Όταν ο Μιχαήλ Ποταμίτης άρχισε να σκέφτεται τη LysiasAI, βρισκόταν ακόμη στο τέταρτο έτος της Νομικής και προσπαθούσε να αποκωδικοποιήσει ένα από τα πρώτα δύσκολα ερωτήματα της επαγγελματικής ζωής: τι ακριβώς θέλει να κάνει με τις σπουδές του.
Γύρω του, την ίδια περίοδο, δικηγόροι διαφορετικών ηλικιών πειραματίζονταν με τα πρώτα ευρέως διαθέσιμα εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Έγραφαν ερωτήσεις, ζητούσαν περιλήψεις ή νομικές απαντήσεις και συχνά κατέληγαν απογοητευμένοι. Τα γενικά μοντέλα μπορούσαν να χειριστούν τη γλώσσα με εντυπωσιακή ευχέρεια, όμως η νομική εργασία απαιτούσε κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: αξιόπιστες πηγές, κατανόηση της ελληνικής νομοθεσίας και νομολογίας, ακρίβεια στις παραπομπές και επίγνωση της ιδιαίτερης λογικής κάθε υπόθεσης.
«Μόλις καταλάβει κανείς τις δυνατότητες αυτού του εργαλείου, ενθουσιάζεται και το βλέπει ως έναν προσωπικό ψηφιακό βοηθό».
«Όλοι οι δικηγόροι θα ήθελαν ένα εργαλείο με το οποίο να μπορούν να συνομιλούν και να τους εκτελεί tasks, ένα εργαλείο αποκλειστικά διαμορφωμένο για τον κλάδο της δικηγορίας», εξηγεί ο Μιχαήλ.
Από αυτή την παρατήρηση γεννήθηκε η LysiasAI, μια ελληνική πλατφόρμα νομικής τεχνολογίας που επιτρέπει στους επαγγελματίες να διατυπώνουν ερωτήσεις σε φυσική γλώσσα και να λαμβάνουν αναλύσεις βασισμένες σε ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, δικαστική νομολογία και αποφάσεις διοικητικών αρχών. Με την χρήση ΑΙ, η πλατφόρμα μπορεί να υποστηρίξει τη σύνταξη δικογράφων, συμβάσεων και γνωμοδοτήσεων, καθώς και να αναλύσει υπάρχοντα έγγραφα, εντοπίζοντας κρίσιμα σημεία, πιθανούς κινδύνους και χρήσιμα συμπεράσματα.
Η προσπάθεια ξεκίνησε την άνοιξη του 2025, και γρήγορα απέκτησε επίσημη εταιρική υπόσταση το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς. Πλέον, η εταιρεία αναπτύσσεται εκθετικά, έχοντας αποκτήσει πολλούς πελάτες και επεκτείνοντας ήδη τις δραστηριότητές της έξω από τα σύνορα της Ελλάδας. Πίσω από την απλή εμπειρία μιας συνομιλίας με την πλατφόρμα της LysiasAI κρύβεται μια σύνθετη διαδικασία, στην οποία η νομική γνώση πρέπει να μεταφραστεί σε δεδομένα, κώδικα και επαναλαμβανόμενους ελέγχους.
Όταν ο κώδικας συναντά τον νόμο
Ο Μιχαήλ γνώριζε από την αρχή ότι η νομική εκπαίδευση κάλυπτε μόνο τη μία πλευρά της εξίσωσης. Για να αποκτήσει η ιδέα λειτουργική μορφή, χρειαζόταν βαθιά γνώση software engineering, τεχνητής νοημοσύνης, υποδομών και σχεδιασμού προϊόντος. Έτσι, αναζήτησε μηχανικούς με τους οποίους θα μπορούσε να χτίσει την τεχνολογική αρχιτεκτονική της πλατφόρμας.
Ανάμεσά τους βρίσκεται η Δέσποινα Γραμμένου, απόφοιτη της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ. Η διπλωματική της εργασία αφορούσε ήδη μια εφαρμογή σχετική με την αυτοματοποίηση της ελληνικής νομοθεσίας, όμως η κατασκευή ενός εμπορικού προϊόντος αποκάλυψε γρήγορα το πραγματικό μέγεθος της πρόκλησης.
«Όσο καλό σύστημα και να κάνεις, αν δεν έχεις τα σωστά δεδομένα, φαίνεται και χτυπάει πολύ άσχημα», εξηγεί.
Η ελληνική νομική πληροφορία, άλλωστε, παραμένει διασκορπισμένη σε διαφορετικές ιστοσελίδες, βάσεις και ψηφιακά αρχεία. Οι πηγές χρησιμοποιούν διαφορετικές δομές, μορφοποιήσεις και τρόπους παρουσίασης, ενώ σημαντικό υλικό βρίσκεται πίσω από κλειστές συνδρομητικές βιβλιοθήκες. Για τους μηχανικούς της LysiasAI, η πρώτη φάση περιλάμβανε μήνες αναζήτησης, εξαγωγής, καθαρισμού και ενοποίησης δεδομένων. Ο κώδικας έπρεπε να προσαρμόζεται ξεχωριστά σε κάθε πηγή, ώστε το περιεχόμενό της να μπορεί να ενταχθεί σε ένα κοινό και επεξεργάσιμο σύστημα.
