Ήταν ακόμη μια ακόμη συναρπαστική εβδομάδα για τον κόσμο της επιστήμης. Από τα όρια της Τεχνητής Νοημοσύνης στη γλώσσα των ζώων μέχρι την ανάγκη σεξουαλικής αποκατάστασης μετά τον καρκίνο του μαστού, ακολουθούν οι πιο ενδιαφέρουσες ειδήσεις που ξεχώρισαν τις τελευταίες ημέρες.
Για να δείτε περισσότερες επιστημονικές ανακαλύψεις τις εβδομάδες που μας πέρασαν, επισκεφτείτε τη στήλη Week in Science.
Parthenon Math
Για χιλιάδες χρόνια υπήρχε η πεποίθηση ότι ο Παρθενώνας χτίστηκε επίτηδες με καμπύλες και ασυμμετρίες για να δίνει την ψευδαίσθηση ότι είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένος. Η θεωρία αυτή αποδίδεται κυρίως στον Ρωμαίο αρχιτέκτονα και μηχανικό Βιτρούβιο, ο οποίος έζησε τον 1ο αιώνα π.Χ.
Ωστόσο, μετά από λεπτομερή έρευνα και μια πληθώρα μαθηματικών μοντέλων, ο καθηγητής Alain Goriely του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης κατέληξε στο ότι δεν υπάρχει κάποιο αρχιτεκτονικό τρικ. «Πιστεύω πράγματι ότι μπορεί να είναι και ο αρχαιότερος μύθος που έχουμε, αν εξαιρέσουμε τη θρησκεία», δήλωσε. Οι ίδιες οι «οπτικές ψευδαισθήσεις» είναι μία οπτική ψευδαίσθηση.
Αρχικά, ο Βιτρούβιος υποστήριζε ότι οι γραμμές στη βάση του μνημείου – του στυλοβάτη – δεν είναι οριζόντιες, αλλά σχηματίζουν ένα ελαφρύ τόξο, το οποίο φτάνει περίπου τα 6 εκατοστά στο κέντρο της πλευρικής γραμμής της βάσης. Υποτίθεται ότι, αν δεν υπήρχε αυτό το τόξο, η βάση θα φαινόταν σαν να «βουλιάζει», με τον ίδιο τρόπο που παραμορφώνονται οι ίσιες γραμμές ενός αυτοκινητόδρομου όταν κοιτάμε στον ορίζοντα. Βέβαια, ο Goriely δεν βρήκε καμία απόδειξη για αυτό.
Κάποιοι προσπάθησαν να εξηγήσουν το τόξο με την οπτική απάτη του Hering, σύμφωνα με την οποία, όταν δύο παράλληλες γραμμές σε μια επιφάνεια 2D τέμνονται από άλλες διαγώνιες γραμμές που συγκλίνουν, τότε οι παράλληλες φαίνονται καμπυλωμένες. Ωστόσο, δεν υπάρχει απόδειξη ότι αυτό λειτουργεί στον τρισδιάστατο κόσμο. Επιπλέον, όσον αφορά τους 46 κίονες του μνημείου, είναι υπερβολικά κατακόρυφοι για να μπορούμε να πούμε ότι δημιουργούν αυτή τη ψευδαίσθηση.
Επίσης, καταρρίφθηκε ακόμη ένα θεώρημα – αυτό της «έντασης» – που θέλει τους κίονες να είναι εσκεμμένα πιο χοντροί στο μέσο τους, για να μας «κοροϊδέψουν» ότι λεπταίνουν και υψώνονται ακόμα περισσότερο προς τα πάνω. Ο Goriely δεν βρήκε απόδειξη ούτε για αυτό, τονίζοντας μάλιστα ότι οι κίονες διογκώνονται μόνο κατά 18 χιλιοστά, κάτι που ίσα που φαίνεται στο ανθρώπινο μάτι.
Σύμφωνα με τον Goriely, η καμπύλη στη βάση του μνημείου και οι ελαφρώς ασύμμετροι κίονες μπορεί να προέκυψαν οργανικά ή απλά να στόχευαν στο να εμποδίσουν τα λιμνάζοντα νερά. Δεν είναι απαραίτητο ότι ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης είχαν ορχηστρώσει ένα ιδιοφυές μαθηματικό σχέδιο.
