Ήταν ακόμη μια συναρπαστική εβδομάδα για τον κόσμο της επιστήμης. Από τη «θεραπευτική» δύναμη της αγκαλιάς στους πιθήκους μέχρι τα γενετικά μυστικά της οριακής διαταραχής προσωπικότητας, ακολουθούν οι πιο ενδιαφέρουσες ειδήσεις που ξεχώρισαν τις τελευταίες ημέρες.
Για να δείτε περισσότερες επιστημονικές ανακαλύψεις τις εβδομάδες που μας πέρασαν, επισκεφτείτε τη στήλη Week in Science.
Αγκαλιά με έναν χιμπατζή
Όταν αγκαλιάζουμε τον άνθρωπό μας, όλοι νιώθουμε μια εγγύτητα και μια σιγουριά κοντά του. Δεν είμαστε, όμως, οι μόνοι που το βιώνουμε αυτό. Φαίνεται ότι οι χιμπατζήδες αλλά και οι μπονόμπο αγκαλιάζονται και κρατιούνται χέρι-χέρι σε στιγμές έντασης.
Μια ομάδα ψυχολόγων από το Πανεπιστήμιο του Ντάραμ υπέβαλε πέντε ομάδες μπονόμπο και χιμπατζήδων σε δύο καταφύγια στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Ζάμπια σε μια δοκιμασία και τους παρατήρησε.
Οι ερευνητές καλούσαν τα ζώα στην άκρη του περιφραγμένου χώρου για την ώρα του σνακ. Λίγα λεπτά αργότερα, μετακινούσαν μια ταΐστρα γεμάτη αράπικα φιστίκια, δημιουργώντας ανταγωνισμό για τις περιορισμένες λιχουδιές. Έτσι καταγράφηκαν οι αλληλεπιδράσεις των ζώων πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κατανάλωση των φιστικιών.
Οι πίθηκοι που ήταν αγκαλιασμένοι και αγαπημένοι τα λεπτά πριν τους δοθούν τα φιστίκια, πέρασαν περισσότερο χρόνο τρώγοντας μαζί, αντί να τσακώνονται για την καλύτερη θέση. Οι φιλικές επαφές φάνηκε να ενισχύουν τους κοινωνικούς δεσμούς και να μειώνουν τον ανταγωνισμό.
Μάλιστα, ορισμένοι αρσενικοί χιμπατζήδες έβαζαν τα δάχτυλά τους ο ένας στο στόμα του άλλου – μια τολμηρή αλλά και ευάλωτη χειρονομία που έδειξε εμπιστοσύνη, καθώς είναι γνωστό ότι οι χιμπατζήδες δαγκώνουν και κόβουν δάχτυλα κατά τη διάρκεια συγκρούσεων.
Οι μπονόμπο και οι χιμπατζήδες είναι οι στενότεροι συγγενείς μας. Τα κοινά αυτά συμπεριφορικά μοτίβα φαίνεται να αποτελούν, λοιπόν, τα αρχαιότερα «ειρηνευτικά εργαλεία». Η δύναμη της αγκαλιάς δεν ξεπερνά μόνο σύνορα, αλλά και είδη.
Πηγή: Science
«Θα σε φάει αυτή η τηλεόραση»
Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι στους ενήλικες που έβλεπαν τηλεόραση πολύ συχνά κατά τη μέση ηλικία (40-65 ετών), επηρεάστηκαν σημαντικές περιοχές του εγκεφάλου.
Η έρευνα χρησιμοποίησε δεδομένα από 1.700 ενήλικες, μέσης ηλικίας 53 ετών, οι οποίοι, μεταξύ του 1987 και του 1989, συμμετείχαν σε μια μακροχρόνια αμερικανική μελέτη για την καρδιαγγειακή και εγκεφαλική υγεία. Περίπου 20 χρόνια μετά από τη μελέτη αυτή, υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.
Σε σχέση με αυτούς που έβλεπαν τηλεόραση «σπάνια» ή «ποτέ», όσοι δήλωσαν ότι έβλεπαν «πολύ συχνά» είχαν μικρότερο μετωπιαίο λοβό (ο οποίος ευθύνεται για τη λήψη αποφάσεων και άλλες εκτελεστικές λειτουργίες), αλλά και ινιακό λοβό (που είναι σημαντικός για την οπτική επεξεργασία). Τα άτομα αυτά εμφάνισαν επίσης βλάβες στη λευκή ουσία, οι οποίες συνδέονται με τη γνωστική έκπτωση και την άνοια.
Αυτές οι διαφορές παρέμειναν ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τη σωματική δραστηριότητα, τον διαβήτη, τον δείκτη μάζας σώματος, το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ. Διαπιστώθηκε, επίσης, ότι το ίδιο το κάθισμα δεν φάνηκε να ευθύνεται για τις εγκεφαλικές διαφορές που παρατηρήθηκαν.
Κι αυτό γιατί πολλές καθιστικές εργασίες περιλαμβάνουν επίλυση προβλημάτων, συγκέντρωση και άλλες μορφές πνευματικής διέγερσης. Το «πνευματικά ενεργό» κάθισμα επηρεάζει τον εγκέφαλο διαφορετικά από την παθητική παρακολουθήση τηλεόρασης.
«Για χρόνια εστιάζαμε στο πόσο πολύ κάθονται οι άνθρωποι. Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι θα πρέπει επίσης να εστιάζουμε στο τι κάνουν όσο κάθονται», τονίζει ο David Raichlen, καθηγητής βιολογικών επιστημών και ανθρωπολογίας στο Κολλέγιο Γραμμάτων, Τεχνών και Επιστημών USC Dornsife.