Η τεχνική ομάδα αντιμετώπισε και ένα δεύτερο πρόβλημα: ένας developer μπορεί να ελέγξει αν μια λειτουργία εκτελείται, αλλά χρειάζεται νομικό για να διαπιστώσει αν η απάντηση διαθέτει ουσιαστική ακρίβεια. Εδώ, η συνεργασία των δύο πεδίων γίνεται καθημερινός μηχανισμός ανάπτυξης. Οι μηχανικοί κατασκευάζουν τις υποδομές και τα μοντέλα, ενώ οι νομικοί αξιολογούν τις πηγές, τις διατυπώσεις, τα συμπεράσματα και τη χρησιμότητα κάθε αποτελέσματος.
Σε αυτή τη διαδικασία προστέθηκε ο Δημήτρης Κυριαζής, Επίκουρος Καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, δικηγόρος Αθηνών παρ’ Αρείω Πάγω και συνιδρυτής της LysiasAI. Έχοντας ασχοληθεί με την τεχνητή νοημοσύνη στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δοκίμασε μια πρώιμη εκδοχή της πλατφόρμας, όταν εκείνη ακόμη λειτουργούσε περισσότερο ως τεχνολογικό πρωτότυπο. Όπως λέει, η πρώτη επαφή με την ομάδα υπήρξε «έρωτας με την πρώτη ματιά».
Ο ρόλος του, όπως εξηγεί, ήταν να μεταφέρει στο προϊόν την οπτική ενός έμπειρου επαγγελματία: «τι αναζητά ένας δικηγόρος, πώς αξιολογεί μια απάντηση και ποια λάθη μπορούν να αλλάξουν την κατεύθυνση μιας υπόθεσης». Το feedback του, μαζί με τις παρατηρήσεις των πρώτων χρηστών, έγινε μέρος του ίδιου του κύκλου ανάπτυξης.
Από το πρωτότυπο στον ψηφιακό βοηθό
Η ομάδα επέλεξε από την αρχή μια γρήγορη, επαναληπτική προσέγγιση. Η πρώτη έκδοση της LysiasAI κάλυπτε συγκεκριμένους κλάδους δικαίου και δόθηκε σε μια μικρή ομάδα χρηστών. Ανάμεσά τους βρίσκονταν και δικηγόροι άνω των 55 ή 60 ετών, οι οποίοι συχνά κατέχουν τις θέσεις των decision makers στα μεγάλα γραφεία.
Το πείραμα είχε έναν σαφή στόχο: να διαπιστώσει αν η τεχνολογία μπορούσε να ενταχθεί στις πραγματικές συνθήκες της νομικής εργασίας. Οι πρώτοι χρήστες έθεσαν ερωτήματα για την αξιοπιστία των δεδομένων, την προστασία προσωπικών πληροφοριών και το δικηγορικό απόρρητο. Παράλληλα, αναγνώρισαν γρήγορα την αξία ενός εύχρηστου συστήματος που μπορούσε να εξοικονομήσει ώρες έρευνας και προετοιμασίας.
«Πάντα αυτό που μετράει είναι η γνώμη του τελικού χρήστη», λέει η Δέσποινα. Κάθε παρατήρηση οδηγούσε σε μια νέα πηγή δεδομένων, αλλαγή της διεπαφής ή σε διαφορετικό τρόπο παρουσίασης μιας απάντησης. Ταυτόχρονα, η ομάδα έπρεπε να ακούει τους χρήστες και να προστατεύει τον κεντρικό προσανατολισμό του προϊόντος, αποφεύγοντας τη συσσώρευση λειτουργιών που θα το έκαναν περίπλοκο και ασύνδετο.
Σύμφωνα με τον κ. Κυριαζή, η στάση των επαγγελματιών αλλάζει αισθητά μόλις δοκιμάσουν την πλατφόρμα πάνω σε μια πραγματική εργασία. «Μόλις καταλάβει κανείς τις δυνατότητες αυτού του εργαλείου, ενθουσιάζεται και το βλέπει ως έναν προσωπικό ψηφιακό βοηθό», λέει. Μια αγωγή, μια σύμβαση ή ένα ερώτημα που βρίσκεται ήδη στο γραφείο τους λειτουργεί ως το πιο πειστικό demo.
Η γενιά που θέλει να δημιουργεί με AI
Η LysiasAI αποτυπώνει και μια ευρύτερη μετατόπιση στην κουλτούρα των νέων επαγγελματιών που αρχίζει να γίνεται εμφανής και στην Ελλάδα.
