Μεξικανοί νομοθέτες θέλουν να βάλουν τέλος στη «φτώχεια χρόνου» στη χώρα· δηλαδή, στην έλλειψη χρόνου για ανάπαυση, αυτοφροντίδα και κοινωνικοποίηση, η οποία έχει μετατραπεί σε συστημικό πρόβλημα στο Μεξικό. Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα τις γυναίκες και τελευταία έχει επιδεινωθεί λόγω των ψηφιακών συστημάτων και ηλεκτρονικών συσκευών που επιτρέπουν την εργασία σχεδόν από οπουδήποτε.
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων συζητείται μια σειρά πρωτοβουλιών, μεταξύ άλλων, για τη δημιουργία του Γενικού Νόμου για την Πρόληψη και την Εξάλειψη της Φτώχειας Χρόνου καθώς και μεταρρυθμίσεις σε τέσσερις υφιστάμενους νόμους, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι «εργασίες φροντίδας», οι οποίες δεν αμείβονται αλλά και να διασφαλιστεί η ψηφιακή αποσύνδεση.
Η πρόταση του José Braña Mojica, βουλευτή του Πράσινου Οικολογικού Κόμματος του Μεξικού (PVEM) υποστηρίζει ότι, μέχρι τώρα, οι δημόσιες πολιτικές που σχετίζονται με την ευημερία εστιάζουν σε πτυχές όπως το εισόδημα, τη διατροφή και την πρόσβαση σε υπηρεσίες, αλλά παραμελούν την ποσότητα και την ποιότητα του διαθέσιμου χρόνου για την προσωπική ανάπτυξη του πληθυσμού.
Σύμφωνα με την Εθνική Έρευνα για τη Χρήση του Χρόνου του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής και Γεωγραφίας (Inegi), οι Μεξικανές αφιερώνουν κατά μέσο όρο έως και 50,4 ώρες εβδομαδιαίως σε οικιακές εργασίες και μη αμειβόμενη φροντίδα, έναντι των 16,4 ωρών των ανδρών. Σε αυτό προστίθεται η αμειβόμενη εργασία, γεγονός που μειώνει ακόμη περισσότερο τον διαθέσιμο χρόνο για ανάπαυση ή προσωπικές δραστηριότητες.
«Το ωράριο εργασίας των γυναικών εκμηδενίζει πλήρως τη διαθεσιμότητα του δικού τους χρόνου, τοποθετώντας τες σε μια χρόνιο και δομική “φτώχεια χρόνου”», αναφέρει το κείμενο της πρότασης.
Η πρόταση λαμβάνει επίσης υπόψη τους χρόνους μετακίνησης στις μεγάλες αστικές περιοχές, οι οποίοι, μεταξύ σπιτιού και χώρου εργασίας, μπορούν να ξεπεράσουν τις 2.128 ώρες ετησίως ανά εργαζόμενο, σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.
Σύμφωνα με την πρόταση, η έλλειψη χρόνου για ψυχαγωγία μπορεί να σχετίζεται με διαταραχές ύπνου, άγχος, κόπωση και ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα που θα είχαν αντίκτυπο στον εργασιακό τομέα.
Στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας επισημαίνουν ότι το οικονομικό κόστος που σχετίζεται με αυτά τα προβλήματα μπορεί να αντιπροσωπεύει μεταξύ 3% και 4% του ετήσιου ΑΕΠ των οικονομιών – βλέπε αναρρωτικές άδειες και απώλεια παραγωγικότητας.
Ο χρόνος ως συνταγματικό δικαίωμα
Σε γενικές γραμμές, το νομοθετικό σχέδιο προτείνει τη δημιουργία ενός Εθνικού Δείκτη Φτώχειας Χρόνου – ένας επίσημος δείκτης που θα δημοσιεύεται από το Inegi κάθε δύο χρόνια, προκειμένου να προσδιορίζεται ποιο ποσοστό του πληθυσμού στερείται τον απαραίτητο χρόνο για ανάπαυση, προσωπική φροντίδα, ψυχαγωγία και κοινωνικοποίηση.
Επιπλέον, προτείνει την αναγνώριση νέων δικαιωμάτων που σχετίζονται με τη «χρονοβιολογική ευημερία», δηλαδή τη σωματική, ψυχική και συναισθηματική ισορροπία που επιτυγχάνεται όταν λαμβάνονται υπόψη οι βιολογικοί και κιρκάδιοι κύκλοι. Αυτό σημαίνει σεβασμός στις επαρκείς περιόδους ύπνου, ανάπαυσης και διαλειμμάτων.
Το σχέδιο επίσης θεσπίζει μέτρα για τη διασφάλιση της ψηφιακής αποσύνδεσης. Οι εργαζόμενοι θα έχουν το δικαίωμα να μην απαντούν σε κλήσεις, μηνύματα, μέιλ ή εργασιακές οδηγίες εκτός του ωραρίου τους, κατά τη διάρκεια ημερών ανάπαυσης ή στις διακοπές.
Επιπλέον, οι εταιρείες θα πρέπει να θεσπίσουν εσωτερικές πολιτικές ψηφιακής αποσύνδεσης και χρονοβιολογικής ευημερίας, σε συμφωνία με τα συνδικάτα ή τους εκπροσώπους των εργαζομένων, καθώς η συστηματική παραβίαση του χρόνου ανάπαυσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε έκτακτους επιθεωρησιακούς ελέγχους ή ακόμα και κυρώσεις.
Ένα άνισο βάρος
Όσον αφορά τις μη αμειβόμενες εργασίες φροντίδας, η πρωτοβουλία προτείνει τη δημιουργία ενός εθνικού και καθολικού δικτύου δημόσιων υπηρεσιών, το οποίο θα περιλαμβάνει κέντρα παιδικής φροντίδας, φροντίδας ηλικιωμένων αλλά και κέντρα υποστήριξης ατόμων με αναπηρία. Ενσωματώνει μια οπτική ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών.
Η πρωτοβουλία υποστηρίζει ότι η ανακατανομή των οικιακών εργασιών και της φροντίδας μεταξύ γυναικών, ανδρών, οικογενειών και Κράτους είναι απαραίτητη. Εξάλλου θύματα του άνισου αυτού βάρους είναι οι γυναίκες. Τέλος, το σχέδιο προτείνει τον ανασχεδιασμό των δημόσιων συγκοινωνιών, των οδικών υποδομών και των συστημάτων αστικής συνδεσιμότητας με στόχο τη μείωση των χρόνων μετακίνησης.
Οι διατάξεις χρειάζεται ακόμη να αξιολογηθούν από διάφορους νομοθετικούς φορείς. Ωστόσο, τα επιχειρήματά τους επαναλαμβάνουν την ανάγκη αντιμετώπισης της ψυχοσυναισθηματικής υγείας του γενικού πληθυσμού, η οποία αντιλαμβάνεται ως παράγοντας ανισότητας.
«Στο Μεξικό, η “φτώχεια χρόνου” δεν είναι μια ατομική αποτυχία διαχείρισης προγράμματος, αλλά μια δομική συνθήκη ανισότητας», σημειώνει η νομοθετική πρόταση.
To άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο WIRED en Español και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
