Στρατιές πολεμιστών, βαμμένων στην εντέλεια, παρατάσσονται σε τραπέζια που μεταμορφώνονται σε πεδία μάχης και συγκρούονται ακολουθώντας λεπτομερή σετ κανόνων. Καλωσήρθατε στον κόσμο των miniature wargames, όπου «στρατηγοί» κάθε ηλικίας συνδυάζουν τη στρατηγική με την καλλιτεχνική δημιουργία.
Πόλεμοι στο τραπέζι: Τα δημοφιλέστερα παιχνίδια
Ο αδιαμφισβήτητος «βασιλιάς» της κατηγορίας είναι το Warhammer 40,000 (γνωστό και ως 40Κ) της Games Workshop. Με σήμα κατατεθέν τους θρυλικούς Space Marines, μεγάλο του πλεονέκτημα είναι ο ιδιαίτερος «grimdark» κόσμος του, που συνοψίζεται στην φράση- tagline του παιχνιδιού: «In the grim darkness of the far future there is only war» («Στο ζοφερό σκοτάδι του μακρινού μέλλοντος, υπάρχει μόνο πόλεμος»).
Σε αυτό το σύμπαν, η ανθρωπότητα (Imperium of Man) παλεύει ενάντια σε κάθε λογής εχθρούς: Από τα κλασικά Orks και τα διαστημικά ξωτικά (Eldar), μέχρι τα εφιαλτικά Tyranids, τους τεχνολογικά προηγμένους Tau και τους ρομποτικούς Necrons. Δαίμονες και πιστοί σκοτεινών θεών συμπληρώνουν το σκηνικό του αιώνιου πολέμου.
Το Warhammer 40Κ μετρά δεκαετίες ιστορίας και έχει ξεφύγει από τα στενά όρια του τραπεζιού. Σήμερα, ο κόσμος του φιλοξενεί δεκάδες βιντεοπαιχνίδια, αμέτρητες νουβέλες, κόμικς και παιχνίδια ρόλων. Μάλιστα, με την υποστήριξη διάσημων φαν όπως ο ηθοποιός Henry Cavill, το franchise κάνει πλέον δυναμικά βήματα στον χώρο των κινηματογραφικών ταινιών και των σειρών.
Ωστόσο, το Warhammer 40K δεν «παίζει μόνο του». Η Games Workshop προσφέρει επίσης το Warhammer Age of Sigmar, τον διάδοχο του κλασικού Warhammer Fantasy, για τους λάτρεις της επικής φαντασίας, ενώ το Kill Team αποτελεί την ιδανική «εισαγωγική» έκδοση του 40K.
Οι επιλογές επεκτείνονται και σε άλλα διάσημα σύμπαντα, καθώς υπάρχουν παιχνίδια στον κόσμο του Lord of the Rings, του A Song of Ice and Fire και του Star Wars (Legion, Shatterpoint), μεταξύ άλλων, ενώ μια ιδιαίτερη πρόταση αποτελεί το Blood Bowl, που συνδυάζει το αμερικάνικο ποδόσφαιρο με τον κόσμο του Warhammer.
Για όσους ψάχνουν κάτι διαφορετικό, υπάρχει το ευρωπαϊκό Infinity, αλλά και η κατηγορία των ιστορικών παιχνιδιών, όπως τα Bolt Action και Black Powder, ενώ αναμένεται με ενδιαφέρον η μεταφορά του θρυλικού Starcraft από τις οθόνες των PC στα τραπέζια των παικτών.
Αν και κάθε παιχνίδι έχει το δικό του σετ κανόνων, τα περισσότερα μοιράζονται ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά που ορίζουν τη λογική του χόμπι. Η κίνηση και οι βολές των μονάδων υπολογίζονται συνήθως με τη χρήση μεζούρας, ενώ η επιτυχία ή η αποτυχία των επιθέσεων κρίνεται συνήθως από το αποτέλεσμα των ζαριών.
Σημαντικό κομμάτι είναι οι δυνατότητες παραμετροποίησης των στρατών, ώστε ο κάθε παίκτης να τους φέρνει στα μέτρα του -διαδικασία που από μόνη της είναι ενδιαφέρουσα ενασχόληση. Συνοπτικά μιλώντας, κάθε μονάδα κοστίζει πόντους και κάθε στρατός έχει ένα σύνολο διαθέσιμων πόντων, οπότε το τι θα μπει στη «λίστα» του και τι όχι είναι μια συναρπαστική «εξίσωση».
