠΑ; Και πώς διαμορφώνεται το αφήγημα γύρω από αυτά, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου;
Σύμφωνα με την Abamu, υπάρχουν «καλά» και «κακά» κέντρα δεδομένων. Οι εγκαταστάσεις του Elon Musk στο Μέμφις του Τενεσί αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα προς αποφυγή. Οι αεριοστρόβιλοι φυσικού αερίου που τροφοδοτούν τις εγκαταστάσεις εκπέμπουν επικίνδυνους ρύπους, όπως φορμαλδεΰδη, και συμβάλλουν στον σχηματισμό όζοντος κοντά στο έδαφος. Επιβαρύνουν την ατμοσφαιρική ρύπανση σε τέτοιο βαθμό, που οι πολίτες απαίτησαν την επιβολή μορατόριουμ στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων στην περιοχή για έναν χρόνο – ένα εγχείρημα που ωστόσο απέτυχε.
Οι εμπειρίες των πληγεισών κοινοτήτων, επομένως, ποικίλλουν ανάλογα την ποιότητα των data centers. Οι Abamu περιγράφει διάφορες μαρτυρίες. Κάποιοι ανοίγουν τη βρύση και αναφέρουν πως «τρέχει σκούρο, καφέ νερό». Άλλοι βλέπουν «αντιαισθητικά καλώδια χιλιομέτρων να εκτείνονται πάνω από τη γη τους», μεταφέροντας ηλεκτρισμό στα κέντρα δεδομένων. Πολλοί αναγκάζονται να κοιμούνται στο υπόγειο, καθώς δεν αντέχουν τον αδιάκοπο θόρυβο. Κοινώς, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που έχει συγκεντρώσει η αμερικανίδα δημοσιογράφος, βλέπουν την ποιότητα ζωής και την υγεία τους να χειροτερεύουν, αλλά και την αξία των ακινήτων τους να πέφτει μέρα με τη μέρα, χωρίς οι ίδιοι να μπορούν να κάνουν πολλά.
Τα «καλά» κέντρα δεδομένων είναι πιο καθαρά, διαθέτουν 24ωρη ασφάλεια και στην εμφάνισή τους θυμίζουν κυβερνητικά κτίρια. Δεν ενεργοποιούν τις γεννήτριες ντίζελ εκτός εάν προκύψει σοβαρή ανάγκη, επιστρατεύουν τεχνολογίες που επαναχρησιμοποιούν την πλεονάζουσα θερμότητα που παράγουν και χρησιμοποιούν ειδικά επεξεργασμένο νερό για την ψύξη των διακομιστών τους, ώστε να μην εξαντλούν το πόσιμο. Επιπλέον, κάνουν ακουστικές δοκιμές ώστε να ελαχιστοποιήσουν τον θόρυβο για τις τοπικές κοινότητες.
Βέβαια, ακόμα και τα «καλά» κέντρα δεδομένων κάποια στιγμή θα χρειαστεί να καταφύγουν στις γεννήτριές τους. Όχι από επιλογή, αλλά επειδή το ηλεκτρικό δίκτυο δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση. «Τον τελευταίο χρόνο είχαμε περισσότερες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης απ’ ό,τι τα τελευταία 10 χρόνια μαζί», σημειώνει χαρακτηριστικά η Abamu.
Η Βιρτζίνια φιλοξενεί περίπου 150 hyperscalers: κέντρα δεδομένων μεγάλης κλίμακας, σχεδιασμένα να υποστηρίζουν τεράστιους όγκους δεδομένων και υπολογιστικής ισχύος. Στην κομητεία Λάουντον, γνωστή και ως το επίκεντρο του «Data Center Alley», η συνολική επιφάνεια των κτιρίων κέντρων δεδομένων σε λειτουργία ή υπό ανάπτυξη αγγίζει περίπου τα 49,5 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων κτιριακής επιφάνειας.
«Παντού αντικρίζεις τεράστια κουτιά. Το μέρος μοιάζει ήδη βγαλμένο από μέλλον επιστημονικής φαντασίας», περιγράφει η Abamu, η οποία ζει περίπου 40 λεπτά μακριά από το «Data Center Alley».
Το 2025, ο νόμος «One Big Beautiful Bill Act» του Trump έφερε περικοπές και αλλαγές στη φορολογική πολιτική, επηρεάζοντας πολλές πολιτείες. Παρότι όμως η Βιρτζίνια βασίζεται στην οικονομία των κέντρων δεδομένων -η οποία θεωρητικά τη βοήθησε να αντέξει την κρίση- οι υποδομές αυτές δεν είναι τόσο παραγωγικές όσο πιστεύουμε, εξηγεί η Abamu.
«Μόλις ολοκληρωθεί η κατασκευή, τελειώνουν και οι πολλές δουλειές. Δεν πρόκειται για μόνιμες θέσεις εργασίας που επιστρέφουν στους Αμερικανούς πολίτες, όπως εκείνες σε ένα εργοστάσιο», τονίζει η δημοσιογράφος και ερευνήτρια.
Επιπλέον, παρότι η νομοθεσία για τον Φόρο Κατανάλωσης και Πωλήσεων της Βιρτζίνια απαλλάσσει τα πιστοποιημένα data centers και τους μισθωτές τους από τον φόρο κατανάλωσης για την αγορά εξοπλισμού και λογισμικού, η θέσπιση ενός νέου φόρου κατανάλωσης ρεύματος τον Ιούλιο του 2026 δημιούργησε ένα περίπλοκο «μαθηματικό παιχνίδι». Η πολιτεία χάνει δυνητικά έσοδα από τις απαλλαγές και εισπράττει από τον νέο φόρο. Οι επιχειρήσεις ωφελούνται από τις απαλλαγές και επιβαρύνονται με τον φόρο.
