ΣΤΟ ΛΑΠΤΟΠ του Igor Kuznetsov τρέχει ένας AI agent. Πριν καν ξεκινήσει η συνέντευξη, ο διευθυντής της Global Research & Analysis Team (GReAT) της Kaspersky μού τον δείχνει. «Να ένας agent που τρέχει», λέει. «Δεν είναι κόλπο. Πραγματικά κάνει ένα μέρος της δουλειάς».
Ένας τέτοιος agent μπορεί πλέον να ψάξει για μια ευπάθεια, να φτιάξει ένα proof of concept που την εκμεταλλεύεται, να γράψει την αναφορά και να τη στείλει στον κατασκευαστή. Για τον Kuznetsov, που βρέθηκε στο Μπαλί για το Security Analyst Summit της εταιρείας, αυτό είναι σημαντικό, δεν σημαίνει όμως ότι η κυβερνοασφάλεια γίνεται ανεξέλεγκτη. «Το AI είναι απλώς μια τεχνολογία, ένα εργαλείο», λέει στο WIRED Greece. «Όλοι το αγαπούν αυτή τη στιγμή, όλοι ενδιαφέρονται πάρα πολύ».
Για να δείξει πόσο έχει μπει το AI στη δουλειά, ο Kuznetsov αναφέρεται στον διαγωνισμό Capture The Flag (CTF) που έγινε στο συνέδριο την προηγούμενη μέρα. Στα CTF, ομάδες λύνουν προκλήσεις ασφαλείας: βρίσκουν και εκμεταλλεύονται ευπάθειες σε συστήματα στημένα γι’ αυτόν τον σκοπό, για να «κατακτήσουν» κρυμμένες «σημαίες», κομμάτια κειμένου που αποδεικνύουν ότι τα κατάφεραν. «Σχεδόν όλοι χρησιμοποιούσαν AI agents, εκτός από μια σειρά υπολογιστών που είχαμε αφιερώσει σε ένα task χωρίς AI», λέει.
«Ακούγεται τρομακτικό και θέλει πολλή εξήγηση, αλλά το AI βελτιώνει πολλούς τομείς της δουλειάς», συνεχίζει. «Δεν μπορώ να πω ότι εφαρμόζεται σε όλα. Το ίδιο μάλλον έγινε και με το blockchain όταν πρωτοεμφανίστηκε». Στην κυβερνοασφάλεια, όμως, το μεγάλο πεδίο είναι η ανακάλυψη ευπαθειών, και εκεί το AI κόβει και από τις δύο μεριές. «Και οι αμυνόμενοι και οι επιτιθέμενοι μπορούν να βρουν ευπάθειες και να τις μετατρέψουν σε όπλα πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι πριν από ένα, δύο, τρία χρόνια».
Την ημέρα της συνέντευξης, δεν χρειαζόταν να ψάξεις ιδιαίτερα για να βρεις ένα πραγματικό παράδειγμα. Λεπτομέρειες για δύο κρίσιμες ευπάθειες στην PHP, τις CVE-2026-109618 και CVE-2026-109619, διέρρευσαν πριν από την επίσημη ανακοίνωση, και επιτιθέμενοι άρχισαν να τις εκμεταλλεύονται. Η ομάδα της PHP κυκλοφόρησε διορθώσεις στις 21 Οκτωβρίου.
«Από τη μία, αυτό θα αυξήσει τη συνολική πίεση σε όλους τους αμυνόμενους», λέει ο Kuznetsov. «Από την άλλη, κάθε ευπάθεια που κλείνει τους κάνει τελικά όλους πιο ασφαλείς».
«Μπορείς απλώς να ξεκινήσεις έναν agent, να τον ελέγχεις, να βεβαιωθείς ότι τον σπρώχνεις προς τη σωστή κατεύθυνση. Θα βρει τις ευπάθειες, θα φτιάξει ένα λειτουργικό proof of concept, θα γράψει την αναφορά και μπορείς να τη στείλεις στον κατασκευαστή, σχεδόν όλα αυτόματα», συνεχίζει.