Ως επί το πλείστον, αυτά τα παιχνίδια παίζονται 1 vs 1, αν και συχνά προβλέπονται και κανόνες για περισσότερους παίκτες. Ο βασικός κορμός των κανόνων δεν είναι ιδιαίτερα πολύπλοκος για παίκτες με σχετική εμπειρία, όμως η πραγματική πρόκληση κρύβεται στις λεπτομέρειες και στους ειδικούς κανόνες της κάθε ξεχωριστής μονάδας. Η διαφορά ανάμεσα στον παλιό και τον νέο παίκτη είναι έντονη: ένας αρχάριος θα χρειαστεί να «γράψει» αρκετές ήττες μέχρι να αρχίσει να κερδίζει.
Ένα ακόμα κοινό στοιχείο είναι ο μοντελιστικός χαρακτήρας των παιχνιδιών: οι παίκτες συναρμολογούν και βάφουν οι ίδιοι τις μινιατούρες τους. Αν και το βάψιμο δεν είναι απαραίτητο, οι περισσότεροι προτιμούν να δώσουν χρώμα στα μοντέλα τους αντί να παίζουν με «γκρι στρατούς». Για πολλούς, μάλιστα, αυτή η δημιουργική διαδικασία εξελίσσεται σε ένα ξεχωριστό, ολόκληρο νέο χόμπι.
«Μπαίνεις για τη στρατηγική, μένεις για τη δημιουργία»
Ο Βασίλης Σουβατζόγλου, παίκτης από το 2000 και επαγγελματίας στον χώρο ως ιδιοκτήτης του καταστήματος «Το Πανδοχείο του Δρακοφοίνικα», έχει ζήσει το «άθλημα» και από τις δύο πλευρές. Όπως εξηγεί ο ίδιος, τα wargames προσφέρουν μια εμπειρία που ξεπερνά τα όρια ενός απλού παιχνιδιού.
Ένα από τα βασικά τους πλεονεκτήματα είναι «η διαδικασία του να φτιάξεις και να διαμορφώσεις τον στρατό σου από το μηδέν όπως εσύ θες. Μεγάλο κομμάτι είναι τα μοντέλα, που ενώ στην αρχή μπορεί να δείχνει δύσκολο, σε αποζημιώνει με το παραπάνω σαν δημιουργική διαδικασία», λέει στο WIRED Greece.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η οπτική του Τάκη Βαλεοντή, από την ομάδα του Fantasy Shop, ο οποίος περιγράφει το wargaming ως έναν ολόκληρο κόσμο που ανοίγεται μπροστά στον παίκτη.
«Στην επιφάνεια υπάρχει το παιχνίδι: στρατηγική, σκέψη, οργάνωση, αποφάσεις που μετράνε. Είναι μια εμπειρία που μπορεί να παιχτεί χαλαρά με φίλους γύρω από ένα τραπέζι, αλλά και να εξελιχθεί σε κάτι πιο ανταγωνιστικό», λέει.
Ωστόσο, προσφέρει πολύ περισσότερα από ένα απλό επιτραπέζιο: «Εδώ δεν ακολουθείς απλώς κανόνες, δημιουργείς εμπειρίες. Και εκεί ακριβώς είναι που το χόμπι ανοίγει πραγματικά.Υπάρχει μια ολόκληρη πλευρά που περιμένει να την ανακαλύψεις: Ο μοντελισμός. Μπορείς να είσαι παίκτης, δημιουργός, συλλέκτης ή όλα μαζί. Να μπεις για τη στρατηγική και να μείνεις για τη δημιουργία», αναφέρει ο κ. Βαλεοντής.
Από τη δική του πλευρά, ο Παναγιώτης Μανίτας, παίκτης από το 2004 και πλέον στα 40 του, εστιάζει περισσότερο στο παιχνίδι αυτό καθαυτό -κάτι που μπορώ να επιβεβαιώσω και ο ίδιος μετά από πολλές αναμετρήσεις στο X-Wing, ένα παιχνίδι τέτοιου τύπου με αερομαχίες στον κόσμο του Star Wars. Σύμφωνα με τον κ. Μανίτα, δύο είναι τα στοιχεία που κάνουν τα miniature wargames να ξεχωρίζουν: «Στρατηγικό βάθος και community. Το θετικό είναι ότι θα εξελίξεις στρατηγική σκέψη, το κακό είναι ότι, αν δεν έχεις κάποια αφοσίωση, θα γνωρίζεις πολλές ήττες», λέει στο WIRED Greece.