Για έναν απόφοιτο Νομικής, η διαδρομή προς την άσκηση, το δικηγορικό γραφείο ή τις δικαστικές αίθουσες αποτελούσε επί δεκαετίες τον κυρίαρχο ορίζοντα. Σήμερα, δίπλα σε αυτές τις επιλογές σχηματίζεται ένας νέος ρόλος: ο νομικός που εργάζεται μέσα σε μια εταιρεία τεχνολογίας, εκπαιδεύει συστήματα, αξιολογεί αποτελέσματα και συμμετέχει στον σχεδιασμό προϊόντων.
«Μπορείς να επιχειρήσεις σε έναν κλάδο που χαρακτηρίζεται παραδοσιακός, τον οποίο γνωρίζεις και αγαπάς, και να βλέπεις ανθρώπους που ήταν καχύποπτοι απέναντι στην τεχνολογία να χρησιμοποιούν καθημερινά ένα προϊόν που έφτιαξες από το μηδέν. Αυτό για μένα είναι αναντικατάστατο»
Ο κ.Κυριαζής παρατηρεί αυτή την αλλαγή στους ίδιους τους φοιτητές του. Όλο και περισσότεροι, εξηγεί, θέλουν «να αξιοποιήσουν τη νομική τους γνώση σε ομάδες τεχνητής νοημοσύνης, digital product και legal engineering». Σε αυτό το περιβάλλον, ο νομικός μπορεί να συμβάλει στο design ενός εργαλείου, να εντοπίσει ένα χαμένο άρθρο ή μια προβληματική νομική συλλογιστική και να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στον αλγόριθμο και τον πραγματικό κόσμο.
Για τον Μιχαήλ, η επιχειρηματικότητα προσέφερε ακριβώς αυτό το πεδίο δημιουργίας. «Μπορείς να επιχειρήσεις σε έναν κλάδο που χαρακτηρίζεται παραδοσιακός, τον οποίο γνωρίζεις και αγαπάς, και να βλέπεις ανθρώπους που ήταν καχύποπτοι απέναντι στην τεχνολογία να χρησιμοποιούν καθημερινά ένα προϊόν που έφτιαξες από το μηδέν. Αυτό για μένα είναι αναντικατάστατο» αναφέρει.
Ένα ελληνικό όνομα με ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική
Το όνομα της πλατφόρμας παραπέμπει στον αρχαίο ρήτορα Λυσία και στην ικανότητά του να συνδυάζει δικανική σκέψη, πολιτική αντίληψη και πειθώ. Η τεχνολογική της αρχιτεκτονική, ωστόσο, σχεδιάστηκε εξαρχής ώστε να υποδέχεται δεδομένα από διαφορετικές δικαιοδοσίες.
Η LysiasAI ξεκίνησε ως μια προσπάθεια να χωρέσει η πολυπλοκότητα του ελληνικού δικαίου μέσα σε μια σύγχρονη ψηφιακή διεπαφή. Στην πορεία, εξελίχθηκε σε ένα εργαστήριο συνεργασίας ανάμεσα σε ανθρώπους που μέχρι πρόσφατα μιλούσαν διαφορετικές επαγγελματικές γλώσσες.
Το δίκαιο διατηρεί έντονο τοπικό χαρακτήρα, όμως τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μοιράζονται τον κοινό άξονα του ενωσιακού δικαίου. Πάνω σε αυτή τη βάση, η LysiasAI ενσωματώνει ήδη ευρωπαϊκή νομοθεσία και νομολογία, ενώ εξετάζει την ανάπτυξή της σε νέες αγορές.
Η Πολωνία έχει επιλεγεί ως το πρώτο μεγάλο τεστ εκτός Ελλάδας, καθώς διαθέτει ηπειρωτικό νομικό σύστημα με ομοιότητες προς το ελληνικό και μια αγορά legal tech που εμφανίζει χώρο για νέους παίκτες. Η εμπειρία από την κατακερματισμένη ελληνική νομική πληροφορία λειτουργεί πλέον ως τεχνογνωσία: η ομάδα γνωρίζει πώς να εντοπίζει πηγές, να οργανώνει δεδομένα και να προσαρμόζει το προϊόν στις ανάγκες μιας νέας δικαιοδοσίας.
«Στην αρχή μου φαινόταν βουνό», λέει η Γραμμένου. «Τώρα ξέρω πάνω-κάτω πού πατάω και τι μπορεί να μας περιμένει ως δυσκολία».
Αυτή ίσως αποτελεί και την ουσία του εγχειρήματος. Η LysiasAI ξεκίνησε ως μια προσπάθεια να χωρέσει η πολυπλοκότητα του ελληνικού δικαίου μέσα σε μια σύγχρονη ψηφιακή διεπαφή. Στην πορεία, εξελίχθηκε σε ένα εργαστήριο συνεργασίας ανάμεσα σε ανθρώπους που μέχρι πρόσφατα μιλούσαν διαφορετικές επαγγελματικές γλώσσες.
Νομικοί, μηχανικοί και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης συνθέτουν πλέον έναν κοινό τρόπο εργασίας, και με βάση την Αθήνα, δοκιμάζουν πόσο μακριά μπορεί να ταξιδέψει.