Όταν τον ρωτάω τι θα είναι σημαντικό το 2027, απαντά με μία λέξη: «Ευπάθειες». «Είναι κάτι που με απασχολεί πραγματικά, γιατί μπορεί να γίνει με το σημερινό AI. Ήδη συμβαίνει, και οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ, πολύ επιζήμιες για όλους». Ο αριθμός των δημοσιευμένων ευπαθειών, προβλέπει, θα ανέβει κι άλλο. Δεν μπορεί να αποδείξει ευθέως ότι αυτό οφείλεται στο AI, γιατί όσοι τις αναφέρουν δεν λένε πάντα πώς τις βρήκαν. «Αλλά και από τη δική μας εμπειρία μπορούμε να πούμε ότι δουλεύει».
Οι ομάδες APT (advanced persistent threats), οι πιο εξελιγμένοι και επίμονοι επιτιθέμενοι, λειτουργούν σύμφωνα με τον Kuznetsov σαν επιχειρήσεις λογισμικού. «Είναι μια σκιά, θα έλεγα ότι καθρεφτίζουν ό,τι συμβαίνει στην ανάπτυξη λογισμικού», λέει. «Άρα φυσικά υιοθετούν το AI. Όχι κάθε ομάδα ακόμα, όπως συμβαίνει και στη βιομηχανία λογισμικού».
Δεν το βλέπει ως τεκτονική αλλαγή, αλλά ως σταδιακή βελτίωση. «Ξοδεύουν λιγότερο χρόνο για να φτιάξουν τα εργαλεία τους, γιατί μπορούν να τα κάνουν με vibe coding. Μεγάλο μέρος των εργαλείων των APT σήμερα είναι vibe-coded. Αυτή είναι μια νέα πραγματικότητα».
Η GReAT έχει δει, λέει, ίχνη πραγματικής χρήσης: logs εκτέλεσης και συνομιλίες ομάδων APT με AI agents, που φέρουν ονόματα όπως «infiltrate» ή «implant». «Όπως θα έκανε οποιοσδήποτε μηχανικός σήμερα: γράψε μου τον κώδικα, ανέβασέ τον στην παραγωγή. Μόνο που εδώ είναι: βάλε το implant στο σύστημα». Στο ίδιο συνέδριο, οι ερευνητές της Kaspersky παρουσίασαν την Operation FlashHole της ομάδας Lazarus, όπου οι χάκερ χρησιμοποίησαν AI-generated φωτογραφία ενός υποτιθέμενου υποψήφιου εργαζομένου και, κατά τους ερευνητές, AI για να προσαρμόσουν τις ψεύτικες ιστοσελίδες στους στόχους τους.
Για τους αμυνόμενους, η βασική μέθοδος εντοπισμού δεν αλλάζει, αλλά η απόδοση ευθυνών (attribution) δυσκολεύει. Πριν από λίγες εβδομάδες, λέει ο Kuznetsov, μια ομάδα κυβερνοεγκληματιών χρησιμοποίησε ένα vibe-coded framework για red teaming για να διεισδύσει στα θύματά της. «Τη στιγμή που όλοι οι κατασκευαστές δημιούργησαν ανιχνεύσεις και υπογραφές για να το μπλοκάρουν, το ξαναέγραψαν σε άλλη γλώσσα προγραμματισμού».
Οι ομάδες, όμως, αναγνωρίζονται κυρίως από τα TTPs τους, δηλαδή τις τακτικές, τις τεχνικές και τις διαδικασίες. «Το AI αλλάζει τα εργαλεία, αλλά όχι τις τακτικές και τις διαδικασίες», λέει. «Τα εργαλεία μπορεί να μεταλλάσσονται και να είναι πολύ διαφορετικά, αλλά η προσέγγιση, η επιλογή θυμάτων, η στόχευση μένουν ίδιες».
Είναι λοιπόν το AI στην κυβερνοασφάλεια υπερβολή ή πραγματικότητα; «Είναι υπερβολικά διαφημισμένο. Υπάρχει όμως και πολλή πραγματική βάση», εκτιμά ο ερευνητής.