«Δεν ξέρω κατά πόσο τα ποσά που επιστρέφονται καλύπτουν τις αυξήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος», τονίζει η Abamu.
Στον ένα χρόνο της έρευνάς της, η Abamu θυμάται μια χαρακτηριστική περίπτωση όπου πολέμιοι των κέντρων δεδομένων θέλησαν να συμμετάσχουν σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας, μέχρι να συνειδητοποιήσουν ότι είχε οργανωθεί από υποστηρικτές του κινήματος MAGA.
«Η πρώτη τους αντίδραση ήταν να διοργανώσουν τη δική τους πορεία. Ακριβώς ο ίδιος στόχος, απλώς άλλη οργανωτική επιτροπή», εξηγεί.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι το ζήτημα των κέντρων δεδομένων υπερβαίνει πλέον τις παραδοσιακές κομματικές γραμμές. Τον Αύγουστο του 2026, ο κυβερνήτης του παραδοσιακά «κόκκινου» Τέξας, Greg Abbott, έγινε ο δεύτερος – μετά την Kathy Hochul της πολύ «μπλε» Νέας Υόρκης – που πάγωσε προσωρινά την αδειοδότηση για νέα δίκτυα κέντρων δεδομένων.
Κι αυτό γιατί οι ενεργειακές υποδομές δοκιμάζονται εξίσου σε όλη τη χώρα. Το Τέξας αναγκάστηκε να πατήσει φρένο επειδή διαθέτει ένα σχετικά αυτόνομο δίκτυο ηλεκτρισμού, το οποίο δεν συνδέεται με άλλες πολιτείες. «Αν το Τέξας δεν έχει αρκετό ρεύμα για τους δικούς του πολίτες, τότε δεν έχει αρκετό ρεύμα, τελεία», τονίζει η Abamu. Αντιθέτως, πολιτείες όπως το Μέριλαντ δεν έχουν την πολυτέλεια της αυτονόμησης. Αναγκάζονται να εισάγουν έως και το 40% της ενέργειάς τους από περιοχές με πλεόνασμα, όπως η Πενσυλβάνια, μετακυλίοντας έτσι το αυξημένο κόστος στους καταναλωτές.
Σε κάθε περίπτωση, στις προβλέψεις της Abamu για την επόμενη ημέρα της 3ης Νοεμβρίου δεν υπάρχει κάπου η απόλυτη απαγόρευση των κέντρων δεδομένων.
«Το κουτί της Πανδώρας έχει ήδη ανοίξει», προειδοποιεί.
Σε αυτή τη φάση, η λύση έγκειται στο να λειτουργούν με τον πιο βιώσιμο δυνατό τρόπο. Κι αυτό δεν περιλαμβάνει ακόμα τα φιλόδοξα σχέδια των κατασκευαστών να χτίσουν κέντρα δεδομένων είτε κάτω από το νερό, είτε και στο διάστημα.
Για την Abamu, τα κέντρα δεδομένων αποτελούν τη χειροπιαστή απόδειξη της ισχύος της Big Tech στον φυσικό χώρο: όπου οι τεχνολογικοί κολοσσοί βρίσκονται στη μία πλευρά και οι τοπικές κοινότητες στην άλλη. «Αρχικά δεν πίστευα ότι οι απλοί πολίτες θα μπορούσαν να αντισταθούν. Σήμερα όμως το πιστεύω», δηλώνει. «Κι αυτό που τους ωθεί να οργανωθούν είναι η οργή».
Στο Μέριλαντ για παράδειγμα, το έργο «Brightseat Tech Park» – το σχέδιο του ομίλου της οικογένειας Lerner να αναπτύξει κέντρο δεδομένων – τέθηκε σε παύση. Πρόκειται για μια επένδυση ύψους $5 δισεκατομμυρίων, συνδεδεμένη με μία από τις ισχυρότερες οικογένειες της πολιτείας.
Αυτό για το οποίο η Abamu είναι αισιόδοξη, κοιτώντας το μέλλον, είναι ότι οι πολίτες έχουν αρχίσει να «δίνουν προσοχή»: προσοχή στο τι σχεδιάζεται στις γειτονιές τους, προσοχή στα «παραθυράκια» των ρυθμιστικών πλαισίων και προσοχή στις ρήτρες εμπιστευτικότητας (NDAs).
Οι πρόσφατες αναστολές στην κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων επιβλήθηκαν ακριβώς επειδή η νομοθεσία δεν πρόλαβε να θέσει τα όρια για την προστασία της γης και των κοινοτήτων που αυτά επηρεάζουν.
«Δεν είναι όλοι οι κατασκευαστές “σατανικοί γείτονες”. Όμως, αν δεν υφίσταται ένα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, δεν υπάρχει τίποτα που να τους σταματάει», καταλήγει η Abamu.
Ακολουθήστε μας στο κανάλι μας στο You Tube για να μη χάνετε κανένα vidcast.
What’s Next: Kλείστε την early bird θέση σου στο επόμενο μεγάλο event του WIRED Greece.
Κάντε ετήσια συνδρομή στο WIRED Greece ώστε να μη χάνετε κανένα τεύχος.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