Αν μη τι άλλο, η νέα έρευνα υποδεικνύει ότι πολλοί επιστήμονες μπορεί απλά να χρησιμοποίησαν τον Βιτρούβιο ως αυθεντία, γεγονός το οποίο, σε συνδυασμό με την πεποίθηση ότι οι Αρχαίοι Έλληνες ήταν απόλυτα σοφοί, δεν έδωσε και πολλά περιθώρια αμφισβήτησης της θεωρίας περί «ατελούς τελειότητας».
Πηγή: The Guardian
Μια άλλη μέθοδος αφαλάτωσης
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές, πόσιμο νερό. Η αφαλάτωση είναι μία από τις μεθόδους αύξησης της παροχής νερού, αλλά παραμένει αμφιλεγόμενη: στη μέθοδο της αντίστροφης όσμωσης χρησιμοποιείται μια ειδική μεμβράνη για να διαχωρίσει το αλάτι από το νερό, ενώ στην απόσταξη αυτό γίνεται μέσω της θερμότητας.
Και στις δύο περιπτώσεις χρειάζονται μεγάλες ποσότητες ενέργειας, συχνά απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία του νερού πριν και μετά τη διαδικασία, και από αυτή προκύπτει ένα εξαιρετικά αλμυρό απόβλητο, γνωστό και ως άλμη, η οποία μπορεί να βλάψει τα θαλάσσια οικοσυστήματα όταν απελευθερωθεί στον ωκεανό.
Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ στη Νέα Υόρκη συνέλεξαν νερό από τον Ειρηνικό, τον Ατλαντικό και τον Ινδικό Ωκεανό για να δοκιμάσουν ένα νέο ηλιοθερμικό σύστημα αφαλάτωσης. Στην καρδιά της νέας τεχνολογίας βρίσκονται ηλιακά πάνελ κατασκευασμένα από μαύρο μέταλλο, το οποίο έχει υποστεί επεξεργασία με femtosecond laser.
Πρόκειται για έναν τύπο προηγμένου λέιζερ που εκπέμπει πολύ σύντομους παλμούς φωτός διάρκειας μόλις μερικών φεμτοδευτερολέπτων – ένα φεμτοδευτερόλεπτο ισούται με το ένα εκατομμυριοστό του δισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου (1×10-15 sec)!
Το μέταλλο απορροφά σχεδόν όλη την εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία και θερμαίνει το νερό, το οποίο στη συνέχεια εξατμίζεται και αφήνει πίσω του άλατα και άλλα διαλυμένα ορυκτά. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί ότι τα άλατα δεν θα συσσωρευτούν και δεν θα εμποδίσουν την κίνηση του νερού, το πάνελ έχει σχεδιαστεί με μικρές αυλακώσεις για να κατευθύνει τα άλατα στις λεγόμενες «παθητικές» περιοχές.
Το σημαντικό είναι ότι αντί για υγρά απόβλητα άλμης, από τη διαδικασία αυτή προκύπτει ένα αμιγώς στέρεο προϊόν το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί. Για παράδειγμα, από τα στερεά «απόβλητα», μπορεί να απομονωθεί το λίθιο, το βασικό υλικό των μπαταριών του κινητού, του λάπτοπ και του ηλεκτρικού μας αυτοκινήτου.
Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, αλλά αν κλιμακωθεί με επιτυχία, θα μπορούσε από τη μία να ενισχύσει την παραγωγή γλυκού νερού και από την άλλη να μειώσει τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο της εξόρυξης λιθίου από τη Γη.
Πηγή: ScienceDaily
Το AI δεν μπορεί να καταλάβει τα ζώα
Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν το AI για να αποκωδικοποιήσουν τη γλώσσα των φαλαινών, των πουλιών και αμέτρητων άλλων ζώων. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology έδειξε ότι υπάρχει ένα θεμελιώδες πρόβλημα με τις προσπάθειες αυτές: τα μοντέλα AI συλλαμβάνουν τον ήχο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι καταλαβαίνουν τη σημασία που αποδίδει το ζώο σε αυτόν.