Ένα άλλο ερώτημα που προκύποτει είναι αν το ΑΙ μπορεί να κάνει μικρότερα κράτη ή μικρότερες εγκληματικές ομάδες να επιτίθενται πιο εξελιγμένα. «Δεν θα τους κάνει τους πιο προηγμένους, γιατί χρειάζονται εμπειρία και κατανόηση του πώς λειτουργούν οι προηγμένες ομάδες», απαντά ο Kuznetsov. «Μιλάμε όμως για μια γενική αναβάθμιση όλων των επιτιθέμενων, είτε APT είτε κυβερνοεγκληματιών. Τα εργαλεία τούς επιτρέπουν να ανέβουν ένα σκαλί, αλλά όχι να φτάσουν στην κορυφή».
Ούτε πιστεύει ότι θα σβήσει η γραμμή ανάμεσα σε υψηλού επιπέδου χάκερ και απλούς εγκληματίες. «Η βασική διαφορά είναι ο τελικός στόχος», λέει. Οι ομάδες που θεωρείται ότι έχουν κρατική στήριξη κάνουν συνήθως κατασκοπεία: «Ο στόχος τους είναι να συλλέξουν πληροφορίες, να μείνουν για πολύ καιρό. Εκεί βρίσκεται το “persistent” στο APT. Οι κυβερνοεγκληματίες έχουν οικονομικά κίνητρα».
Για τις εταιρείες εμπορικού spyware, ο Kuznetsov φέρνει ως παράδειγμα τη Memento Labs, την ιταλική εταιρεία που προέκυψε από τη Hacking Team. Η Hacking Team παραβιάστηκε το 2015 και ο πηγαίος κώδικας των εργαλείων της διέρρευσε. Πέρσι, η Kaspersky εντόπισε το νέο spyware της Memento, το Dante, σε επιθέσεις κατά οργανισμών στη Ρωσία και τη Λευκορωσία. «Αυτές οι εταιρείες συνήθως δεν εξαφανίζονται, αναδιοργανώνονται και συνεχίζουν να λειτουργούν», λέει. «Είναι νόμιμες οντότητες. Αν δεν τις περιορίζουν ή δεν τις ρυθμίζουν οι νόμοι, μπορούν να συνεχίσουν. Το ότι λειτουργούν ακόμα σημαίνει ότι το ισχύον πλαίσιο τους το επιτρέπει». Στο αν θα έπρεπε να είναι νόμιμες, δεν απαντά: «Δεν είμαι νομοθέτης».
Η Ελλάδα έζησε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα αυτού του τύπου στην Ευρώπη. Το Predator, που διέθετε η Intellexa, χρησιμοποιήθηκε για την παρακολούθηση περισσότερων πολιτικών, δημοσιογράφων, επιχειρηματιών και ανώτερων αξιωματικών μεταξύ 2020 και 2022, και τον Φεβρουάριο ελληνικό δικαστήριο καταδίκασε τέσσερα άτομα, ανάμεσά τους τον ιδρυτή της Intellexa Tal Dilian. Υπάρχει κάτι που έκανε την Ελλάδα στόχο; «Είναι περισσότερο πολιτικό ερώτημα», λέει ο Kuznetsov. «Τεχνικά, δεν υπάρχει τίποτα που να τη διαφοροποιεί. Έχουμε δει χρήση εμπορικού spyware και exploits παγκοσμίως. Είναι θέμα των χειριστών, αυτών που αγόρασαν τα εργαλεία και τα χρησιμοποιούν, και του πώς επιλέγουν τα θύματά τους».
Από εκεί και πέρα, ο Kuznetsov αποφεύγει την πολιτική. Η Kaspersky, λέει, δεν αποδίδει ποτέ επιθέσεις σε κράτη, κάτι που χαρακτηρίζει πολιτική της εταιρείας. Τις ερωτήσεις για το πώς οι κυρώσεις και οι περιορισμοί επηρεάζουν τη λειτουργία της εταιρείας τις παραπέμπει στο τμήμα εταιρικής επικοινωνίας. «Υπάρχουν πολλές αποχρώσεις. Η εταιρεία μας, παρεμπιπτόντως, δεν βρίσκεται υπό κυρώσεις», λέει.