Διαπιστώθηκε, επίσης, ότι οι άντρες είναι πιο ευάλωτοι στο να εμφανίσουν εγκεφαλικά προβλήματα σε σχέση με τις γυναίκες. Σε κάθε περίπτωση, οι μελλοντικές συστάσεις υγείας ίσως χρειαστεί να γίνουν πιο συγκεκριμένες. Αντί οι γιατροί να συνιστούν στους ασθενείς να κάθονται λιγότερο, ίσως έχει νόημα να τους προτείνουν να επιλέγουν πνευματικά διεγερτικές δραστηριότητες όσο κάθονται.
Πηγή: ScienceDaily
Χόρτο μαγικό
Στις Βικτωριανές Άλπεις, στη νοτιοανατολική Αυστραλία, στον τόπο των Αυστραλών γηγενών GunaiKurnai, υπάρχουν σπήλαια με ιστορία περίπου 25.000 χρόνων.
Οι ερευνητές μελέτησαν συγκεκριμένα τους φυτόλιθους στο σπήλαιο Cloggs. Πρόκειται για μικροσκοπικά σώματα διοξειδίου του πυριτίου που σχηματίζονται ανάμεσα στα κύτταρα των φυτών και παραμένουν αναλλοίωτα στο έδαφος για χιλιάδες χρόνια. Δεδομένου ότι κανένα φυτό δεν μπορεί να φυτρώσει στο σπήλαιο λόγω της έλλειψης φωτός, οι φυτόλιθοι πρέπει να μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό από ανθρώπους ή από ζώα.
Χιλιάδες φυτόλιθοι από δύο λάκκους βάθους 1,5 και 2,3 μέτρων εξετάστηκαν με μικροσκόπιο και ταξινομήθηκαν. Στους λάκκους υπήρχαν 73 λεπτά στρώματα που, με τις μεθόδους της οπτικά διεγειρόμενης φωταύγειας και της ραδιοχρονολόγησης άνθρακα, τοποθετήθηκαν μεταξύ 4.400 και 1.600 ετών πριν.
Μέσα σε αυτά τα στρώματα στάχτης βρέθηκε και μια πέτρα, η οποία φάνηκε να είχε ανεγερθεί στο σπήλαιο πριν από περίπου 2.000 χρόνια για τελετουργικούς σκοπούς. Συνολικά, εντοπίστηκαν 29 διαφορετικοί τύποι φυτόλιθων.
Το 97% αυτών ήταν χόρτα που ευδοκιμούν τόσο σε ψυχρά κλίματα όσο και σε υγρές και θερμές συνθήκες. Φαίνεται ότι οι άνθρωποι που ζούσαν τότε ήταν επιλεκτικοί με τα φυτά που χρησιμοποιούσαν. Απέφευγαν είδη από τις ανοιχτές δασικές εκτάσεις γύρω από το σπήλαιο και προτιμούσαν χόρτα που βρίσκονταν κοντά στην είσοδο αυτού.
Έως και το 18% των φυτόλιθων ήταν καμένοι ή λιωμένοι, υποδηλώνοντας ότι οι άνθρωποι μετέφεραν φυτά στο σπήλαιο και τα έκαιγαν. «Η καύση τους συνάδει με τις παραδοσιακές πρακτικές των GunaiKurnai, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν στάχτη για μαγεία και τελετουργίες, καθώς και για τον εντοπισμό οποιουδήποτε εισέρχεται στο σπήλαιο, συμπεριλαμβανομένων και πνευμάτων», περιγράφει ο Bruno David, καθηγητής από το Πανεπιστήμιο Monash, ο οποίος συντονίζει τις ανασκαφές.
Πηγή: Phys.org
Το γονίδιο πίσω από την οριακή διαταραχή προσωπικότητας
Νέα έρευνα αναγνώρισε τις πρώτες γενετικές ενδείξεις που σχετίζονται με την οριακή διαταραχή προσωπικότητας, η οποία επηρεάζει έως και το 2% των ανθρώπων στις δυτικές χώρες, με τις γυναίκες να έχουν περίπου τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με αυτή.
Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν 11 θέσεις στο ανθρώπινο γονιδίωμα που συνδέονται με τη διαταραχή, η οποία μέχρι σήμερα αποδιδόταν κυρίως σε περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς παράγοντες, όπως τα μοτίβα συναισθηματικής αστάθειας και τις άστατες σχέσεις με άλλα άτομα.
Οι ερευνητές εξέτασαν περισσότερους από έξι εκατομμύρια γενετικούς δείκτες σε δύο ξεχωριστές αναλύσεις με πάνω από 13.000 άτομα που είχαν τη διαταραχή και πάνω από ένα εκατομμύριο άτομα χωρίς αυτή.
Οι νέες παραλλαγές που παρατηρήθηκαν στο γονιδίωμα αντιπροσωπεύουν περίπου το 17% του κληρονομήσιμου κινδύνου για τη διαταραχή, κάτι που υποδηλώνει ότι η γενετική παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο από όσο νομίζαμε στην εμφάνισή της.
Ορισμένες από τις γενετικές παραλλαγές που παρατηρήθηκαν συνδέονται επίσης με τον κίνδυνο εμφάνισης ψυχιατρικών και αναπτυξιακών παθήσεων, όπως η κατάθλιψη, η αντικοινωνική συμπεριφορά, η διαταραχή μετατραυματικού στρες και η ΔΕΠΥ.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Fabian Streit, ψυχολόγο στο Κεντρικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας στο Μάνχαϊμ της Γερμανίας, οι μελέτες θα πρέπει να συνεχιστούν και να εξετάσουν περαιτέρω τη βιολογία για να κατανοήσουν πλήρως τους υποκείμενους μηχανισμούς της διαταραχής.
Πηγή: Nature