Σε αυτό συμφωνεί ο Νίκος Μοσχάκης, βετεράνος του χόμπι στα 46 του. Παίζοντας από τα σχολικά του χρόνια, με ένα διάλειμμα κατά τη διάρκεια των σπουδών, έλκεται περισσότερο από το στρατηγικό βάθος, αλλά βρίσκει κάποια μειονεκτήματα: «Πολλές φορές στα παιχνίδια αυτού του τύπου υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός ενώ για πολλούς μπορεί να φαίνονται αρκετά πολύπλοκα».
Ο Παναγιώτης Σκύρλας, υπεύθυνος wargames και ειδών μοντελισμού στο κατάστημα No Label X, επισημαίνει πως το «άθλημα» απαιτεί έναν συνδυασμό δημιουργικότητας, στρατηγικής και χρόνου.
Από την πλευρά του εμπόρου, όπως λέει, το μεγάλο πλεονέκτημα είναι η ύπαρξη ενός εξαιρετικά πιστού κοινού, που συνεπάγεται την ανάγκη για διατήρηση μεγάλου στοκ προϊόντων.
Πάντως, δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο να ξεκινήσεις. «Μια γρήγορη έρευνα για το πλησιέστερο μαγαζί πώλησης των μοντέλων και ο πρώτος υπάλληλος μπορεί να βοηθήσει και να κατευθύνει όποιον ενδιαφέρεται», λέει ο κ. Μοσχάκης και εξηγεί πως υπάρχει κάτι για όλα τα γούστα.
Ο κ. Σουβατζόγλου σημειώνει πως υπάρχουν αρκετοί σύλλογοι που είναι εξαιρετικά φιλικοί προς νέους παίκτες. «Τα καταστήματα που ασχολούνται με το χόμπι προσφέρουν demo days και εχουν εξειδικευμένο προσωπικό που μπορεί να βοηθήσει έναν νέο παίκτη να κάνει τα πρώτα του βήματα», λέει.
Όσον αφορά τις ηλικίες, το βασικό κοινό κυμαίνεται μεταξύ 25 και 45 ετών, όμως η γκάμα είναι ευρεία: «Υπάρχουν πολλοί έφηβοι που ξεκινούν τώρα, όσο και βετεράνοι άνω των 50. Σημείο συνάντησης είναι τα εξειδικευμένα καταστήματα και οι σύλλογοι» σημειώνει ο κ. Σκύρλας. Οι πιο επιτυχημένοι παίκτες είναι γύρω στα 35, σύμφωνα με τον κ. Μανίτα. «Όρεξη να έχει κανείς να παίζει!», λέει ο κ. Μοσχάκης.
Οι ένοπλες δυνάμεις: Η κοινότητα των wargamers
Στην «καρδιά» του χόμπι βρίσκεται η κοινότητα (το «community»), καθώς ένα παιχνίδι πρέπει να μπορείς να το χαρείς με άλλους.
Όπως σημειώνει ο Γιάννης Νικολουδάκης του Fantasy Shop, αν και δεν υπάρχει επίσημη απογραφή, είναι ένας χώρος που μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο: «Ήδη αριθμεί εκατοντάδες μέλη, είτε πρόκειται για λάτρεις του μοντελισμού, των παιχνιδιών στρατηγικής με μινιατούρες, είτε για ανθρώπους που απολαμβάνουν και τις δύο πλευρές ταυτόχρονα».
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ίδιος υποδεικνύει ότι η δραστηριότητα είναι έντονη τόσο σε συλλογικό όσο και σε τοπικό επίπεδο: Μακρόβιες λέσχες, όπως το Strategikon Wargaming Club of Athens και ο IDAS, αποτελούν σταθερά σημεία συνάντησης. Παράλληλα, διοργανώσεις όπως το Acropolis Open 2026 αποδεικνύουν τη δυναμική του χώρου, συγκεντρώνοντας δεκάδες ομάδες και συμμετέχοντες ακόμη και από το εξωτερικό.
Ο κ. Σουβατζόγλου τονίζει πως αυτό εντάσσεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο άνθησης του gaming, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. «Εμπορικά, η μόνη δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι ο χώρος, μιας και η αγορά του wargaming είναι πλέον αρκετά εκτεταμένη και ο χώρος που απαιτείται τόσο για τα προϊόντα όσο και για επίδειξη είναι μεγάλος», σημειώνει.