Μπορεί κάποιοι ήχοι να μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά το νόημά τους να είναι πολύ διαφορετικό. Συνεπώς, η ταξινόμηση με βάση τον ήχο δημιουργεί μια παραπλανητική εικόνα για το σύστημα επικοινωνίας των ζώων.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Βερολίνου, καθώς και το Πανεπιστήμιο Χούμπολντ, χρησιμοποίησαν ως μέτρο σύγκρισης τις φωνές ανθρώπινων μωρών που δεν έχουν αναπτύξει ακόμα λόγο. Συγκεκριμένα, μελετήθηκαν φωνές δυσφορίας, το κάλεσμα προς ένα συγκεκριμένο πρόσωπο και το αίτημα για φαγητό.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δύο διαφορετικά νευρωνικά δίκτυα για να αναλύσουν τις φωνές: το ένα εκπαιδευμένο σε φωνές ζώων και το άλλο σε ομιλία ενηλίκων ανθρώπων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δίκτυα αυτά ομαδοποίησαν φωνές που μετέφεραν διαφορετικά μηνύματα και σε άλλες διαχώρισαν φωνές που μετέφεραν το ίδιο μήνυμα.
Έγινε αντιληπτό ότι για τη σωστή αποκωδικοποίηση, τα εργαλεία AI πρέπει να συνδυαστούν με συμπεριφορικές παρατηρήσεις και ενδεχομένως με μέτρηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας, καθώς κάθε είδος ζώου έχει τον δικό του μοναδικό τρόπο αντίληψης.
«Για να καταλάβουμε τι “λέει” ένα ζώο, πρέπει να γνωρίζουμε πώς το ζώο που λαμβάνει το μήνυμα το αντιλαμβάνεται και ανταποκρίνεται σε αυτό», λέει ο Yossi Yovel, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.
Πηγή: Phys.org
Κόβεται το σεξ;
Όταν μια γυναίκα έχει πλέον ξεπεράσει τον καρκίνο του μαστού, μπορεί να βιώσει διάφορες σωματικές διαταραχές: από πόνο και κολπική ξηρότητα, μέχρι μειωμένη σεξουαλική επιθυμία και σωματική δυσμορφική διαταραχή. Βέβαια, η σεξουαλική ευεξία μιας επιζήσασας είναι συχνά το τελευταίο πράγμα που λαμβάνουν υπόψη τους οι γιατροί.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Griffith στην Αυστραλία μίλησαν με 31 γυναίκες μεταξύ 32-72 ετών και ανέπτυξαν ένα πλαίσιο μεταθεραπευτικής σεξουαλικής προσαρμογής τριών επιπέδων. «Η σεξουαλική ανάρρωση δεν είναι ένα καθαρά ιατρικό ζήτημα, αλλά είναι επίσης σωματικό, συναισθηματικό, σχεσιακό και κοινωνικό», λέει η επικεφαλής της μελέτης, Mina Esmkhani.
Συγκεκριμένα, οι γυναίκες που επιβίωσαν από τον καρκίνο του μαστού ενδέχεται να αισθάνονται ντροπή, απομόνωση ή να δυσκολεύονται να έρθουν κοντά με τον σύντροφό τους. Εκεί που οι γιατροί είναι «απόντες», ένας υποστηρικτικός σύντροφος φάνηκε να μπορεί να βοηθήσει τις γυναίκες να νιώσουν επιθυμητές, να ξαναχτίσουν την αυτοπεποίθησή τους, να αναπτύξουν νέες μορφές οικειότητας και να διατηρήσουν τη συναισθηματική σύνδεση. Οι σύντροφοι δεν είναι παθητικοί παρατηρητές, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν ως «μαξιλαράκι» ασφαλείας.
Τα ευρήματα δείχνουν μια σαφή ανάγκη για αλλαγή στον τρόπο εκπαίδευσης των κλινικών ιατρών. Η σεξουαλική υγεία πρέπει να ενσωματωθεί στις συζητήσεις για τη μεταθεραπευτική φροντίδα του καρκίνου και να μην αντιμετωπίζεται ως ταμπού. Ο γιατρός πρέπει να κάνει την ερώτηση πριν καν προλάβει να την κάνει ο ασθενής.
Πηγή: EurekAlert!
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