Το σενάριο επιστημονικής φαντασίας, όπου agents πολεμούν agents χωρίς ανθρώπους, ο Kuznetsov το απορρίπτει. «Ακούγεται φουτουριστικό, αλλά η σημερινή τεχνολογία δεν το επιτρέπει», λέει. «Το όνειρο των περισσότερων μηχανικών είναι η γενική τεχνητή νοημοσύνη», προσθέτει, «ένα πραγματικό ον που μπορεί να σκεφτεί. «Τα LLM, η τεχνολογία πίσω από αυτό που λέμε σήμερα AI, δεν μπορούν να το πετύχουν καθόλου. Απλώς θυμούνται ό,τι τους έχει δοθεί». Ακόμα και οι αυτόνομοι agents, συνεχίζει, «απλώς αναπαράγουν ό,τι έχουν απομνημονεύσει».
Για να υπάρξει κάτι τέτοιο, λέει, χρειάζεται νέο μοντέλο και νέα τεχνολογία, και επικαλείται πρωτοπόρους των νευρωνικών δικτύων που συμβουλεύουν τους νέους ερευνητές να στραφούν αλλού. Ο Yann LeCun, για παράδειγμα, έλεγε ήδη από το 2024 στους φοιτητές να μη δουλέψουν πάνω στα LLM, και σήμερα χτίζει world models με τη δική του εταιρεία, την AMI Labs. Skynet και Terminators, λοιπόν, είναι αδύνατοι; «Είναι αδύνατοι με τη σημερινή τεχνολογία», λέει ο Kuznetsov. «Είμαι μηχανικός, θα ήθελα πολύ να δω κάτι τέτοιο. Αλλά υπάρχει πολύ αυστηρό όριο στο τι μπορεί να γίνει με τα σημερινά μοντέλα».
Γι’ αυτό, κατά τον ίδιο, δεν υπάρχει σήμερα «AI-powered APT». «Υπάρχουν άνθρωποι, έχουν τους στόχους τους και έχουν τα εργαλεία τους», λέει. «Για να ελέγξουν, να βελτιώσουν, να προχωρήσουν, χρειάζονται ακόμα ανθρώπινη τεχνογνωσία». Και σε πέντε χρόνια; «Δύσκολο να το προβλέψω. Ίσως γίνεται εντελώς αυτόνομα, αλλά δεν μπορώ να εγγυηθώ ότι θα είναι τόσο φθηνό όσο σήμερα».
Τι γίνεται με κάποιον χωρίς καμία γνώση, που ανοίγει τον υπολογιστή και ζητά από ένα AI να τον καθοδηγήσει βήμα βήμα σε μια επίθεση; «Εξαρτάται πολύ από τον στόχο», απαντά. «Αν είναι μια πραγματική επιχείρηση ή ένα πολύ καλά προστατευμένο μηχάνημα, θα έλεγα ότι είναι σχεδόν αδύνατο. Αν είναι ένα κακοδιαχειρισμένο σύστημα με παλιό, μη ενημερωμένο λογισμικό, θα είναι εύκολο». Το ίδιο, λέει, θα ίσχυε και για κάποιον που διαβάζει οδηγούς στο ίντερνετ. Απλώς τώρα θα είναι πιο γρήγορο.
Δεν έχει τόση σημασία αν ο στόχος είναι μεγάλη επιχείρηση, μικρομεσαία ή κυβερνητική ιστοσελίδα. «Το ερώτημα είναι: Είναι πραγματικά προστατευμένος; Έχουν εγκατασταθεί όλες οι ενημερώσεις; Υπάρχει λογισμικό ασφαλείας; Υπάρχει ομάδα SOC από πίσω;». Ο καθένας μπορεί να δοκιμάσει, λέει, και μάλλον αρκετοί θα το κάνουν. «Το αν θα πετύχει, όμως, εξαρτάται πολύ από το ποιος είναι ο πραγματικός στόχος».
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