Και στην Ελλάδα το community είναι μεγάλο και δραστήριο. Ο Παναγιώτης Σκύρλας λέει: «Η κοινότητα είναι ενεργή, αυξανόμενη και πολύ φιλόξενη στην υποδοχή νέων παικτών».
«Υπάρχουν αρκετά μαγαζιά που έχουν χώρο και τραπέζια για να μαζεύεται κόσμος και να παίζει, να γνωρίζεται με άλλους παίκτες και για την προώθηση του χόμπι γενικότερα», λέει ο κ. Μοσχάκης.
«Στο κατάστημά μας, σχεδόν κάθε μέρα θα βρει κανείς τραπέζια ενεργά, με αρκετούς παίκτες να παίζουν και να περνούν χρόνο μαζί. Ειδικά τις Κυριακές, ο χώρος γεμίζει σταθερά με wargamers, συνήθως 10 έως 16 άτομα τουλάχιστον», λέει ο κ. Νικολουδάκης.
Οι «πολεμικές δαπάνες»: Το κόστος του χόμπι
Και πόσο κοστίζει τελικά αυτό το «σπορ»; Δεν «παίρνεις ένα κουτί και ξεμπερδεύεις», καθώς αποτελεί περισσότερο «επένδυση» σε βάθος χρόνου, χωρίς να φτάνει στο επίπεδο των card games, που έχουν τη φήμη της «ρουφήχτρας» χρημάτων.
Αν έχεις φτιάξει έναν στρατό από μινιατούρες, ακόμη και αν η εταιρεία αλλάξει κάποιους κανόνες ή πόντους στο μέλλον, τα μοντέλα θα είναι πάντα εκεί, έτοιμα για την επόμενη μάχη.
Η είσοδος στο χόμπι είναι κλιμακωτή, όπως εξηγεί ο κ. Σκύρλας. «Μπορείς να ξεκινήσεις με μια μεμονωμένη μονάδα (40-50€) ή ένα starter set δύο παικτών (150-200€). Αν και στην πορεία δεν υπάρχει “ταβάνι”, η συντήρηση είναι απόλυτα διαχειρίσιμη, αφού προσθέτεις σταδιακά ένα χρώμα ή μια μονάδα ανάλογα με τον ρυθμό σου». Παρόμοιο είναι το κόστος που περιγράφει ο κ. Σουβατζόγλου, που τονίζει πως «το κόστος αυτό ανεβαίνει ελαφρά αν κάποιος θέλει να ασχοληθεί και με το καλλιτεχνικό κομμάτι». Από την πλευρά των παικτών, ο κ. Μανίτας εκτιμά πως η είσοδος στα περισσότερα παιχνίδια κοστίζει 100-150€, και ετησίως γύρω στα 50-75€.
Ο κ. Βαλεοντής παραθέτει ενδεικτικές τιμές για τα πιο δημοφιλή παιχνίδια, σημειώνοντας πως τα εισαγωγικά σετ των Warhammer 40,000 και Age of Sigmar ξεκινούν από τα 55€, ενώ τα μεγαλύτερα starter sets κυμαίνονται μεταξύ 80€ και 180€. Άλλοι τίτλοι, όπως το A Song of Ice and Fire ή το ιστορικό Bolt Action, απαιτούν μια αρχική επένδυση άνω των 100€. «Το όμορφο είναι ότι όλα αυτά δεν είναι απαραίτητα από την πρώτη στιγμή. Το χόμπι σου δίνει τη δυνατότητα να ξεκινήσεις όπως εσύ θέλεις και με τον δικό σου ρυθμό», λέει.
Το 40Κ εμφανίζεται να παραμένει η ακριβότερη και πιο σύνθετη επιλογή, κάτι που επιβεβαιώνουν τόσο ο κ. Μανίτας, όσο και ο κ. Μοσχάκης, που το χαρακτηρίζει «ακριβό χόμπι», καθώς συνυπολογίζεται το κόστος των βιβλίων με τους γενικούς κανόνες, ή το βιβλίο κανόνων του στρατού που επιλέγει κανείς: «Γενικά οι μινιατούρες κοστίζουν και ανάλογα με το παιχνίδι μπορεί να χρειάζεσαι αρκετές».
