Επιστήμονες στη Γερμανία κατάφεραν να κάνουν κύτταρα που ελήφθησαν από άτομα ηλικίας περίπου 80 ετών να εμφανίζονται ως κύτταρα ηλικίας περίπου 20 ετών, αφού τα υπέβαλαν σε μια διαδικασία επαναπρογραμματισμού. Το αποτέλεσμα ήταν τόσο έντονο, ώστε ένας από τους δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν για τη μέτρηση της κυτταρικής γήρανσης παρουσίασε οπισθοδρόμηση κατά αρκετές δεκαετίες.
Οι ερευνητές ξεκίνησαν με αιμοσφαίρια από άτομα διαφόρων ηλικιών, συμπεριλαμβανομένου ενός δότη ηλικίας 101 ετών, και τα τροποποίησαν γενετικά ώστε να μετατραπούν σε κύτταρα ικανά να δώσουν νέα νευρικά κύτταρα. Καθώς προχωρούσε αυτή η μεταμόρφωση, τροποποίησαν επίσης τα χημικά σήματα στο DNA που βοηθούν στην εκτίμηση της ηλικίας ενός κυττάρου.
Η μετατροπή των ερυθρών αιμοσφαιρίων σε νευρικά βλαστοκύτταρα ήταν σταδιακή. Το ίδιο ίσχυε και για την αλλαγή στην ηλικία. Μετά από αρκετές εβδομάδες, τα επαναπρογραμματισμένα κύτταρα είχαν εξαλείψει πολλά από τα σήματα που διέκριναν τα γηρασμένα κύτταρα από τα νεαρά. «Γνωρίζουμε επίσης ότι αυτή η επιγενετική αναζωογόνηση εξασφαλίζει ότι τα κύτταρα συμπεριφέρονται σαν νεαρά κύτταρα», δήλωσε ο Oliver Brüstle, κύριος συγγραφέας της μελέτης και διευθυντής του Ινστιτούτου Ανακατασκευαστικής Νευροβιολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βόννης, σε ανακοίνωση του πανεπιστημίου.
Σύμφωνα με το άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Aging Cell, σε περίπου 50 ημέρες τα «ρολόγια» των κυττάρων είχαν γυρίσει πίσω κατά δεκαετίες. Το Πανεπιστήμιο της Βόννης επισημαίνει ότι οι ερευνητές κατάφεραν να παρακολουθήσουν τη μεταμόρφωση για περισσότερο από 100 ημέρες. Μόλις επιτεύχθηκε η αναζωογόνηση, τα κύτταρα είχαν επίσης χάσει διάφορα χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη γήρανση.
Το «ρολόι» συνέχισε να γυρίζει πίσω ακόμη και όταν οι επιστήμονες μείωσαν δραστικά την ικανότητα των κυττάρων να πολλαπλασιάζονται. Αυτό διατηρεί τους επιστήμονες αισιόδοξους. Η προφανής αναζωογόνηση ενδέχεται να μην εξηγείται αποκλειστικά από το γεγονός ότι τα κύτταρα παράγουν συνεχώς νέα κύτταρα. Ο μηχανισμός που εξαλείφει αυτά τα ίχνη γήρανσης παραμένει ασαφής.
Εάν τα κύτταρα όντως χάνουν μέρος της βιολογικής τους ηλικίας, η διαδικασία αυτή θα επέτρεπε στους ερευνητές να μελετήσουν πώς να εξαλείψουν τα σημάδια της γήρανσης χωρίς να επαναφέρουν πλήρως ένα κύτταρο σε εμβρυϊκή κατάσταση. Μακροπρόθεσμα, θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή νεότερων κυττάρων από ηλικιωμένους ασθενείς για ερευνητικούς σκοπούς ή για την αναγεννητική ιατρική.
Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη πιθανότητα: ότι τα κύτταρα δεν έχουν αναζωογονηθεί τόσο πολύ όσο φαίνεται, αλλά μάλλον ότι, αλλάζοντας την ταυτότητά τους, έχουν αρχίσει να εμφανίζονται νεότερα σύμφωνα με αυτό το «ρολόι». Οι ίδιοι οι συγγραφείς αναγνωρίζουν αυτόν τον περιορισμό. Ένα αιμοσφαίριο και ένα νευρικό κύτταρο δεν παρουσιάζουν ακριβώς τα ίδια σημάδια γήρανσης, οπότε μέρος της αναστροφής θα μπορούσε να οφείλεται στον ίδιο τον μετασχηματισμό. Τα επαναπρογραμματισμένα κύτταρα, ωστόσο, έχασαν και άλλα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την ηλικία.
Δεν έχει ακόμη κατανοηθεί πλήρως τι προκαλεί τη γήρανση ενός κυττάρου ή ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος μέτρησής της. Ο επαναπρογραμματισμός μας επιτρέπει να παρατηρήσουμε ποια ίχνη γήρανσης εξαφανίζονται όταν ένα κύτταρο υιοθετεί μια νέα ταυτότητα, ποια παραμένουν και ποια απλώς αλλάζουν ως συνέπεια αυτού του μετασχηματισμού.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED En Espanol και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
